ଅସିପତ୍ରଵନଂ ନାମ ନରକଂ ଵେଶଯନ୍ତି ଚ । କଶଯା ପ୍ରହରନ୍ତ୍ଯେଵ ନାରକୀ ତଦ୍ଗତସ୍ତଦା
—'ଅସିପତ୍ରବନ' ନାମକ ନରକରେ ତାକୁ ଭର୍ତିଦିଅନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ନରକର ରକ୍ଷକମାନେ ଚାବୁକରେ ମାରିଥାନ୍ତି ।
ଇତସ୍ତତୋ ଧାଵମାନ ଉତ୍ତାଲମତିଵେଗତଃ । ଅସିପତ୍ରୈଶ୍ଛିଦ୍ଯମାନ ଉଭଯତ୍ର ଚ ଧାରଭିଃ
ସେ ଏଠାଠି ଏଉଁଠି ତେଜ ଗତିରେ ଦୌଡ଼ିଥାଏ, ଦୁଇପଟେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୂଆ ପତ୍ରରେ କଟାଯାଏ ।
ସଂଛିଦ୍ଯମାନସର୍ଵାଙ୍ଗୋ ହାହତୋଽସ୍ମୀତି ମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ । ଵେଦନାଂ ପରମାଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପତତ୍ଯେଵ ପଦେ ପଦେ
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ କଟାଯାଏ, ସେ 'ମୁଁ ଆଘାତିତ' ଭାବରେ ଚିତ୍କାର କରି, ଅଚେତନ ହୋଇଯାଏ; ଅତ୍ୟଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରି, ପ୍ରତି ପଦେ ପଡ଼ିଯାଏ ।
ସ୍ଵଧର୍ମାନୁଗତଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ପାଖଣ୍ଡଫଲମଲ୍ପଧୀଃ । ଯୋ ରାଜା ରାଜପୁରୁଷୋ ଦଣ୍ଡଯେଦ୍ଵୈ ତ୍ଵଧର୍ମତଃ
ଯେଉଁ ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜପୁରୁଷ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଧର୍ମରେ ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତି, ସେ ଅପମାର୍ଗର ଫଳ ଭୋଗିଥାଏ, ମୂଢ଼ମତି ।
ଦ୍ଵିଜେ ଶରୀରଦଣ୍ଡଂ ଚ ପାପୀଯାନ୍ନାରକୀ ଚ ସଃ । ନରକେ ସୂକରମୁଖେ ପାତ୍ଯତେ ଯମକିଙ୍କରୈଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଦ୍ୱିଜକୁ ଶରୀର ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତି, ସେ ଅଧିକ ପାପୀ ହୋଇ, ନରକର 'ସୂକରମୁଖ' ରେ ଯମର ସେବକମାନେ ତାକୁ ଫେଙ୍ଗିଦିଅନ୍ତି ।
ଵିନିଷ୍ଯିଷ୍ଟାଵଯଵକୋ ବଲଵଦ୍ଭିସ୍ତଥେକ୍ଷୁଵତ୍ । ଆର୍ତସ୍ଵରେଣ ସ୍ଵନଯନ୍ମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ କଶ୍ମଲଙ୍ଗତଃ
ସେଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗକୁ ଚିନିଅ ଦେଇ, ଚେନା ମାନ୍ଦା ଭଳି ଚିପିଦିଅନ୍ତି; ସେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଚିତ୍କାର କରି, ଅଚେତନ ହୋଇ, ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଏ ।
ସ ପୀଡ୍ଯମାନୋ ବହୁଧା ଵେଦନାଂ ଯାତ୍ଯତୀଵ ହି । ଵିଵିକ୍ତପରପୀଡୋ ଯୋଽପ୍ଯଵିଵିକ୍ତପରଵ୍ଯଥାମ୍
ସେ ବହୁ ପ୍ରକାରରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି, ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡ଼ିଥାଏ; ଯେଉଁ ଲୋକ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଖୋଲା ଓ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ—
ଈଶ୍ଵରାଙ୍କିତଵୃତ୍ତୀନାଂ ଵ୍ଯଥାମାଚରତେ ସ୍ଵଯମ୍ । ସ ଚାନ୍ଧକୂପେ ପତତି ତଦଭିଦ୍ରୋହଯନ୍ତ୍ରିତେ
ଏବଂ ଯେଉଁ ଲୋକ ଭଗବାନଙ୍କ ଚିହ୍ନିତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ନିଜେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ, ସେ ବିଶ୍ୱାସଘାତର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ବାନ୍ଧି ଅନ୍ଧକୁପରେ ପଡ଼ିଯାଏ ।
ତତ୍ରାସୌ ଜନ୍ତୁଭିଃ କ୍ରୂରୈଃ ପଶୁଭିର୍ମୃଗପକ୍ଷିଭିଃ । ସରୀସୃପୈଶ୍ଚ ମଶକୈର୍ଯୂକାମତ୍କୁଣଜାତିଭିଃ
ସେଠାରେ ତାକୁ କ୍ରୂର ପ୍ରାଣୀ, ପଶୁ, ମୃଗ, ପକ୍ଷୀ, ସରିସୃପ, ମାଛ, ଯୁକ୍, ମାଟିକୁଣା ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଅଯାଏ ।
ମକ୍ଷିକାଭିଶ୍ଚ ତମସି ଦନ୍ଦଶୂକୈଶ୍ଚ ପୀଡ୍ଯତେ । ପରିକ୍ରାମତି ଚୈଵାତ୍ର କୁଶରୀରେ ଚ ଜନ୍ତୁଵତ୍
ମକ୍ଷି, ଅନ୍ଧାର, ବିଷାଳ ସାପ ଦ୍ୱାରା ତାକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଅଯାଏ; ସେଠାରେ ସେ ଦୁଃଖିତ ଦେହରେ, ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଭଳି ଘୁଞ୍ଚିଯାଏ ।
ଯସ୍ତୁ ସଂଵିହିତୈଃ ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞୈଃ କାକୈଶ୍ଚ ସଂସ୍ତୁତଃ । ଅଶ୍ନାତି ଚାସଂଵିଭଜ୍ଯ ଯତ୍କିଂଞ୍ଚିଦୁପପଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ନିୟମିତ ପାଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ ହେଉଛି ଏବଂ କାଉଁ ମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି, ତଥାପି ଯେଉଁଠି କେହି ମିଳିଥିବା ଖାଦ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହ ଭାଗ କରିନାହିଁ ଏବଂ ଏକା ଖାଇଯାନ୍ତି—
ସ ପାପପୁରୁଷଃ କ୍ରୂରୈର୍ଯାମ୍ଯୈଶ୍ଚ କୃମିଭୋଜନେ । ନରକାଧମକେ ଦୁଷ୍ଟକର୍ମଣା ପରିପାତ୍ଯତେ
ସେହି ପାପୀ ଲୋକଟିଏ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବାରୁ, ଯମର ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ କିଟ ଖାଇଥିବା ନରକରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଇଥାନ୍ତି।
ଲକ୍ଷଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣେ କୃମିକୁଣ୍ଡେ ଭଯଙ୍କରେ । କୃମିରୂପଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଭକ୍ଷ୍ଯମାଣଶ୍ଚ ତୈଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଏକ ଭୟଙ୍କର କିଟର ଗଡ଼ି, ଯାହା ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ପରିସର, ସେଠି ସେ କିଟର ଆକାର ନେଇଯାନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଖାଇଦେଇଥାନ୍ତି।
ଅପ୍ରତ୍ତାପ୍ରହୁତାଦୋ ଯଃ ପାତମାପ୍ନୋତି ତତ୍ର ଵୈ । ଯସ୍ତୁ ସ୍ତେଯେନ ଚ ବଲାଦ୍ଧିରଣ୍ଯଂ ରତ୍ନମେଵ ଚ
ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଆଯାଇନଥିବା ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ହୋମ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କେହି ନରକରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଚୋରି କିମ୍ବା ଜୋର ଦ୍ୱାରା ସୋନା କିମ୍ବା ମଣି ନେଇଯାନ୍ତି—
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାପହରତି ଅନ୍ଯସ୍ଯାପି ଚ କସ୍ଯଚିତ୍ । ଅନାପଦି ଚ ଦେଵର୍ଷେ ତମମୁତ୍ର ଯମାନୁଗାଃ
ଯେଉଁଠି କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହାରୁ ଅପରାଧ ଅଛିନାହିଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଚୋରି କରିଥାନ୍ତି, ଯମର ଦୂତମାନେ ସେଠି ତାଙ୍କୁ ଧରିନେଇଯାନ୍ତି।
ଅଯସ୍ମଯୈରଗ୍ନିପିଣ୍ଡୈଃ ସଦୃଶୈର୍ନିତ୍କୁଷନ୍ତି ଚ । ଯୋଽଗମ୍ଯାଂ ଯୋଷିତଂ ଗଚ୍ଛେଦଗମ୍ଯଂ ପୁରୁଷଂ ଚ ଯା
ତାଙ୍କୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଲୋହାର ଗଠିରେ ମାରିଥାନ୍ତି; ଯେଉଁଠି କେହି ଅନୁଚିତ ଜନାନୀଙ୍କୁ ଯାନ୍ତି କିମ୍ବା ଜନାନୀ ଅନୁଚିତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଯାନ୍ତି—
ତାଵମୁତ୍ରାପି କଶଯା ତାଡଯନ୍ତୋ ଯମାନୁଗାଃ । ତିଗ୍ମଯା ଲୋହମଯ୍ଯା ଚ ସୂର୍ମ୍ଯାପ୍ଯାଲିଙ୍ଗଯନ୍ତି ତମ୍
ସେମାନେ ନରକରେ ଯମର ଦୂତମାନେ କଶା ଦ୍ୱାରା ମାରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଲୋହାର ଗରମ ଚକୁରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରାଯାଏ।
ତାଂ ଚାପି ଯୋଷିତଂ ସୂର୍ମ୍ଯାଲିଙ୍ଗଯନ୍ତି ଯମାନୁଗାଃ । ଯସ୍ତୁ ସର୍ଵାଭିଗମନଃ ପୁରୁଷଃ ପାପସଞ୍ଚଯୀ
ସେ ଜନାନୀକୁ ମଧ୍ୟ ଯମର ଦୂତମାନେ ଏହି ଚକୁରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଯେଉଁଠି ପୁରୁଷ ଅନୁଚିତ ଜନାନୀଙ୍କୁ ଯାଇ ପାପ ଜମା କରନ୍ତି—
ନିରଯେଽମୁତ୍ର ତଂ ଯାମ୍ଯାଃ ଶାଲ୍ମଲୀଂ ରୋପଯନ୍ତି ତମ୍ । ଵଜ୍ରକଣ୍ଟକସଂଯୁକ୍ତାଂ ଶାଲ୍ମଲୀଂ ତାମଯସ୍ମଯୀମ୍
ନରକରେ ଯମର ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆୟର ଶାଲମଳୀ ଗଛରେ, ଯାହା ହୀରା କଣ୍ଟାରେ ଭରିଆଯାଇଛି, ରୋପିଦେଇଥାନ୍ତି।
ରାଜନ୍ଯା ରାଜପୁରୁଷା ଯେ ଵା ପାଖଣ୍ଡଵର୍ତିନଃ । ଧର୍ମସେତୁଂ ଵିଭିନ୍ଦନ୍ତି ତେ ପରେତ୍ଯ ଗତା ନରାଃ
ରାଜା, ରାଜପୁରୁଷ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଅପଥ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ, ଯେଉଁଠି ଧର୍ମର ସେତୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ—
ଵୈତରଣ୍ଯାଂ ପତନ୍ତ୍ଯେଵ ଭିନ୍ନମର୍ଯାଦପାତକାଃ । ନଦ୍ଯାଂ ନିରଯଦୁର୍ଗସ୍ଯ ପରିଖାଯାଂ ଚ ନାରଦ
ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ପାପ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ବୈତରଣୀ ନଦୀରେ, ନରକ ଦୁର୍ଗର ଖାଇରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି, ନାରଦ।
ଯାଦୋଗଣୈଃ ସମନ୍ତାତ୍ତୁ ଭକ୍ଷ୍ଯମାଣା ଇତସ୍ତତଃ । ନାତ୍ମନା ଵିଯୁଜନ୍ତ୍ଯେଵ ନାସୁଭିଶ୍ଚାପି ନାରଦ
ସେଠି ଚାରିପାଖରେ ଜଳଜ ଜନ୍ତୁମାନେ ଘେରି ରଖିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁଦିଗରୁ ଖାଇଦେଇଥାନ୍ତି, ତଥାପି ତାଙ୍କର ଶରୀର କିମ୍ବା ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିନାହିଁ, ନାରଦ।
ସ୍ଵୀଯେନ କର୍ମପାକେନୋପତପନ୍ତି ଚ ସର୍ଵତଃ । ଵିଣ୍ମୂତ୍ରପୂଯରକ୍ତୈଶ୍ଚ କେଶାସ୍ଥିନଖମାଂସକୈଃ
ସେମାନେ ସ୍ୱୟଂ କର୍ମର ଫଳରେ ସବୁଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୁଗୁଛନ୍ତି; ମଳ, ମୁତ୍ର, ପୁୟ, ରକ୍ତ, କେଶ, ହାଡ଼, ନଖ, ମାଂସ ଦ୍ୱାରା।
ମେଦୋଵସାସଂଯୁତାଯାଂ ନଦ୍ଯାମୁପପତନ୍ତି ତେ । ଵୃଷଲୀପତଯୋ ଯେ ଚ ନଷ୍ଟଶୌଚା ଗତତ୍ରପାଃ
ମେଦ ଓ ମଜ୍ଜାରେ ଭରିଥିବା ନଦୀରେ ସେମାନେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ଚଣ୍ଡାଳମାନଙ୍କର ମାଲିକ, ଶୌଚ ଓ ଲଜ୍ଜା ହରାଇଥିବା।
ଆଚାରନିଯମୈସ୍ତ୍ଯକ୍ତାଃ ପଶୁଚର୍ଯାପରାଯଣାଃ । ତେଽତ୍ରାନୁକଷ୍ଟଗତଯୋ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରଶ୍ଲେଷ୍ମରକ୍ତକୈଃ
ଆଚାର ନିୟମ ଛାଡ଼ି, ପଶୁ ଚରଣାରେ ଲଗିଥିବା, ସେମାନେ ଏଠି ଦୁଃଖ ଭରା ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି, ମଳ, ମୁତ୍ର, କଫ, ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା।
ଶ୍ଲେଷ୍ମମଲସମାପୂର୍ଣେ ନିପତନ୍ତି ଦୁରାଗ୍ରହାଃ । ତଦେଵ ଖାଦଯନ୍ତ୍ଯେତାନ୍ଯମାନୁଚରଵର୍ଗକାଃ
କଫ ଓ ମଲ ଭରିଥିବା ଗଠିରେ ଦୁଃଖୀ ଲୋକମାନେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି; ଯମର ଦୂତମାନେ ସେମାନେ ଖାଇଦେଇଥାନ୍ତି।
ଯେ ଶ୍ଵାନଗର୍ଦଭାଦୀନାଂ ପତଯୋ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ । ମୃଗଯାରସିକା ନିତ୍ଯମତୀର୍ଥେ ମୃଗଘାତକାଃ
ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱିଜାତି ଲୋକମାନେ କୁକୁର, ଗଧା ଓ ଏପରି ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କର ମାଲିକ, ସେମାନେ ସଦା ଶିକାରରେ ରୁଚି ରଖିଥାନ୍ତି, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ପଶୁ ମାରିଥାନ୍ତି—
ପରେତାଂସ୍ତାନ୍ଯମଭଟା ଲକ୍ଷୀଭୂତାନ୍ନରାଧମାନ୍ । ଇଷୁଭିଶ୍ଚ ଵିଭିନ୍ଦନ୍ତି ତାଂସ୍ତାନ୍ଦୁର୍ନଯମାଗତାନ୍
ଯମର ଦୂତମାନେ ପ୍ରେତ ଆକାର ନେଇ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ଯେଉଁଠି ଖରାପ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ କରନ୍ତି।
ଯେ ଦମ୍ଭା ଦମ୍ଭଯଜ୍ଞେଷୁ ପଶୂନ୍ଘ୍ନନ୍ତି ନରାଧମାଃ । ତାନମୁଷ୍ମିନ୍ଯମଭଟା ନରକେ ଵୈଶସେ ତଦା
ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦମ୍ଭରେ ଦମ୍ଭପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞରେ ପଶୁମାନେ ମାରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିମ୍ନତମ ମନୁଷ୍ୟ। ସେମାନେ ଯମର କ୍ରୂର ସେବକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୈଶସ ନରକକୁ ଛାଡ଼ାଯିବେ।
ନିପାତ୍ଯ ପୀଡଯନ୍ତ୍ଯେଵ କଶାଘାତୈର୍ଦୁରାସଦୈଃ । ଯୋ ଭାର୍ଯାଂ ଚ ସଵର୍ଣାଂ ଵୈ ଦ୍ଵିଜୋ ମଦନମୋହିତଃ
ସେଠାରେ ଯମର ଦୁର୍ଦ୍ଧର ସେବକମାନେ ଚମଡ଼ା ଦେଇ ମାରିବାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାନ୍ତି। ଯେ ଦ୍ୱିଜ ମନୁଷ୍ୟ ମଦରେ ମତିହାରା ହୋଇ ସ୍ଵଜାତୀୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ମିଳନ କରିଥାନ୍ତି—