ଗ୍ରହର୍କ୍ଷତାରାମଯମାଧିଦୈଵିକଂ ପାପାପହଂ ମନ୍ତ୍ରକୃତାଂ ତ୍ରିକାଲମ୍ । ନମସ୍ଯତଃ ସ୍ମରତୋ ଵା ତ୍ରିକାଲଂ ନଶ୍ଯେତ ତତ୍କାଲଜମାଶୁ ପାପମ୍
ଏହି ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ଋଷିମାନେ ରଚିଛନ୍ତି, ଗ୍ରହ, ତାରା ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ପାପକୁ ଦୂର କରେ। ଯିଏ ଏହାକୁ ଦିନରେ ତିନିଥର ପୂଜା କରେ କିମ୍ବା ସ୍ମରଣ କରେ, ସେଥିରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ରାହୁମଣ୍ଡଲାଦ୍ଯଵସ୍ଥାନଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଅଧସ୍ତାତ୍ସଵିତୁଃ ପ୍ରୋକ୍ତମଯୁତଂ ରାହୁମଣ୍ଡଲମ୍ । ନକ୍ଷତ୍ରଵଚ୍ଚରତି ଚ ସୈଂହିକେଯୋଽତଦର୍ହଣଃ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ସୂର୍ଯ୍ୟର ତଳେ ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା ଆକାରର ରାହୁର ଚକ୍ର ଅଛି। ସେ, ସିଂହିକାର ପୁତ୍ର, ତାରାମାନଙ୍କ ପରି ଚଳିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ପୂଜାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୋରେଵ ମର୍ଦନଃ ସିଂହିକାସୁତଃ । ଅମରତ୍ଵଂ ଚ ଖେଟତ୍ଵଂ ଲେଭେ ଯୋ ଵିଷ୍ଣ୍ଵନୁଗ୍ରହାତ୍
ସିଂହିକାର ପୁତ୍ର ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଅପମାନ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପାରେ ଅମରତ୍ୱ ଓ ଗ୍ରହ ପଦବି ପାଇଛି।
ଯଦଦସ୍ତରଣେର୍ବିମ୍ବଂ ତପତୋ ଯୋଜନାଯୁତମ୍ । ତଚ୍ଛାଦକୋଽସୁରୋ ଜ୍ଞେଯୋଽପ୍ଯର୍କସାହସ୍ରଵିସ୍ତରମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ତଳେ ଥିବା ତେଜସ୍ୱୀ ଚକ୍ରର ଆକାର ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା। ଯିଏ ଏହାକୁ ଢାକିଦେଉଛି, ସେ ଦାନବ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ପରି ଚଉଡ଼ା ଅଛି ବୋଲି ଜଣାଯିବ।
ତ୍ରଯୋଦଶସହସ୍ରଂ ତୁ ସୋମସ୍ଯାଚ୍ଛାଦକୋ ଗ୍ରହଃ । ଯଃ ପର୍ଵସମଯେ ଵୈରାନୁବନ୍ଧୀ ଛାଦକୋଽଭଵତ୍
ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଢାକିଦେଉଥିବା ଗ୍ରହର ଆକାର ତେର ହଜାର ଯୋଜନା। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅମାବାସ୍ୟାର ସମୟରେ ଶତ୍ରୁତାରୁ ଏହି ଢାକା ହୁଏ।
ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୋର୍ଦୂରାଦ୍ଭଵେଚ୍ଛାଦନକାରକଃ । ତନ୍ନିଶମ୍ଯୋଭଯତ୍ରାପି ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରେରିତଂ ସ୍ଵକମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଦୁହିଁକୁ ଦୂରରୁ ଢାକାଯାଏ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୁହିଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ପଠାନ୍ତି।
ଚକ୍ରଂ ସୁଦର୍ଶନଂ ନାମ ଜ୍ଵାଲାମାଲାତିଭୀଷଣମ୍ । ତତ୍ତେଜସା ଦୁଃସହେନ ସମନ୍ତାତ୍ପରିଵାରିତମ୍
ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହା ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିମାଳା ପରି। ଏହାର ତେଜସ୍ୱୀ ପ୍ରଭା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଢାକି ରହିଛି।
ମୁହୂର୍ତୋ ଦ୍ଵିଜମାନସ୍ତୁ ଦୂରାଚ୍ଚକିତମାନସଃ । ଆରାନ୍ନିଵର୍ତତେ ସୋଽଯମୁପରାଗ ଇତୀଵ ହ
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଦୂରରୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭୟଭିତ ମନେ ଦେଖି, ତାହାର ତେଜକୁ ଏଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି। ଏହିକୁ ଉପରାଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଉଚ୍ଯତେ ଲୋକମଧ୍ଯେ ତୁ ଦେଵର୍ଷେ ଅଵବୁଧ୍ଯତାମ୍ । ତତୋଽଧସ୍ତାତ୍ସମାଖ୍ଯାତା ଲୋକାଃ ପରମପାଵନାଃ
ହେ ଦେବଋଷି, ଏହି ବିଷୟ ଲୋକମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଉଛି, ତୁମେ ବୁଝ। ଏହାଠାରୁ ତଳେ ଅତି ପବିତ୍ର ଲୋକମାନଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଉଛି।
ସିଦ୍ଧାନାଂ ଚାରଣାନାଂ ଚ ଵିଦ୍ଯାଧ୍ରାଣାଂ ଚ ସତ୍ତମ । ଯୋଜନାଯୁତଵିଖ୍ଯାତା ଲୋକାଃ ପୁଣ୍ଯନିଷେଵିତାଃ
ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ବସୁଥିବା, ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା ପରିଚିତ ଲୋକମାନେ ପୁଣ୍ୟବାନମାନେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ତତୋଽପ୍ଯଧସ୍ତାଦ୍ଦେଵର୍ଷେ ଯକ୍ଷାଣାଂ ଚ ସରକ୍ଷସାମ୍ । ପିଶାଚପ୍ରେତଭୂତାନାଂ ଵିହାରାଜିରମୁତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ତଳେ, ଦେବଋଷି, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଲୋକ ଅଛି, ଏବଂ ପିଶାଚ, ପ୍ରେତ, ଭୂତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ବିହାର ସ୍ଥାନ ଅଛି।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଚ ତତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଯାଵଦ୍ଵାଯୁଃ ପ୍ରଵାତି ହି । ଯାଵନ୍ମେଘାସ୍ତତୋଦ୍ଯନ୍ତି ତତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଜ୍ଞାନକୋଵିଦୈଃ
ଯେଯେଉଁଠାରେ ପବନ ବହେ ଓ ମେଘ ଉଠେ, ସେଉଁଠାରେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି ବିଦ୍ୱାନମାନେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି।
ତତୋଽଧସ୍ତାଦ୍ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ଯାଵଦ୍ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ପୃଥିଵୀ ପରିସଂଖ୍ଯାତା ସୁପର୍ଣଶ୍ଯେନସାରସାଃ
ତାଠାରୁ ତଳେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତ ଯୋଜନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ଗଣନା କରାଯାଏ, ଏଉଁଠି ଗରୁଡ଼, ଶ୍ୟେନ ଓ ସାରସ ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ହଂସାଦଯଃ ପ୍ରୋତ୍ପତନ୍ତି ପାର୍ଥିଵାଃ ପୃଥିଵୀଭଵାଃ । ଭୂସନ୍ନିଵେଶାଵସ୍ଥାନଂ ଯଥାଵଦୁପଵର୍ଣିତମ୍
ହଂସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ମାଟିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ ଉଡ଼ିଯାନ୍ତି। ପୃଥିବୀର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଅବସ୍ଥାନ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।
ଅଧସ୍ତାଦଵନେଃ ସପ୍ତ ଦେଵର୍ଷେ ଵିଵରାଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଏକୈକଶୋ ଯୋଜନାନାମାଯାମୋଚ୍ଛ୍ରାଯତଃ ପୁନଃ
ପୃଥିବୀ ତଳେ, ହେ ଦେବଋଷି, ସାତଟି ଗୁହା ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକଟିର ଦৈର୍ଘ୍ୟ ଓ ଉଚ୍ଚତା ଯୋଜନାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ଅଯୁତାନ୍ତରଵିଖ୍ଯାତାଃ ସର୍ଵର୍ତୁସୁଖଦାଯକାଃ । ଅତଲଂ ପ୍ରଥମଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଵିତଲଂ ତଥା
ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା ଦୂରରେ ଥିବା ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ସୁଖଦାୟକ। ପ୍ରଥମଟିକୁ ଅତଳ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟଟିକୁ ବିତଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତୃତୀଯଂ ସୁତଲଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଚତୁର୍ଥଂ ଵୈ ତଲାତଲମ୍ । ମହାତଲଂ ପଞ୍ଚମଂ ଚ ଷଷ୍ଠଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ରସାତଲମ୍
ତୃତୀୟଟିକୁ ସୁତଳ ଭାବେ କୁହାଯାଏ, ଚତୁର୍ଥଟି ହେଉଛି ତଳାତଳ, ପଞ୍ଚମଟି ମହାତଳ ଏବଂ ଷଷ୍ଠଟିକୁ ରସାତଳ ବୋଲି ଅଭିଧାନ କରାଯାଏ।
ସପ୍ତମଂ ଵିପ୍ର ପାତାଲଂ ସପ୍ତୈତେ ଵିଵରାଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଏତେଷୁ ବିଲସ୍ଵର୍ଗେଷୁ ଦିଵୋଽପ୍ଯଧିକମେଵ ଚ
ସପ୍ତମଟି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପାତାଳ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହି ସାତଟିକୁ ତଳ ଲୋକ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ଏହି ଗୁହାସ୍ଥଳ ଶ୍ୱର୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଉପର ଶ୍ୱର୍ଗଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ମହିମାଶାଳୀ।
କାମଭୋଗୈଶ୍ଵର୍ଯସୁଖସମୃଦ୍ଧଭୁଵନେଷୁ ଚ । ନିତ୍ଯୋଦ୍ଯାନଵିହାରେଷୁ ସୁଖାସ୍ଵାଦଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଏହି ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଆନନ୍ଦ, ଭୋଗ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେଠାରେ ସଦା ଉଦ୍ୟାନ ଓ ବିହାରରେ ସୁଖର ଆସ୍ୱାଦ ମିଳେ।
ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ କାଦ୍ରଵେଯାଶ୍ଚ ଦାନଵା ବଲଶାଲିନଃ । ନିତ୍ଯପ୍ରମୁଦିତା ରକ୍ତାଃ କଲତ୍ରାପତ୍ଯବନ୍ଧୁଭିଃ
ସେଠାରେ ଦୈତ୍ୟ, କାଦ୍ରବେୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ଓ ନିଜ ଜନାନୀ, ସନ୍ତାନ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଆସକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି।
ସୁହୃଦ୍ଭିରନୁଜୀଵାଦ୍ଯୈଃ ସଂଯୁତାଶ୍ଚ ଗୃହେଶ୍ଵରାଃ । ଈଶ୍ଵରାଦପ୍ରତିହତକାମା ମାଯାଵିନଶ୍ଚ ତେ
ସେମାନେ ମିତ୍ର, ନିର୍ଭରଶୀଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଘରର ଅଧିପତି ଭାବେ ରହନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା କେହି ରୋକିପାରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେମାନେ ମାୟାର ମାହିରୁହ।
ନିଵସନ୍ତି ସଦା ହୃଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵର୍ତୁସୁଖସଂଯୁତାଃ । ମଯେନ ମାଯାଵିଭୁନା ଯେଷୁ ଯେଷୁ ଚ ନିର୍ମିତାଃ
ସେମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଋତୁର ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି ରହନ୍ତି। ମାୟା ନାମକ ମାୟାବୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ସେମାନେ ବାସ କରନ୍ତି।
ପୁରଃ ପ୍ରକାମଶୋ ଭକ୍ତା ମଣିପ୍ରଵରଶାଲିନଃ । ଵିଚିତ୍ରଭଵନାଟ୍ଟାଲଗୋପୁରାଦ୍ଯାଃ ସହସ୍ରଶଃ
ସେଠାରେ ଅନେକ ଚମତ୍କାର ସହର ତିଆରି ହୋଇଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣିରେ ଶୋଭିତ, ବିଚିତ୍ର ଘର, ଦୁର୍ଗ ଓ ଗୋପୁର ହଜାରେ ହଜାର ଅଛି।
ସଭାଚତ୍ଵରଚୈତ୍ଯାଦିଶୋଭାଢ୍ଯାଃ ସୁରଦୁର୍ଲଭାଃ । ନାଗାସୁରାଣାଂ ମିଥୁନୈଃ ସପାରାଵତସାରିକୈଃ
ସଭା, ଚତ୍ୱର, ଚୈତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୋଭାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ସହରଗୁଡ଼ିକ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ଏଠାରେ ନାଗ ଓ ଅସୁରମାନେ ଦମ୍ପତି ଭାବେ ରହନ୍ତି, ସହିତେ ଟିଆଁ ଓ ଶାରିକା ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
କୀର୍ଣକୃତ୍ରିମଭୂମିଶ୍ଚ ଵିଵରେଶଗୃହୋତ୍ତମୈଃ । ଅଲଙ୍କୃତାଶ୍ଚକାସନ୍ତି ଉଦ୍ଯାନାନି ମହାନ୍ତି ଚ
କୃତ୍ରିମ ଭୂମି ଉପରେ ଗୁହାର ମାଲିକମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘର ଛିଟିଏଇ ରହିଛି, ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଉଦ୍ୟାନ ଶୋଭାରେ ଚମକୁଛି।
ମନଃପ୍ରସନ୍ନକାରୀଣି ଫଲପୁଷ୍ପଵିଶାଲିଭିଃ । ଲଲନାନାଂ ଵିଲାସାର୍ହସ୍ଥାନୈଃ ଶୋଭିତଭାଞ୍ଜି ଚ
ଏହି ଉଦ୍ୟାନଗୁଡ଼ିକ ବିଶାଳ ଫଳ ଓ ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ମହିଳାମାନେ ବିହାର କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଶୋଭିତ।
ନାନାଵିହଂଗମଵ୍ରାତସଂଯୁକ୍ତଜଲରାଶିଭିଃ । ସ୍ଵଚ୍ଛାର୍ଣପୂରିତହ୍ରଦୈଃ ପାଠୀନସମଲଙ୍କୃତୈଃ
ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି, ବଡ଼ ବଡ଼ ଜଳାଶୟ ଅଛି, ସ୍ୱଚ୍ଛ ବାଳୁକା ତଳ ଭରିଛି, ପାଠିନ ମାଛରେ ଶୋଭିତ।
ଜଲଜନ୍ତୁକ୍ଷୁବ୍ଧନୀରନୀରଜାତୈରନେକଶଃ । କୁମୁଦୋତ୍ପଲକହ୍ଲାରନୀଲରକ୍ତୋତ୍ପଲୈସ୍ତଥା
ଏଠାର ଜଳ ବହୁ ଜଳଜନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଚଞ୍ଚଳ, ଏଉଁଠାରେ କମଳ, କୁମୁଦ, ଉତ୍ପଳ, ନୀଳ ଓ ରକ୍ତ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲ ଛାଡ଼ି ରହିଛି।
ତେଷୁ କୃତନିକେତାନାଂ ଵିହାରୈଃ ସଙ୍କୁଲାନି ଚ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯୋତ୍ସଵକାରୈଶ୍ଚ ତଥୈଵ ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ଵରୈଃ
ଏଠାରେ ସେମାନେ ଘର ବନାଇ ରହିଛନ୍ତି, ବିହାର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣାଯାଏ।
ଅମରାଣାଂ ଚ ପରମାଂ ଶ୍ରିଯଂ ଚାତିଶଯନ୍ତି ଚ । ଯତ୍ର ନୈଵ ଭଯଂ କ୍ଵାପି କାଲାଙ୍ଗୈର୍ଦିନରାତ୍ରିଭିଃ
ଏଠାରେ ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୀକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି, ଏଉଁଠାରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କାଳ, ଦିନ କିମ୍ବା ରାତି ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ।