ତସ୍ମାଦ୍ରଜୋରାଗଵିଷାଦମନ୍ଯୁ- ମାନସ୍ପୃହାଭଯଦୈନ୍ଯାଧିମୂଲମ୍ । ହିତ୍ଵା ଗୃହଂ ସଂସୃତିଚକ୍ରଵାଲଂ ନୃସିଂହପାଦଂ ଭଜତାଂ କୁତୋ ଭଯମ୍
ତେଣୁ ରଜ, ରାଗ, ଦୁଃଖ, କ୍ରୋଧ, ଅହଂକାର, ଇଚ୍ଛା, ଭୟ, ଦୁଃଖର ମୂଳକୁ ଛାଡି, ଘର ଏବଂ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ନରସିଂହଙ୍କ ପାଦକୁ ଉପାସନା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କେଉଁ ଭୟ ରହିପାରିବ?
ଏଵଂ ଦୈତ୍ଯପତିଃ ସୋଽପି ଭକ୍ତ୍ଯାନୁଦିନମୀଡତେ । ନୃହରିଂ ପାପମାତଙ୍ଗହରିଂ ହୃତ୍ପଦ୍ମଵାସିନମ୍
ଏଭଳି, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରତିଦିନ ନୃହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ଯିଏ ପାପର ହାତୀକୁ ଦୂର କରନ୍ତି ଏବଂ ହୃଦୟର ପଦ୍ମରେ ବସିଥାନ୍ତି।
କେତୁମାଲେ ଚ ଵର୍ଷେ ହି ଭଗଵାନ୍ସ୍ମରରୂପଧୃକ୍ । ଆସ୍ତେ ତଦ୍ଵର୍ଷନାଥାନାଂ ପୂଜନୀଯଶ୍ଚ ସର୍ଵଦା
କେତୁମାଳ ଦେଶରେ ଭଗବାନ ସ୍ମର ଆକାର ଧରି ସେଠି ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେଠିର ଶାସକମାନେ ସେଉଁଠି ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଏତେନୋପାସତେ ସ୍ତୋତ୍ରଜାଲେନ ଚ ରମାବ୍ଧିଜା । ତଦ୍ଵର୍ଷନାଥା ସତତଂ ମହତାଂ ମାନଦାଯିକା
ଏହି ଭାବରେ, ସେଠିର ଶାସକମାନେ ମହାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଭଗବାନ ଏବଂ ସମୁଦ୍ରରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଅନେକ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଉପାସନା କରନ୍ତି।
ସ ଵୈ ପତିଃ ସ୍ଯାଦକୁତୋଭଯଃ ସ୍ଵତଃ ସମନ୍ତତଃ ପାତି ଭଯାତୁରଂ ଜନମ୍ । ସ ଏକ ଏଵେତରଥା ମିଥୋ ଭଯଂ ନୈଵାତ୍ମଲାଭାଦଧିମନ୍ଯତେ ପରମ୍
ସେ ଏକମାତ୍ର ପତି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଭୟରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଲୋକମାନେକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟଥା, ଏକାଠି ଭୟ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଆତ୍ମା ପ୍ରାପ୍ତି ନହେଲେ କିଛି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବିବା ଯାଏନାହିଁ।
ଯା ତସ୍ଯ ତେ ପାଦସରୋରୁହାର୍ହଣଂ ନ କାମଯେତ୍ସାଖିଲକାମଲମ୍ପଟା । ତଦେଵ ରାସୀପ୍ସିତମୀପ୍ସିତୋଽର୍ଚିତୋ ଯଦ୍ଭଗ୍ନଯାଞ୍ଚା ଭଗଵନ୍ ପ୍ରତପ୍ଯତେ
ଯିଏ ତୁମର ପାଦପଦ୍ମକୁ ପୂଜିବାକୁ ଚାହେନାହିଁ, ସେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସକ୍ତ। ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉନାହିଁ, ସେ ତାହାକୁ ଚାହିଁଥାଏ; ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଛି, ସେ ତାହାକୁ ପୂଜିଥାଏ; ଯେଉଁ ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହେଉଛି, ଭଗବାନ, ସେ ତାହାରେ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି।
ମତ୍ପ୍ରାପ୍ତଯେଽଜେଶସୁରାସୁରାଦଯ- ସ୍ତପ୍ଯନ୍ତ ଉଗ୍ରଂ ତପ ଐନ୍ଦ୍ରିଯେ ଧିଯଃ । ଋତେ ଭଵତ୍ପାଦପରାଯଣାନ୍ନ ମାଂ ଵିଦନ୍ତ୍ଯହଂ ତ୍ଵଦ୍ଧୃଦଯା ଯତୋଽଜିତ
ମୋ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ, ଅଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁ, ଦେବ, ଅସୁର ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି; ତୁମର ପାଦକୁ ଉପାସନା କରୁଥିବା ଲୋକ ଛଡ଼ି, ସେମାନେ ମୋତେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ଅଜିତ, ମୁଁ ତୁମର ହୃଦୟରେ ବସିଥାଏ।
ସ ତ୍ଵଂ ମମାପ୍ଯଚ୍ଯୁତ ଶୀର୍ଷ୍ଣି ଵନ୍ଦିତଂ କରାମ୍ବୁଜଂ ଯତ୍ତ୍ଵଦଧାଯି ସାତ୍ଵତାମ୍ । ବିଭର୍ଷି ମାଂ ଲକ୍ଷ୍ଯ ଵରେଣ୍ଯ ମାଯଯା କ ଈଶ୍ଵରସ୍ଯେହିତମୂହିତୁଂ ଵିଭୁଃ
ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଆପଣ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ନିଜ କମଳ ହାତ ରଖି ଆଶୀର୍ବାଦ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆପଣ ମୋତେ, ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚୟନିତ, ନିଜ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିରେ ଧାରଣ କରୁଛନ୍ତି। ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛା କିଏ ବୁଝିପାରିବ?
ଏଵଂ କାମଂ ସ୍ତୁଵନ୍ତ୍ଯେଵ ଲୋକବନ୍ଧୁସ୍ଵରୂପିଣମ୍ । ପ୍ରଜାପତିମୁଖା ଵର୍ଷନାଥାଃ କାମସ୍ଯ ସିଦ୍ଧଯେ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ, ପ୍ରଜାପତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲୋକପତିମାନେ ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ବନ୍ଧୁସ୍ୱରୂପ ଭଗବାନଙ୍କୁ, ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
ରମ୍ଯକେ ନାମଵର୍ଷେ ଚ ମୂର୍ତିଂ ଭଗଵତଃ ପରାମ୍ । ମାତ୍ସ୍ଯାଂ ଦେଵାସୁରୈର୍ଵନ୍ଦ୍ଯାଂ ମନୁଃ ସ୍ତୌତି ନିରନ୍ତରମ୍
ରମ୍ୟକ ନାମକ ଦେଶରେ, ମନୁ ନିରନ୍ତର ଭଗବାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାତ୍ସ୍ୟ ରୂପକୁ, ଯାହାକୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜନ୍ତି, ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
ମନୁରୁଵାଚ ଓଁ ନମୋ ଭଗଵତେ ମୁଖ୍ଯତମାଯ ନମଃ ସତ୍ତ୍ଵାଯ ପ୍ରାଣାଯୌଜସେ ବଲାଯ ମହାମତ୍ସ୍ଯାଯ ନମଃ । ଅନ୍ତର୍ବହିଶ୍ଚାଖିଲଲୋକପାଲକୈ- ରଦୃଷ୍ଟରୂପୋ ଵିଚରସ୍ଯୁରୁସ୍ଵନଃ । ସ ଈଶ୍ଵରସ୍ତ୍ଵଂ ଯ ଇଦଂ ଵଶେ ନଯ- ନ୍ନାମ୍ନା ଯଥା ଦାରୁମଯୀଂ ନରଃ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ମନୁ କହିଲେ: ଓଁ, ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ସତ୍ତାର ସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରାଣ ଓ ଶକ୍ତିର ମୂଳ, ମହାମାତ୍ସ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆପଣ ଦେବତାମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବିସ୍ତୃତ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଛନ୍ତି। ଆପଣ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ପୁରୁଷ ନାମମାତ୍ର ଦ୍ୱାରା କାଠର ପୁତୁଳିକୁ ଚଳାଏ।
ଯଂ ଲୋକପାଲାଃ କିଲ ମତ୍ସରଜ୍ଵରା ହିତ୍ଵା ଯତନ୍ତୋଽପି ପୃଥକ୍ ସମେତ୍ଯ ଚ । ପାତୁଂ ନ ଶେକୁର୍ଦ୍ଵିପଦଶ୍ଚତୁଷ୍ପଦଃ ସରୀସୃପଂ ସ୍ଥାଣୁ ଯଦତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେ
ଯାହାକୁ ଲୋକପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଇର୍ଷ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହୋଇ, ଏକା ଓ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ଦ୍ୱିପଦ, ଚତୁଷ୍ପଦ, ସରିସୃପ ଓ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଭଵାନ୍ ଯୁଗାନ୍ତାର୍ଣଵ ଊର୍ମିମାଲିନି କ୍ଷୋଣୀମିମାମୋଷଧିଵୀରୁଧାଂ ନିଧିମ୍ । ମଯା ସହୋରୁକ୍ରମ ତେଽଜ ଓଜସା ତସ୍ମୈ ଜଗତ୍ପ୍ରାଣଗଣାତ୍ମନେ ନମଃ
ଯୁଗାନ୍ତରେ, ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗମାଳା ସହିତ, ଆପଣ ଏହି ପୃଥିବୀ, ଔଷଧି ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କ ଧାରକ। ମୋ ସହିତ, ହେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଜ, ଆପଣ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଆତ୍ମା। ଏହି ଜଗତର ପ୍ରାଣ ଓ ଗଣଙ୍କ ଆତ୍ମାକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଏଵଂ ସ୍ତୌତି ଚ ଦେଵେଶଂ ମନୁଃ ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମଃ । ମତ୍ସ୍ଯାଵତାରଂ ଦେଵେଶଂ ସଂଶଯଚ୍ଛେଦକାରଣମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରୁଥିବା ମାତ୍ସ୍ୟ ଅବତାରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
ଧ୍ଯାନଯୋଗେନ ଦେଵସ୍ଯ ନିର୍ଧୂତାଶେଷକଲ୍ମଷଃ । ଆସ୍ତେ ପରିଚରନ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ମହାଭାଗଵତୋତ୍ତମଃ
ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭକ୍ତ ଭାବେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେବା କରି ରହନ୍ତି।
ଭୁଵନକୋଶଵର୍ଣନେ ହିରଣ୍ମଯକିମ୍ପୁରୁଷଵର୍ଷଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ହିରଣ୍ମଯେ ନାମ ଵର୍ଷେ ଭଗଵାନ୍କୂର୍ମରୂପଧୃକ୍ । ଆସ୍ତେ ଯୋଗପତିଃ ସୋଽଯମର୍ଯମ୍ଣା ପୂଜ୍ଯ ଈଡ୍ଯତେ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ହିରଣ୍ମୟ ନାମକ ଦେଶରେ, ଭଗବାନ କୂର୍ମ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଯୋଗର ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଆର୍ୟମାନ୍ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
ଅର୍ଯମୋଵାଚ ଓଁ ନମୋ ଭଗଵତେ ଅକୂପାରାଯ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଗୁଣ- ଵିଶେଷଣାଯ ନୋପଲକ୍ଷିତସ୍ଥାନାଯ ନମୋ ଵର୍ଷ୍ମଣେ ନମୋ ଭୂମେ ନମୋଽଵସ୍ଥାନାଯ ନମସ୍ତେ । ଯଦ୍ରୂପମେତନ୍ନିଜମାଯଯାର୍ପିତ- ମର୍ଥସ୍ଵରୂପଂ ବହୁରୂପରୂପିତମ୍ । ସଂଖ୍ଯା ନ ଯସ୍ଯାସ୍ତ୍ଯଯଥୋପଲମ୍ଭନା- ତ୍ତସ୍ମୈ ନମସ୍ତେଽଵ୍ଯପଦେଶରୂପିଣେ
ଜରାଯୁଜଂ ସ୍ଵେଦଜମଣ୍ଡଜୋଦ୍ଭିଦଂ ଚରାଚରଂ ଦେଵର୍ଷିପିତୃଭୂତମୈନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ । ଦ୍ଯୌଃ ଖଂ କ୍ଷିତିଃ ଶୈଲସରିତ୍ସମୁଦ୍ରଂ ଦ୍ଵୀପଗ୍ରହର୍କ୍ଷେତ୍ଯଭିଧେଯ ଏକଃ
ଏକ ନାମରେ ଯାହାଙ୍କୁ ଡାକାଯାଏ, ସେହି ଭଗବାନ ଗର୍ଭଜ, ସ୍ୱେଦଜ, ଅଣ୍ଡଜ, ଉଦ୍ଭିଜ, ଚର ଅଚର, ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ, ଭୂତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ଦ୍ୱୀପ, ଗ୍ରହ, ତାରା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆବହଳା କରନ୍ତି।
ଯସ୍ମିନସଂଖ୍ଯେଯଵିଶେଷନାମ- ରୂପାକୃତୌ କଵିଭିଃ କଲ୍ପିତେଯମ୍ । ସଂଖ୍ଯା ଯଯା ତତ୍ତ୍ଵଦୃଶାପନୀଯତେ ତସ୍ମୈ ନମଃ ସାଂଖ୍ଯନିଦର୍ଶନାଯ ତେ
ଯାହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କବିମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ ନାମ, ରୂପ ଓ ଆକୃତିର କଳ୍ପନା କରନ୍ତି, ଯାହାର ଗଣନା ସତ୍ୟଦ୍ରଷ୍ଟାମାନେ ଦୂର କରିଦିଅନ୍ତି, ସେହି ସାଂଖ୍ୟ ଦର୍ଶନର ଆଦର୍ଶ ଭଗବାନଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଏଵଂ ସ୍ତୁଵତି ଦେଵେଶମର୍ଯମା ସହ ଵର୍ଷପୈଃ । ଗୀଯତେ ଚାପି ଭଜତେ ସର୍ଵଭୂତଭଵଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଆର୍ୟମାନ୍ ଏବଂ ସେଠାର ଅନ୍ୟମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି ଓ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ତଥୋତ୍ତରେଷୁ କୁରୁଷୁ ଭଗଵାନ୍ଯଜ୍ଞପୂରୁଷଃ । ଆଦିଵାରାହରୂପୋଽସୌ ଧରଣ୍ଯା ପୂଜ୍ଯତେ ସଦା
ଉତ୍ତର କୁରୁ ଦେଶରେ, ଭଗବାନ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ ଭାବେ, ପ୍ରାଚୀନ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପୃଥିବୀ ଦ୍ୱାରା ସଦା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ଦେଵଂ ତଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯାର୍ଦ୍ରାର୍ଦ୍ରହୃତ୍କଜା । ଭୂମିଃ ସ୍ତୌତି ହରିଂ ଯଜ୍ଞଵାରାହଂ ଦୈତ୍ଯମର୍ଦନମ୍
ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପ୍ରେମରେ ଭିଜିଥିବା ହୃଦୟରୁ, ପୃଥିବୀ ହରିଙ୍କୁ, ଯଜ୍ଞବରାହ ଓ ଦାନବ ନାଶକଙ୍କୁ, ସ୍ତୁତି କରେ।
ଭୂରୁଵାଚ ଓଁ ନମୋ ଭଗଵତେ ମନ୍ତ୍ରତତ୍ତ୍ଵଲିଙ୍ଗାଯ ଯଜ୍ଞକ୍ରତଵେ ମହାଧ୍ଵରାଵଯଵାଯ ମହାଵରାହାଯ ନମଃ କର୍ମଶୁକ୍ଲାଯ ତ୍ରିଯୁଗାଯ ନମସ୍ତେ
ପୃଥିବୀ କହିଲେ: ଓଁ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ତତ୍ତ୍ୱର ସ୍ୱରୂପ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯଜ୍ଞର କର୍ତ୍ତା, ମହାଯଜ୍ଞର ଅଂଶ, ମହାବରାହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କର୍ମରେ ଶୁଦ୍ଧ, ତିନି ଯୁଗରେ ବିଦ୍ୟମାନ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଯସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ କଵଯୋ ଵିପଶ୍ଚିତୋ ଗୁଣେଷୁ ଦାରୁଷ୍ଵିଵ ଜାତଵେଦସମ୍ । ମଜ୍ଜନ୍ତି ମଥ୍ନା ମନସା ଦିଦୃକ୍ଷଵୋ ଗୂଢଂ କ୍ରିଯାର୍ଥେର୍ନମ ଈରିତାତ୍ମନେ
ଯାହାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ, କାଠରେ ଅଗ୍ନି ଲୁଚିଥିବା ପରି, ଗୁଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥାଏ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ମନକୁ ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଲଗାନ୍ତି, ତଥାପି ଏହା ଗୁପ୍ତ ରହିଯାଏ। କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଯାହାର ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ, ସେହି ଆତ୍ମାକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଦ୍ରଵ୍ଯକ୍ରିଯାହେତ୍ଵଯନେଶକର୍ତୃଭି- ର୍ମାଯାଗୁଣୈର୍ଵସ୍ତୁଭିରୀକ୍ଷିତାତ୍ମନେ । ଅନ୍ଵୀକ୍ଷଯାଙ୍ଗାତିଶଯାତ୍ମବୁଦ୍ଧିଭି- ନିଂରସ୍ତମାଯାକୃତଯେ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ
ଦ୍ରବ୍ୟ, କ୍ରିୟା, କାରଣ, କର୍ତ୍ତା, ମାୟାର ଗୁଣ ଓ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଯାହାଙ୍କୁ ଜଣାଯାଏ, ଅନ୍ୱେଷଣ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଯାହାଙ୍କର ରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ମାୟାର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରନ୍ତି, ସେହି ଭଗବାନଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
କରୋତି ଵିଶ୍ଵସ୍ଥିତିସଂଯମୋଦଯଂ ଯସ୍ଯେପ୍ସିତଂ ନେଷ୍ମିତୁମୀକ୍ଷିତୁର୍ଗୁଣୈଃ । ମାଯା ଯଥାଽଯୋ ଭ୍ରମତେ ତଦାଶ୍ରଯଂ ଗ୍ରାଵ୍ଣୋ ନମସ୍ତେ ଗୁଣକର୍ମସାକ୍ଷିଣେ
ଯେଉଁଠି ଆପଣଙ୍କର ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ, ଆପଣଙ୍କ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ଲୟ ହୁଏ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ମାୟା ଏକ ପାଥର ଭଳି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଆଧାର ହୋଇ ଚଳିଥାଏ, ସେହି ଗୁଣ କର୍ମର ସାକ୍ଷୀ ହେଉଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ପ୍ରମଥ୍ଯ ଦୈତ୍ଯଂ ପ୍ରତିଵାରଣଂ ମୃଧେ ଯୋ ମାଂ ରସାଯା ଜଗଦାଦିସୂକରଃ । କୃତ୍ଵାଗ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଂ ନିରଗାଦୁଦନ୍ଵତଃ କ୍ରୀଡନ୍ନିଵେଭଃ ପ୍ରଣତାସ୍ମି ତଂ ଵିଭୁମ୍
ଯିଏ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଧା ଦେଉଥିବା ଦାନବକୁ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ମହାହସ୍ତୀ ଭଳି ମଜା କରି, ପୃଥିବୀକୁ ନିଜ ଦାଢ଼ିରେ ଧରି ସମୁଦ୍ରରୁ ବାହାରିଲେ, ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ଶିର ନମାଏ।
କିମ୍ପୁରୁଷେ ଵର୍ଷେଽସ୍ମିନ୍ଭଗଵନ୍ତଂ ଦାଶରଥିଂ ଚ ସର୍ଵେଶମ୍ । ସୀତାରାମଂ ଦେଵଂ ଶ୍ରୀହନୁମାନାଦିପୂରୁଷଂ ସ୍ତୌତି
ଏହି କିମ୍ପୁରୁଷ ଦେଶରେ, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହନୁମାନ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାୟକ, ସୀତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାମଙ୍କୁ, ଦେବତା, ଆଦିପୁରୁଷଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
ରମୋଵାଚ ଓଂ ହ୍ରାଂ ହ୍ରୀଂ ହ୍ରୂଂ ସ୍ମ ନମୋ ଭଗଵତେ ହୃଷୀକେଶାଯ ସର୍ଵଗୁଣଵିଶେଷୈର୍ଵିଲକ୍ଷିତାତ୍ମନେ ଆକୂତୀନାଂ ଚିତ୍ତୀନାଂ ଚେତସାଂ ଵିଶେଷାଣାଂ ଚାଧିପତଯେ ଷୋଡଶକଲାଯ ଛନ୍ଦୋମଯାଯାନ୍ନମଯାଯାମୃତମଯାଯ ସର୍ଵମଯାଯ ମହସେ ଓଜସେ ବଲାଯ କାନ୍ତାଯ କାମାଯ ନମସ୍ତେ ଉଭଯତ୍ର ଭୂଯାତ୍ । ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵ୍ରତୈସ୍ତ୍ଵାଂ ହୃଷୀକେଶ୍ଵରଂ ସ୍ଵତୋ ହ୍ଯାରାଧ୍ଯ ଲୋକେ ପତିମାଶାସତେଽନ୍ଯମ୍ । ତାସାଂ ନ ତେ ଵୈ ପରିପାନ୍ତ୍ଯପତ୍ଯଂ ପ୍ରିଯଂ ଧନାଯୂଂଷି ଯତୋଽସ୍ଵତନ୍ତ୍ରାଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ: ଓଁ ହ୍ରାଁ ହ୍ରୀଁ ହ୍ରୂଁ, ଭଗବତ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣରେ ଅଲଗା ଆତ୍ମା, ଆଶା, ଚିନ୍ତା, ମନ ଏବଂ ବିଶେଷ ଭାବର ନାଥ, ଷୋଡଶ କଳାର ଧାରୀ, ଛନ୍ଦ, ଅନ୍ନ, ଅମୃତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟର ମୂଳ, ମହାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶକ୍ତି, ସୁନ୍ଦର, ଇଚ୍ଛାର ଅଧିକାରୀ; ଦୁଇ ଜଗତରେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଜଗତର ଜନାନୀମାନେ ନିଜ ଉପାସନାରେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ତଥାପି ଏହି ଜଗତରେ ଅନ୍ୟ ପତିକୁ ଚାହନ୍ତି; ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କର ପିଲା, ପ୍ରିୟ, ଧନ, ଆୟୁ କିଛି ପ୍ରତିରକ୍ଷା ହୁଏନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହନ୍ତି।
ଆର୍ୟମାନ୍ କହିଲେ: ଓଁ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯିଏ ଅପାର, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଗୁଣକୁ ବିଭେଦ କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ ଅଗ୍ରହଣୀୟ। ଆପଣଙ୍କ ଦେହକୁ, ପୃଥିବୀକୁ, ଅବସ୍ଥାକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ନିଜ ମାୟାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ରୂପ, ଅନେକ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ, ଏହା ଗଣନା କରିହେବ ନାହିଁ, ସାଧାରଣ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଧରିହେବ ନାହିଁ। ଅବ୍ୟାଖ୍ୟାନୀୟ ରୂପରେ ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଓଁ ନମୋ ଭଗଵତେ ଉତ୍ତମଶ୍ଲୋକାଯ ନମ ଇତି । ଆର୍ଯଲକ୍ଷଣଶୀଲଵ୍ରତାଯ ନମ ଉପଶିକ୍ଷିତାତ୍ମନେ ଉପାସିତଲୋକାଯ ନମଃ । ସାଧୁଵାଦନିକଷଣାଯ ନମୋ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଦେଵାଯ ମହାପୁରୁଷାଯ ମହାଭାଗାଯ ନମ ଇତି । ଯତ୍ତଦ୍ଵିଶୁଦ୍ଧାନୁଭଵାତ୍ମମେକଂ ସ୍ଵତେଜସା ଧ୍ଵସ୍ତଗୁଣଵ୍ଯଵସ୍ଥମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ ପ୍ରଶାନ୍ତଂ ସୁଧିଯୋପଲମ୍ଭନଂ ହ୍ଯନାମରୂପଂ ନିରହଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ
ଓଁ, ଉତ୍ତମ ଶ୍ଲୋକରେ ସ୍ତୁତିତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଉଚ୍ଚ ଚିହ୍ନ, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ନିଜକୁ ଶିକ୍ଷାଦେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତ, ଭଲ ଲୋକଙ୍କ କଥାର ପରୀକ୍ଷା କରିଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦେବତା, ମହାପୁରୁଷ, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯିଏ ସୁଦ୍ଧ ଅନୁଭୂତିର ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱରୂପ, ନିଜ ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣକୁ ଦୂର କରିଛନ୍ତି, ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ, ଶାନ୍ତ, ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନୁଭବ ଯୋଗ୍ୟ, ନାମ ରୂପ ହୀନ, ଅହଂକାର ଶୂନ୍ୟ, ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶରଣ ନେଉଛି।