ଵେଦାନ୍ ଯୁଗାନ୍ତେ ତମସା ତିରସ୍କୃତାନ୍ ରସାତଲାଦ୍ଯୋ ନୃତୁରଙ୍ଗଵିଗ୍ରହଃ । ପ୍ରତ୍ଯାଦଦେ ଵୈ କଵଯେଽଭିଯାଚତେ ତସ୍ମୈ ନମସ୍ତେ ଵିତଥେହିତାଯ ତେ
ଯୁଗର ଶେଷରେ ଯେତେବେଳେ ଵେଦଗୁଡିକ ଅନ୍ଧାରରେ ଲୁଚିଯାନ୍ତି, ତୁମେ ଘୋଡାମୁଣ୍ଡିଆ ଆକାର ଧରି, ତଳଭୂମିରୁ ସେଗୁଡିକୁ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଆଣିଦେଉଛ, ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏନାହିଁ; ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମୁଁ ଶିର ନମାଉଛି।
ଏଵଂ ସ୍ତୁଵନ୍ତି ଦେଵେଶଂ ହଯଶୀର୍ଷଂ ହରିଂ ଚ ତେ । ଭଦ୍ରଶ୍ରଵସନାମାନୋ ଵର୍ଣଯନ୍ତି ଚ ତଦ୍ଗୁଣାନ୍
ଏଭଳି, ଭଦ୍ରଶ୍ରବା ନାମକ ଲୋକମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡାମୁଣ୍ଡିଆ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗୁଣଗୁଡିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି।
ଏଷାଂ ଚରିତମେତଦ୍ଧି ଯଃ ପଠେଚ୍ଛ୍ରାଵଯେଚ୍ଚ ଯଃ । ପାପକଂଚୁକମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦେଵୀଲୋକଂ ଵ୍ରଜେଚ୍ଚ ସଃ
ଯେଉଁଠି ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥାକୁ ପଢିବେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବେ, ସେ ଅପରାଧର ଚାଦର ଛାଡି ଦେବୀଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।
ଭୁଵନକୋଶଵର୍ଣନେ ହରିଵର୍ଷକେତୁମାଲରମ୍ଯକଵର୍ଷଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ହରିଵର୍ଷେ ଚ ଭଗଵାନ୍ନୃହରିଃ ପାପନାଶନଃ । ଵର୍ତତେ ଯୋଗଯୁକ୍ତାତ୍ମା ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହକାରକଃ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ହରିବର୍ଷରେ ପାପ ନଶ କରିବା ଭଗବାନ ନୃହରି ଯୋଗରେ ଲଗିଥିବା ମନରେ ଅଛନ୍ତି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କୃପା କରନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଦଯିତଂ ରୂପଂ ମହାଭାଗଵତୋଽସୁରଃ । ପଶ୍ଯନ୍ଭକ୍ତିସମାଯୁକ୍ତଃ ସ୍ତୌତି ତଦ୍ଗୁଣତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍
ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଆକାରକୁ ଦେଖି, ମହାଭାଗବତ ଅସୁର ଭକ୍ତିରେ ଭରିଯାଇ, ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଜାଣି ଉପାସନା କରେ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଉଵାଚ ଓଁ ନମୋ ଭଗଵତେ ନରସିଂହାଯ ନମସ୍ତେଜସ୍ତେଜସେ ଆଵିରାଵିର୍ଭଵ ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର କର୍ମାଶଯାନ୍ ରନ୍ଧଯ ରନ୍ଧଯ ତମୋ ଗ୍ରସ ଗ୍ରସ ଓଁ ସ୍ଵାହା । ଅଭଯଂ ମମାତ୍ମନି ଭୂଯିଷ୍ଠାଃ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଖଲଃ ପ୍ରସୀଦତାଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ତୁ ଭୂତାନି ଶିଵଂ ମିଥୋ ଧିଯା । ମନଶ୍ଚ ଭଦ୍ରଂ ଭଜତାଦଧୋକ୍ଷଜେ ଆଵେଶ୍ଯତାଂ ନୋ ମତିରପ୍ଯହୈତୁକୀ
ମାଗାରଦାରାତ୍ମଜଵିତ୍ତବନ୍ଧୁଷୁ ସଙ୍ଗୋ ଯଦି ସ୍ଯାଦ୍ଭଗଵତ୍ପ୍ରିଯେଷୁ ନଃ । ଯଃ ପ୍ରାଣଵୃତ୍ତ୍ଯା ପରିତୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମଵାନ୍ ସିଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଯଦୂରାନ୍ନ ତଥେନ୍ଦ୍ରିଯପ୍ରିଯଃ
ଘର, ଜନାନୀ, ପିଲା, ଧନ, ଆତ୍ମୀୟଙ୍କୁ ନେଇ ଯଦି ଆସକ୍ତି ହେଉଛି, ତେବେ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଲୋକଙ୍କୁ ନେଇ ନୁହେଁ। ଯିଏ ନିଜ ପ୍ରାଣର ଆବଶ୍ୟକତାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଟୁଟ ଅଛି, ସେ ସଫଳତା ପାଇଥାଏ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରସ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକ ଏହା ପାଇନାହିଁ।
ଯତ୍ସଙ୍ଗଲବ୍ଧଂ ନିଜଵୀର୍ଯଵୈଭଵଂ ତୀର୍ଥଂ ମୁହୁଃ ସଂସ୍ପୃଶତାଂ ହି ମାନସମ୍ । ହରତ୍ଯଜୋଽନ୍ତଃ ଶ୍ରୁତିଭିର୍ଗତୋଽଙ୍ଗଜଂ କୋ ଵୈ ନ ସେଵେତ ମୁକୁନ୍ଦଵିକ୍ରମମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ସଂଗରୁ ମିଳିଥିବା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଯେଉଁଠି ମନ ପୁନିପୁନି ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ଅଜନ୍ମା ଭଗବାନ ଶାସ୍ତ୍ରର ମାଧ୍ୟମରେ ମନର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୂଷଣକୁ ଦୂର କରନ୍ତି; ଏପରି ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ବିରାଟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ କିଏ ସେବା କରିବାକୁ ଚାହିବେ ନାହିଁ?
ଯସ୍ଯାସ୍ତି ଭକ୍ତିର୍ଭଗଵତ୍ଯକିଞ୍ଚନା ସର୍ଵୈର୍ଗୁଣୈସ୍ତତ୍ର ସମାସତେ ସୁରାଃ । ହରାଵଭକ୍ତସ୍ଯ କୁତୋ ମହଦ୍ଗୁଣା ମନୋରଥେନାସତି ଧାଵତୋ ବହିଃ
ଯେଉଁଠି ଭଗବାନଙ୍କୁ ନିର୍ମଳ ଭକ୍ତି ଅଛି, ସେଠି ସମସ୍ତ ଦେବୀୟ ଗୁଣ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି; ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ନଥିବା ଲୋକରେ କେମିତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ ହେବ? ସେ ମନର ଭ୍ରମରେ ବାହାରକୁ ଦୌଡ଼ି ଫୁଟା ଆଶା ପଛରେ ଲାଗି ରହେ।
ହରିର୍ହି ସାକ୍ଷାଦ୍ଭଗଵାଞ୍ଛରୀରିଣା- ମାତ୍ମା ଝଷାଣାମିଵ ତୋଯମୀପ୍ସିତମ୍ । ହିତ୍ଵା ମହାଂସ୍ତଂ ଯଦି ସଜ୍ଜତେ ଗୃହେ ତଦା ମହତ୍ତ୍ଵଂ ଵଯସା ଦମ୍ପତୀନାମ୍
ହରି ନିଜେ ଶରୀରୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା, ଯେପରି ମାଛ ପାଇଁ ପାଣି ଆବଶ୍ୟକ। ଯଦି ତାଙ୍କୁ ଛାଡି ଘରକୁ ଆସକ୍ତି ହେଉଛି, ତେବେ ଦମ୍ପତିମାନଙ୍କର ବୟସ୍ ଛଡ଼ା ଏଠି କୌଣସି ମହାନତା ନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ରଜୋରାଗଵିଷାଦମନ୍ଯୁ- ମାନସ୍ପୃହାଭଯଦୈନ୍ଯାଧିମୂଲମ୍ । ହିତ୍ଵା ଗୃହଂ ସଂସୃତିଚକ୍ରଵାଲଂ ନୃସିଂହପାଦଂ ଭଜତାଂ କୁତୋ ଭଯମ୍
ତେଣୁ ରଜ, ରାଗ, ଦୁଃଖ, କ୍ରୋଧ, ଅହଂକାର, ଇଚ୍ଛା, ଭୟ, ଦୁଃଖର ମୂଳକୁ ଛାଡି, ଘର ଏବଂ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ନରସିଂହଙ୍କ ପାଦକୁ ଉପାସନା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କେଉଁ ଭୟ ରହିପାରିବ?
ଏଵଂ ଦୈତ୍ଯପତିଃ ସୋଽପି ଭକ୍ତ୍ଯାନୁଦିନମୀଡତେ । ନୃହରିଂ ପାପମାତଙ୍ଗହରିଂ ହୃତ୍ପଦ୍ମଵାସିନମ୍
ଏଭଳି, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରତିଦିନ ନୃହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ଯିଏ ପାପର ହାତୀକୁ ଦୂର କରନ୍ତି ଏବଂ ହୃଦୟର ପଦ୍ମରେ ବସିଥାନ୍ତି।
କେତୁମାଲେ ଚ ଵର୍ଷେ ହି ଭଗଵାନ୍ସ୍ମରରୂପଧୃକ୍ । ଆସ୍ତେ ତଦ୍ଵର୍ଷନାଥାନାଂ ପୂଜନୀଯଶ୍ଚ ସର୍ଵଦା
କେତୁମାଳ ଦେଶରେ ଭଗବାନ ସ୍ମର ଆକାର ଧରି ସେଠି ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେଠିର ଶାସକମାନେ ସେଉଁଠି ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଏତେନୋପାସତେ ସ୍ତୋତ୍ରଜାଲେନ ଚ ରମାବ୍ଧିଜା । ତଦ୍ଵର୍ଷନାଥା ସତତଂ ମହତାଂ ମାନଦାଯିକା
ଏହି ଭାବରେ, ସେଠିର ଶାସକମାନେ ମହାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଭଗବାନ ଏବଂ ସମୁଦ୍ରରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଅନେକ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଉପାସନା କରନ୍ତି।
ସ ଵୈ ପତିଃ ସ୍ଯାଦକୁତୋଭଯଃ ସ୍ଵତଃ ସମନ୍ତତଃ ପାତି ଭଯାତୁରଂ ଜନମ୍ । ସ ଏକ ଏଵେତରଥା ମିଥୋ ଭଯଂ ନୈଵାତ୍ମଲାଭାଦଧିମନ୍ଯତେ ପରମ୍
ସେ ଏକମାତ୍ର ପତି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଭୟରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଲୋକମାନେକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟଥା, ଏକାଠି ଭୟ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଆତ୍ମା ପ୍ରାପ୍ତି ନହେଲେ କିଛି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବିବା ଯାଏନାହିଁ।
ଯା ତସ୍ଯ ତେ ପାଦସରୋରୁହାର୍ହଣଂ ନ କାମଯେତ୍ସାଖିଲକାମଲମ୍ପଟା । ତଦେଵ ରାସୀପ୍ସିତମୀପ୍ସିତୋଽର୍ଚିତୋ ଯଦ୍ଭଗ୍ନଯାଞ୍ଚା ଭଗଵନ୍ ପ୍ରତପ୍ଯତେ
ଯିଏ ତୁମର ପାଦପଦ୍ମକୁ ପୂଜିବାକୁ ଚାହେନାହିଁ, ସେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସକ୍ତ। ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉନାହିଁ, ସେ ତାହାକୁ ଚାହିଁଥାଏ; ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଛି, ସେ ତାହାକୁ ପୂଜିଥାଏ; ଯେଉଁ ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହେଉଛି, ଭଗବାନ, ସେ ତାହାରେ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି।
ମତ୍ପ୍ରାପ୍ତଯେଽଜେଶସୁରାସୁରାଦଯ- ସ୍ତପ୍ଯନ୍ତ ଉଗ୍ରଂ ତପ ଐନ୍ଦ୍ରିଯେ ଧିଯଃ । ଋତେ ଭଵତ୍ପାଦପରାଯଣାନ୍ନ ମାଂ ଵିଦନ୍ତ୍ଯହଂ ତ୍ଵଦ୍ଧୃଦଯା ଯତୋଽଜିତ
ମୋ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ, ଅଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁ, ଦେବ, ଅସୁର ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି; ତୁମର ପାଦକୁ ଉପାସନା କରୁଥିବା ଲୋକ ଛଡ଼ି, ସେମାନେ ମୋତେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ଅଜିତ, ମୁଁ ତୁମର ହୃଦୟରେ ବସିଥାଏ।
ସ ତ୍ଵଂ ମମାପ୍ଯଚ୍ଯୁତ ଶୀର୍ଷ୍ଣି ଵନ୍ଦିତଂ କରାମ୍ବୁଜଂ ଯତ୍ତ୍ଵଦଧାଯି ସାତ୍ଵତାମ୍ । ବିଭର୍ଷି ମାଂ ଲକ୍ଷ୍ଯ ଵରେଣ୍ଯ ମାଯଯା କ ଈଶ୍ଵରସ୍ଯେହିତମୂହିତୁଂ ଵିଭୁଃ
ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଆପଣ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ନିଜ କମଳ ହାତ ରଖି ଆଶୀର୍ବାଦ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆପଣ ମୋତେ, ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚୟନିତ, ନିଜ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିରେ ଧାରଣ କରୁଛନ୍ତି। ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛା କିଏ ବୁଝିପାରିବ?
ଏଵଂ କାମଂ ସ୍ତୁଵନ୍ତ୍ଯେଵ ଲୋକବନ୍ଧୁସ୍ଵରୂପିଣମ୍ । ପ୍ରଜାପତିମୁଖା ଵର୍ଷନାଥାଃ କାମସ୍ଯ ସିଦ୍ଧଯେ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ, ପ୍ରଜାପତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲୋକପତିମାନେ ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ବନ୍ଧୁସ୍ୱରୂପ ଭଗବାନଙ୍କୁ, ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
ରମ୍ଯକେ ନାମଵର୍ଷେ ଚ ମୂର୍ତିଂ ଭଗଵତଃ ପରାମ୍ । ମାତ୍ସ୍ଯାଂ ଦେଵାସୁରୈର୍ଵନ୍ଦ୍ଯାଂ ମନୁଃ ସ୍ତୌତି ନିରନ୍ତରମ୍
ରମ୍ୟକ ନାମକ ଦେଶରେ, ମନୁ ନିରନ୍ତର ଭଗବାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାତ୍ସ୍ୟ ରୂପକୁ, ଯାହାକୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜନ୍ତି, ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
ମନୁରୁଵାଚ ଓଁ ନମୋ ଭଗଵତେ ମୁଖ୍ଯତମାଯ ନମଃ ସତ୍ତ୍ଵାଯ ପ୍ରାଣାଯୌଜସେ ବଲାଯ ମହାମତ୍ସ୍ଯାଯ ନମଃ । ଅନ୍ତର୍ବହିଶ୍ଚାଖିଲଲୋକପାଲକୈ- ରଦୃଷ୍ଟରୂପୋ ଵିଚରସ୍ଯୁରୁସ୍ଵନଃ । ସ ଈଶ୍ଵରସ୍ତ୍ଵଂ ଯ ଇଦଂ ଵଶେ ନଯ- ନ୍ନାମ୍ନା ଯଥା ଦାରୁମଯୀଂ ନରଃ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ମନୁ କହିଲେ: ଓଁ, ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ସତ୍ତାର ସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରାଣ ଓ ଶକ୍ତିର ମୂଳ, ମହାମାତ୍ସ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆପଣ ଦେବତାମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବିସ୍ତୃତ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଛନ୍ତି। ଆପଣ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ପୁରୁଷ ନାମମାତ୍ର ଦ୍ୱାରା କାଠର ପୁତୁଳିକୁ ଚଳାଏ।
ଯଂ ଲୋକପାଲାଃ କିଲ ମତ୍ସରଜ୍ଵରା ହିତ୍ଵା ଯତନ୍ତୋଽପି ପୃଥକ୍ ସମେତ୍ଯ ଚ । ପାତୁଂ ନ ଶେକୁର୍ଦ୍ଵିପଦଶ୍ଚତୁଷ୍ପଦଃ ସରୀସୃପଂ ସ୍ଥାଣୁ ଯଦତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେ
ଯାହାକୁ ଲୋକପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଇର୍ଷ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହୋଇ, ଏକା ଓ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ଦ୍ୱିପଦ, ଚତୁଷ୍ପଦ, ସରିସୃପ ଓ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଭଵାନ୍ ଯୁଗାନ୍ତାର୍ଣଵ ଊର୍ମିମାଲିନି କ୍ଷୋଣୀମିମାମୋଷଧିଵୀରୁଧାଂ ନିଧିମ୍ । ମଯା ସହୋରୁକ୍ରମ ତେଽଜ ଓଜସା ତସ୍ମୈ ଜଗତ୍ପ୍ରାଣଗଣାତ୍ମନେ ନମଃ
ଯୁଗାନ୍ତରେ, ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗମାଳା ସହିତ, ଆପଣ ଏହି ପୃଥିବୀ, ଔଷଧି ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କ ଧାରକ। ମୋ ସହିତ, ହେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଜ, ଆପଣ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଆତ୍ମା। ଏହି ଜଗତର ପ୍ରାଣ ଓ ଗଣଙ୍କ ଆତ୍ମାକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଏଵଂ ସ୍ତୌତି ଚ ଦେଵେଶଂ ମନୁଃ ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମଃ । ମତ୍ସ୍ଯାଵତାରଂ ଦେଵେଶଂ ସଂଶଯଚ୍ଛେଦକାରଣମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରୁଥିବା ମାତ୍ସ୍ୟ ଅବତାରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
ଧ୍ଯାନଯୋଗେନ ଦେଵସ୍ଯ ନିର୍ଧୂତାଶେଷକଲ୍ମଷଃ । ଆସ୍ତେ ପରିଚରନ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ମହାଭାଗଵତୋତ୍ତମଃ
ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭକ୍ତ ଭାବେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେବା କରି ରହନ୍ତି।
ଭୁଵନକୋଶଵର୍ଣନେ ହିରଣ୍ମଯକିମ୍ପୁରୁଷଵର୍ଷଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ହିରଣ୍ମଯେ ନାମ ଵର୍ଷେ ଭଗଵାନ୍କୂର୍ମରୂପଧୃକ୍ । ଆସ୍ତେ ଯୋଗପତିଃ ସୋଽଯମର୍ଯମ୍ଣା ପୂଜ୍ଯ ଈଡ୍ଯତେ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ହିରଣ୍ମୟ ନାମକ ଦେଶରେ, ଭଗବାନ କୂର୍ମ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଯୋଗର ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଆର୍ୟମାନ୍ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
ଅର୍ଯମୋଵାଚ ଓଁ ନମୋ ଭଗଵତେ ଅକୂପାରାଯ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଗୁଣ- ଵିଶେଷଣାଯ ନୋପଲକ୍ଷିତସ୍ଥାନାଯ ନମୋ ଵର୍ଷ୍ମଣେ ନମୋ ଭୂମେ ନମୋଽଵସ୍ଥାନାଯ ନମସ୍ତେ । ଯଦ୍ରୂପମେତନ୍ନିଜମାଯଯାର୍ପିତ- ମର୍ଥସ୍ଵରୂପଂ ବହୁରୂପରୂପିତମ୍ । ସଂଖ୍ଯା ନ ଯସ୍ଯାସ୍ତ୍ଯଯଥୋପଲମ୍ଭନା- ତ୍ତସ୍ମୈ ନମସ୍ତେଽଵ୍ଯପଦେଶରୂପିଣେ
ଜରାଯୁଜଂ ସ୍ଵେଦଜମଣ୍ଡଜୋଦ୍ଭିଦଂ ଚରାଚରଂ ଦେଵର୍ଷିପିତୃଭୂତମୈନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ । ଦ୍ଯୌଃ ଖଂ କ୍ଷିତିଃ ଶୈଲସରିତ୍ସମୁଦ୍ରଂ ଦ୍ଵୀପଗ୍ରହର୍କ୍ଷେତ୍ଯଭିଧେଯ ଏକଃ
ଏକ ନାମରେ ଯାହାଙ୍କୁ ଡାକାଯାଏ, ସେହି ଭଗବାନ ଗର୍ଭଜ, ସ୍ୱେଦଜ, ଅଣ୍ଡଜ, ଉଦ୍ଭିଜ, ଚର ଅଚର, ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ, ଭୂତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ଦ୍ୱୀପ, ଗ୍ରହ, ତାରା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆବହଳା କରନ୍ତି।
ଯସ୍ମିନସଂଖ୍ଯେଯଵିଶେଷନାମ- ରୂପାକୃତୌ କଵିଭିଃ କଲ୍ପିତେଯମ୍ । ସଂଖ୍ଯା ଯଯା ତତ୍ତ୍ଵଦୃଶାପନୀଯତେ ତସ୍ମୈ ନମଃ ସାଂଖ୍ଯନିଦର୍ଶନାଯ ତେ
ଯାହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କବିମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ ନାମ, ରୂପ ଓ ଆକୃତିର କଳ୍ପନା କରନ୍ତି, ଯାହାର ଗଣନା ସତ୍ୟଦ୍ରଷ୍ଟାମାନେ ଦୂର କରିଦିଅନ୍ତି, ସେହି ସାଂଖ୍ୟ ଦର୍ଶନର ଆଦର୍ଶ ଭଗବାନଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ: ଓଁ, ଭଗବତ ନରସିଂହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ତୁମେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶକ୍ତି, ଦୟାକରି ପ୍ରକଟ ହୁଅ। ମୋର କର୍ମ ଆଶାର ମୂଳକୁ ଭଙ୍ଗ କର, ଅନ୍ଧାରକୁ ଉପସ୍ତମ୍ଭିତ କର। ଓଁ, ସ୍ୱାହା। ମୋ ମନରେ ଭୟ ନ ରହୁ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ହେଉ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଶାନ୍ତ ହେଉ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏକାଠି ଶିବ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ, ଆମର ମନ ଭଗବାନ ଅଧୋକ୍ଷଜରେ ଲଗି ରହୁ, ଆମର ଭକ୍ତି ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉ।
ରମୋଵାଚ ଓଂ ହ୍ରାଂ ହ୍ରୀଂ ହ୍ରୂଂ ସ୍ମ ନମୋ ଭଗଵତେ ହୃଷୀକେଶାଯ ସର୍ଵଗୁଣଵିଶେଷୈର୍ଵିଲକ୍ଷିତାତ୍ମନେ ଆକୂତୀନାଂ ଚିତ୍ତୀନାଂ ଚେତସାଂ ଵିଶେଷାଣାଂ ଚାଧିପତଯେ ଷୋଡଶକଲାଯ ଛନ୍ଦୋମଯାଯାନ୍ନମଯାଯାମୃତମଯାଯ ସର୍ଵମଯାଯ ମହସେ ଓଜସେ ବଲାଯ କାନ୍ତାଯ କାମାଯ ନମସ୍ତେ ଉଭଯତ୍ର ଭୂଯାତ୍ । ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵ୍ରତୈସ୍ତ୍ଵାଂ ହୃଷୀକେଶ୍ଵରଂ ସ୍ଵତୋ ହ୍ଯାରାଧ୍ଯ ଲୋକେ ପତିମାଶାସତେଽନ୍ଯମ୍ । ତାସାଂ ନ ତେ ଵୈ ପରିପାନ୍ତ୍ଯପତ୍ଯଂ ପ୍ରିଯଂ ଧନାଯୂଂଷି ଯତୋଽସ୍ଵତନ୍ତ୍ରାଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ: ଓଁ ହ୍ରାଁ ହ୍ରୀଁ ହ୍ରୂଁ, ଭଗବତ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣରେ ଅଲଗା ଆତ୍ମା, ଆଶା, ଚିନ୍ତା, ମନ ଏବଂ ବିଶେଷ ଭାବର ନାଥ, ଷୋଡଶ କଳାର ଧାରୀ, ଛନ୍ଦ, ଅନ୍ନ, ଅମୃତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟର ମୂଳ, ମହାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶକ୍ତି, ସୁନ୍ଦର, ଇଚ୍ଛାର ଅଧିକାରୀ; ଦୁଇ ଜଗତରେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଜଗତର ଜନାନୀମାନେ ନିଜ ଉପାସନାରେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ତଥାପି ଏହି ଜଗତରେ ଅନ୍ୟ ପତିକୁ ଚାହନ୍ତି; ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କର ପିଲା, ପ୍ରିୟ, ଧନ, ଆୟୁ କିଛି ପ୍ରତିରକ୍ଷା ହୁଏନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହନ୍ତି।
ଆର୍ୟମାନ୍ କହିଲେ: ଓଁ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯିଏ ଅପାର, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଗୁଣକୁ ବିଭେଦ କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ ଅଗ୍ରହଣୀୟ। ଆପଣଙ୍କ ଦେହକୁ, ପୃଥିବୀକୁ, ଅବସ୍ଥାକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ନିଜ ମାୟାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ରୂପ, ଅନେକ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ, ଏହା ଗଣନା କରିହେବ ନାହିଁ, ସାଧାରଣ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଧରିହେବ ନାହିଁ। ଅବ୍ୟାଖ୍ୟାନୀୟ ରୂପରେ ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।