ତସ୍ଯାନ୍ତର୍ଵିଶତଃ କ୍ରୂରସଟାଘାତପ୍ରପୀଡିତଃ । ସମୁଦ୍ରୋଽଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଦେଵ ରକ୍ଷ ମାଂ ଶରଣାର୍ତିହନ୍
ଭଗବାନ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଦଂଷ୍ଟ୍ର ଘାତରେ ସମୁଦ୍ର ଭୟଭୀତ ହେଇ, 'ହେ ଦେବ, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର,' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲା।
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ସମୁଦ୍ରୋକ୍ତଂ ଵଚନଂ ହରିରୀଶ୍ଵରଃ । ଵିଦାରଯଞ୍ଜଲଚରାଞ୍ଜଗାମାନ୍ତର୍ଜଲେ ଵିଭୁଃ
ସମୁଦ୍ରର କଥା ଶୁଣି, ଭଗବାନ ହରି ନିଜ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଜଳକୁ ଭାଗ କରି, ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଇତସ୍ତତୋଽଭିଧାଵନ୍ସନ୍ ଵିଚିନ୍ଵନ୍ପୃଥିଵୀଂ ଧରାମ୍ । ଆଘ୍ରାଯାଘ୍ରାଯ ସର୍ଵେଶୋ ଧରାମାସାଦଯଚ୍ଛନୈଃ
ଏଠୁ-ଏଠୁ ଘୁଞ୍ଚି, ପୃଥିବୀକୁ ଖୋଜି, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ପୁନିପୁନି ଘ୍ରାଣ କରି, ଦୀରେ-ଦୀରେ ଭୂମିକୁ ପାଇଲେ।
ଅନର୍ଜଲଗତାଂ ଭୂମିଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵାଶ୍ରଯାଂ ତଦା । ଭୂମିଂ ସ ଦେଵଦେଵେଶୋ ଦଂଷ୍ଟ୍ରଯୋଦାଜହାର ତାମ୍
ସମୁଦ୍ରରେ ବିଲିନ ଏହି ଭୂମି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଦେବଦେବଙ୍କର ଦଂଷ୍ଟ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ ନେଲେ।
ତାଂ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଦଂଷ୍ଟାଗ୍ରେ ଯଜ୍ଞେଶୋ ଯଜ୍ଞପୂରୂଷଃ । ଶୁଶୁଭେ ଦିଗ୍ଗଜୋ ଯଦ୍ଵଦୁଦ୍ଧୃତ୍ଯାଥ ସୁପଦ୍ମୀନୀମ୍
ଦଂଷ୍ଟ୍ର ତିରେ ଭୂମିକୁ ଉଠାଇ, ଯଜ୍ଞର ପ୍ରଭୁ, ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ଏକ ହାତୀ ଶୁଣ୍ଡରେ ଶୁଭ୍ର ପଦ୍ମ ଉଠାଇଥିବା ଭଳି ଦେଖାଗଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଦେଵେଶୋ ଵିରଞ୍ଚିଃ ସମନୁଃ ସ୍ଵରାଟ୍ । ତୁଷ୍ଟାଵ ଵାଗ୍ଭିର୍ଦେଵେଶଂ ଦଂଷ୍ଟ୍ରୋଦ୍ଧତଵସୁନ୍ଧରମ୍
ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବଦେବଙ୍କ ପଦ୍ମଜ ବ୍ରହ୍ମା, ମନୁ ଓ ସ୍ୱୟଂଭୁ ଏକସାଥି ଦଂଷ୍ଟ୍ରରେ ଭୂମି ଉଠାଇଥିବା ଦେବଦେବଙ୍କୁ ବାଣୀରେ ଷ୍ଟୁତି କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଜିତଂ ତେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଭକ୍ତାନାମାର୍ତିନାଶନ । ଖର୍ଵୀକୃତସୁରାଧାର ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: 'ତୁମେ ଜୟ ହେଉ, ହେ ପଦ୍ମନୟନ, ଭକ୍ତଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା, ଦେବମାନେର ଅହଂକାର ନିମ୍ନ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିବା।'
ଇଯଂ ଚ ଧରଣୀ ଦେଵ ଶୋଭତେ ଵସୁଧା ତଵ । ପଦ୍ଯିନୀଵ ସୁପତ୍ରାଢ୍ଯା ମତଙ୍ଗଜକରୋଦ୍ଧୃତା
ଏହି ଭୂମି, ହେ ଦେବ, ତୁମର ହୋଇ ଅତି ଶୁଭ୍ର ଦେଖାଯାଉଛି, ଏକ ହାତୀ ଶୁଣ୍ଡରେ ଶୁଭ୍ର ପତ୍ର ଭରିଥିବା ପଦ୍ମ ଉଠାଇଥିବା ପରି।
ଇଦଂ ଚ ତେ ଶରୀରଂ ଵୈ ଶୋଭତେ ଭୂମିସଙ୍ଗମାତ୍ । ଉଦ୍ଧୃତାମ୍ବୁଜଶୁଣ୍ଡାଗ୍ରକରୀନ୍ଦ୍ରତନୁସନ୍ନିଭମ୍
ଭୂମି ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ତୁମର ଶରୀର ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ଏକ ଶୁଣ୍ଡ ତଳେ ପଦ୍ମ ଉଠାଇଥିବା ରାଜା ହାତୀର ଦେହ ପରି ଚମକୁଛି।
ନମୋ ନମସ୍ତେ ଦେଵେଶ ସୃଷ୍ଟିସଂହାରକାରକ । ଦାନଵାନାଂ ଵିନାଶାଯ କୃତନାନାକୃତେ ପ୍ରଭୋ
ନମୋ, ନମୋ, ହେ ଦେବଦେବଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶ କରିଥିବା, ଦାନବମାନେର ନାଶ ପାଇଁ ନାନା ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ହେ ସ୍ୱାମୀ।
ଅଗ୍ରତଶ୍ଚ ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ପୃଷ୍ଠତଶ୍ଚ ନମୋ ନମଃ । ସର୍ଵାମରାଧାରଭୂତ ବୃହଦ୍ଧାମ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ
ସାମ୍ନା ଓ ପଛରୁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଆଧାର, ବିଶାଳ ନିବାସ, ତୁମକୁ ପୁନି ପୁନି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜଣାଉଛି।
ତ୍ଵଯାହଂ ଚ ପ୍ରଜାସର୍ଗେ ନିଯୁକ୍ତ: ଶକ୍ତିବୃଂହିତଃ । ତ୍ଵଦାଜ୍ଞାଵଶତଃ ସର୍ଗଂ କରୋମି ଵିକରୋମି ଚ
ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିପ୍ରଦାନ ହୋଇ, ମୁଁ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟିରେ ନିଯୁକ୍ତ। ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ, ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରି ଏବଂ ପରିବର୍ତନ କରିଥାଏ।
ତ୍ଵତ୍ସହାଯେନ ଦେଵେଶା ଅମରାଶ୍ଚ ପୁରା ହରେ । ସୁଧାଂ ଵିଭେଜିରେ ସର୍ଵେ ଯଥାକାଲଂ ଯଥାବଲମ୍
ତୁମ ସହଯୋଗରେ, ଦେବତାମାନେ ପୂର୍ବରୁ, ହରି, ଅମୃତକୁ ସମୟ ଓ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବାଣ୍ଟିଥିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ତ୍ରିଲୋକୀସାମ୍ରାଜ୍ଯଂ ଲବ୍ଧଵାଂସ୍ତନ୍ନିଦେଶତ: । ଭୂନକ୍ତି ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ବହୁଲାଂ ସୁରସଂଘପ୍ରପୂଜିତ:
ତୁମ ନିର୍ଦେଶରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତିନି ଲୋକର ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ; ସେ ଅଧିକ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଉପଭୋଗ କରି, ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ସମ୍ମାନିତ।
ଵହ୍ନିଃ ପାଵକତାଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଜାଠରାଦିଵିଭେଦତଃ । ଦେଵାସୁରମନୁଷ୍ଯାଣାଂ କରୋତ୍ଯାପ୍ଯାଯନଂ ତଥା
ଅଗ୍ନି, ଦହନ ଶକ୍ତି ପାଇ ଓ ପେଟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ, ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିମନ୍ତେ ପୋଷଣ ଦେଇଥାଏ।
ଧର୍ମରାଜୋଽଥ ପିତୃଣାମଧିପଃ ସର୍ଵକର୍ମଦୃକ । କର୍ମଣାଂ ଫଲଦାତାସୌ ତ୍ଵନ୍ନିଯୋଗାଦଧୀଶ୍ଵରଃ
ଧର୍ମରାଜ, ପିତୃମାନେଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଦେଖାଶୁଣା କରନ୍ତି; କର୍ମର ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାସକ।
ନୈର୍ଋତୋ ରକ୍ଷସାମୀଶୋ ଯକ୍ଷୋ ଵିଘ୍ନଵିନାଶନ: । ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରାଣିନାଂ କର୍ମସାକ୍ଷୀ ତ୍ଵତ୍ତଃ ପ୍ରଜାଯତେ
ନୈରୃତି ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ଯକ୍ଷ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର କର୍ମର ସାକ୍ଷୀ ତୁମଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଵରୁଣୋ ଯାଦସାମୀଶୋ ଲୋକପାଲୋ ଜଲାଧିପଃ । ତ୍ଵଦାଜ୍ଞାବଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଲୋକପାଲତ୍ଵମାଗତଃ
ବରୁଣ, ଜଳଜୀବମାନେଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ଲୋକର ରକ୍ଷକ ଓ ଜଳର ଅଧିପତି, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଲୋକର ରକ୍ଷକ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଵାଯୁର୍ଗନ୍ଧଵହ: ସର୍ଵଭୂତପ୍ରାଣନକାରଣମ୍ । ଜାତସ୍ତଵ ନିଦେଶେନ ଲୋକପାଲୋ ଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ
ବାୟୁ, ସୁଗନ୍ଧ ବହି ନେଇ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ପ୍ରାଣ ଦେଇଥାଏ, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଜଗତର ରକ୍ଷକ ଓ ଶିକ୍ଷକ।
କୁବେରଃ କିନ୍ନରାଦୀନାଂ ଯକ୍ଷାଣାଂ ଜୀଵନାଶ୍ରଯଃ । ତ୍ଵଦାଜ୍ଞାନ୍ତର୍ଗତଃ ସର୍ଵଲୋକପେଷୁ ଚ ମାନ୍ଯଭୂ
କୁବେର, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କର ଜୀବନ ଆଶ୍ରୟ, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକରକ୍ଷକମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ।
ଈଶାନ: ସର୍ଵରୁଦ୍ରାଣାମୀଶ୍ଵରାନ୍ତକରଃ ପ୍ରଭୂଃ । ଜାତୋ ଲୋକେଶଵନ୍ଦ୍ଯୋଽସୌ ସର୍ଵଦେଵାଧିପାଲକଃ
ଇଶାନ, ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ରମାନେଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବାରେ ସକ୍ତିଶାଳୀ; ସେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଲୋକର ଶାସକମାନେଙ୍କରେ ପୂଜିତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ରକ୍ଷକ।
ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଭଗଵତେ ଜଗଦୀଶାଯ କୁର୍ମହେ । ଯସ୍ଥାଂଶଭାଗାଃ ସର୍ଵେ ହି ଜାତା ଦେଵାଃ ସହସ୍ରଶଃ
ଏହି ଜଗତର ନାଥ, ଭଗବତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ; ତୁମ ଶକ୍ତିର ଅଂଶରୁ ହଜାର ହଜାର ଦେବତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି।
ନାରଦ ଉଵାଚ ଏଵ ସ୍ତୁତୋ ଵିଶ୍ଵସୃଜା ଭଗଵାନାଦିପୂରୁଷ: । ଲୀଲାଵଲୋକମାତ୍ରେଣାପ୍ଯନୁଗ୍ରହମଵାସୃଜତ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ଏଭଳି ଭାବରେ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ, ଆଦିପୁରୁଷ ଏକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଲୀଳା କରି ଦୟା ପ୍ରଦାନ କଲେ।
ତତ୍ରୈଵାଭ୍ଯାଗତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଂ ମହାସୁରମ୍ । ରୁନ୍ଧାନମଧ୍ଵନୋ ଭୀମଂ ଗଦଯାତାଡଯଦ୍ଧରି:
ସେଠାରେ, ମହାସୁର ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଆସି, ପଥକୁ ଅଟକାଇ ରଖିଥିଲେ; ହରି ତାଙ୍କୁ ଗଦାରେ ପ୍ରହାର କଲେ।
ତଦ୍ରକ୍ତପଙ୍କଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗୋ ଭଗଵାନାଦିପୂରୁଷଃ । ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଧରଣୀଂ ଦେଵୋ ଦଂଷ୍ଟ୍ରଯା ଲୀଲଯାପ୍ସୁ ତାମ୍
ରକ୍ତ ଓ କାଦରେ ଲିପ୍ତ ଶରୀର ନିଏ, ଆଦିପୁରୁଷ ଭଗବାନ ଦାନ୍ତରେ ସହଜରେ ଧରଣୀକୁ ଜଳରୁ ଉଠାଇଲେ।
ନିଵେଶ୍ଯ ଲୋକନାଥେଶୋ ଜଗାମ ସ୍ଥାନମାତ୍ମନଃ । ଏତଦ୍ଭଗଵତଶ୍ଚିତ୍ରଂ ଧରଣ୍ଯୁଦ୍ଧରଣଂ ପରମ୍
ଧରଣୀକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଲୋକନାଥ ନିଜ ନିବାସକୁ ଗଲେ; ଏହି ଭଗବାନଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ, ଧରଣୀ ଉଠାଇବା, ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଶୃଣୂଯାଦ୍ଯ: ପୁମାନ୍ ଯଶ୍ଚ ପଠେଚ୍ଚରିତମୁତ୍ତମମ୍ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵୈଷ୍ଣଵୀଂ ଗତିମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯିଏ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚରିତ୍ରକୁ ଆଜି ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ପଢିବା, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବୈଷ୍ଣବୀ ଗତି ପାଇଥାଏ।
ଭୁଵନକୋଶଵିସ୍ତାରେ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵମନୁଵଂଶକୀର୍ତନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ମହୀଂ ଦେଵ: ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଯଥାସ୍ଥାନେ ଚ ନାରଦ । ଵୈକୁଣ୍ଠଲୋକମଗମଦ୍ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ସ୍ଵମାତ୍ମଜମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ବିସ୍ତାର ଓ ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ମନୁଙ୍କର ବଂଶର କଥା। ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ମହୀକୁ ଯଥାସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ନାରଦ, ଦେବତା ଵୈକୁଣ୍ଠ ଲୋକକୁ ଗଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ପୁଅକୁ କହିଲେ।
ସ୍ଵାଯମ୍ଭୂଵ ମହାବାହୋ ପୁତ୍ର ତେଜସ୍ଵିନାଂଵର । ସ୍ଥାନେ ମହୀମଯେ ତିଷ୍ଠ ପ୍ରଜାଃ ସୃଜ ଯଥୋଚିତମ୍
ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ, ତୁମେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ତୁମର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନରେ ପୃଥିବୀରେ ରୁହିବା ଓ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବା।
ଦେଶକାଲଵିଭାଗେନ ଯଜ୍ଞେଶଂ ପୁରୁଷଂ ଯଜ । ଉଚ୍ଚାଵଚପଦାର୍ଥୈଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞସାଧନକୈର୍ଵିଭୋ
ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ, ବଡ଼ ଓ ଛୋଟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା, ଯଜ୍ଞର ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଯଜ୍ଞର ନାଥ, ପରମପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୂଜା କର।