ଧ୍ଯାଯତସ୍ତସ୍ଯ ନାସାଗ୍ରାଦ୍ଵିରଞ୍ଚେଃ ସହସାନଘ । ଵରାହପୋତୋ ନିରଗାଦେକାଙ୍ଗୁଲପ୍ରମାଣତଃ
ତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନାକର ତିପ୍ପରୁ ହଠାତ୍ ଏକ ଛୋଟ ଭାଲି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଅଙ୍ଗୁଳି ପରି ଆକାର।
ତସ୍ଯୈଵ ପଶ୍ଯତଃ ଖସ୍ଥଃ କ୍ଷଣେନ କିଲ ନାରଦ । କରିମାତ୍ରଂ ପ୍ରଵଵୃଧେ ତଦଦ୍ଭୂତତମଂ ହ୍ଯଭୂତ୍
ବ୍ରହ୍ମା ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ନାରଦ, ସେ ଭାଲି ଆକାଶରେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ହାତୀ ପରି ଆକାର ନେଲା; ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଘଟଣା ହେଲା।
ମରୀଚିମୁଖ୍ଯୈର୍ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରୈଃ ସନକାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ନାରଦ । ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୌକରଂ ରୂପଂ ତର୍କଯାମାସ ପଦ୍ମଭୂଃ
ମରୀଚିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସନକ, ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାମୁନିମାନେ ଯେତେବେଳେ ସୂକର ଦେହ ଦେଖିଲେ, ପଦ୍ମରୁପୀ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କିମେତତ୍ସୌକରଵ୍ଯାଜଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସତ୍ତ୍ଵମଵସ୍ଥିତମ୍ । ଅତ୍ଯାଶ୍ଚର୍ଯମିଦଂ ଜାତଂ ନାସିକାଯା ଵିନିଃସୃତମ୍
ଏହି ସୂକର ଦେହରେ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ କିଏ? ଏହା ଏତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଯେ, ନାକରୁ ବାହାରିଛି।
ଦୃଷ୍ଟୋଽଙ୍ଗୁଷ୍ଠଶିରୋମାତ୍ରଃ କ୍ଷଣାଚ୍ଛୈଲେନ୍ଦ୍ରସନ୍ନିଭଃ । ଆହୋସ୍ଵିଦ୍ଭଗଵାନ୍କିଂ ଵା ଯଜ୍ଞୋ ମେ ଖେଦଯନ୍ମନଃ
ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଏହାକୁ ଅଙ୍ଗୁଠି ମାତ୍ର ଆକାରରେ ଦେଖିଥିଲି, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏହା ପାହାଡ଼ ଭଳି ବଡ଼ ହେଲା। ଏହା କି ଭଗବାନ ନିଜେ, କିମ୍ବା ମୋର ଯଜ୍ଞ ମନକୁ ବିଘ୍ନ ଦେଉଛି?
ଇତି ତର୍କଯତସ୍ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମାତ୍ମନଃ । ଵରାହରୂପୋ ଭଗଵାଞ୍ଜଗର୍ଜାଚଲସନ୍ନିଭଃ
ଏପରି ଭାବିବା ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଭଗବାନ ସୂକର ଦେହରେ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ।
ଵିରଞ୍ଚିଂ ହର୍ଷଯାମାସ ସଂହତାଂଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍ । ସ୍ଵଗର୍ଜଶବ୍ଦମାତ୍ରେଣ ଦିକ୍ପ୍ରାନ୍ତମନୁନାଦଯନ୍
ଭଗବାନଙ୍କର ଏହି ଗର୍ଜନରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଏହି ଶବ୍ଦ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତକୁ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା।
ତେ ନିଶମ୍ଯ ସ୍ଵଖେଦସ୍ଯ କ୍ଷଯିତୁଂ ଘୁର୍ଧୁରସ୍ଵନମ୍ । ଜନସ୍ତପଃସତ୍ଯଲୋକଵାସିନୋଽମରଵର୍ଯକାଃ
ସେହି ଗଭୀର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ଜନ, ତପ, ସତ୍ୟ ଲୋକର ଅବସ୍ଥିତ ଜନମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ଏହାକୁ ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ।
ଛନ୍ଦୋମଯୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରଵରୈର୍ଋକ୍ସାମାଥର୍ଵସମ୍ଭଵୈଃ । ଵଚୋଭିଃ ପୁରୁଷଂ ତ୍ଵାଦ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରାଃ ପର୍ଯଵାକିରନ୍
ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦର ଛନ୍ଦରେ ରଚିତ ଷ୍ଟୋତ୍ର ରୁପେ ଋକ୍, ସାମ, ଅଥର୍ବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।
ତେଷାଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ନିଶମ୍ଯାଦ୍ଯୋ ଭଗଵାନ୍ ହରିରୀଶ୍ଵରଃ । କୃପାଵଲୋକମାତ୍ରେଣାନୁଗହୀତ୍ଵାପ ଆଵିଶତ୍
ସେମାନଙ୍କର ଷ୍ଟୋତ୍ର ଶୁଣି, ଭଗବାନ ହରି କେବଳ ଦୟାଭରା ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରି, ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତସ୍ଯାନ୍ତର୍ଵିଶତଃ କ୍ରୂରସଟାଘାତପ୍ରପୀଡିତଃ । ସମୁଦ୍ରୋଽଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଦେଵ ରକ୍ଷ ମାଂ ଶରଣାର୍ତିହନ୍
ଭଗବାନ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଦଂଷ୍ଟ୍ର ଘାତରେ ସମୁଦ୍ର ଭୟଭୀତ ହେଇ, 'ହେ ଦେବ, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର,' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲା।
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ସମୁଦ୍ରୋକ୍ତଂ ଵଚନଂ ହରିରୀଶ୍ଵରଃ । ଵିଦାରଯଞ୍ଜଲଚରାଞ୍ଜଗାମାନ୍ତର୍ଜଲେ ଵିଭୁଃ
ସମୁଦ୍ରର କଥା ଶୁଣି, ଭଗବାନ ହରି ନିଜ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଜଳକୁ ଭାଗ କରି, ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଇତସ୍ତତୋଽଭିଧାଵନ୍ସନ୍ ଵିଚିନ୍ଵନ୍ପୃଥିଵୀଂ ଧରାମ୍ । ଆଘ୍ରାଯାଘ୍ରାଯ ସର୍ଵେଶୋ ଧରାମାସାଦଯଚ୍ଛନୈଃ
ଏଠୁ-ଏଠୁ ଘୁଞ୍ଚି, ପୃଥିବୀକୁ ଖୋଜି, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ପୁନିପୁନି ଘ୍ରାଣ କରି, ଦୀରେ-ଦୀରେ ଭୂମିକୁ ପାଇଲେ।
ଅନର୍ଜଲଗତାଂ ଭୂମିଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵାଶ୍ରଯାଂ ତଦା । ଭୂମିଂ ସ ଦେଵଦେଵେଶୋ ଦଂଷ୍ଟ୍ରଯୋଦାଜହାର ତାମ୍
ସମୁଦ୍ରରେ ବିଲିନ ଏହି ଭୂମି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଦେବଦେବଙ୍କର ଦଂଷ୍ଟ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ ନେଲେ।
ତାଂ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଦଂଷ୍ଟାଗ୍ରେ ଯଜ୍ଞେଶୋ ଯଜ୍ଞପୂରୂଷଃ । ଶୁଶୁଭେ ଦିଗ୍ଗଜୋ ଯଦ୍ଵଦୁଦ୍ଧୃତ୍ଯାଥ ସୁପଦ୍ମୀନୀମ୍
ଦଂଷ୍ଟ୍ର ତିରେ ଭୂମିକୁ ଉଠାଇ, ଯଜ୍ଞର ପ୍ରଭୁ, ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ଏକ ହାତୀ ଶୁଣ୍ଡରେ ଶୁଭ୍ର ପଦ୍ମ ଉଠାଇଥିବା ଭଳି ଦେଖାଗଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଦେଵେଶୋ ଵିରଞ୍ଚିଃ ସମନୁଃ ସ୍ଵରାଟ୍ । ତୁଷ୍ଟାଵ ଵାଗ୍ଭିର୍ଦେଵେଶଂ ଦଂଷ୍ଟ୍ରୋଦ୍ଧତଵସୁନ୍ଧରମ୍
ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବଦେବଙ୍କ ପଦ୍ମଜ ବ୍ରହ୍ମା, ମନୁ ଓ ସ୍ୱୟଂଭୁ ଏକସାଥି ଦଂଷ୍ଟ୍ରରେ ଭୂମି ଉଠାଇଥିବା ଦେବଦେବଙ୍କୁ ବାଣୀରେ ଷ୍ଟୁତି କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଜିତଂ ତେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଭକ୍ତାନାମାର୍ତିନାଶନ । ଖର୍ଵୀକୃତସୁରାଧାର ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: 'ତୁମେ ଜୟ ହେଉ, ହେ ପଦ୍ମନୟନ, ଭକ୍ତଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା, ଦେବମାନେର ଅହଂକାର ନିମ୍ନ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିବା।'
ଇଯଂ ଚ ଧରଣୀ ଦେଵ ଶୋଭତେ ଵସୁଧା ତଵ । ପଦ୍ଯିନୀଵ ସୁପତ୍ରାଢ୍ଯା ମତଙ୍ଗଜକରୋଦ୍ଧୃତା
ଏହି ଭୂମି, ହେ ଦେବ, ତୁମର ହୋଇ ଅତି ଶୁଭ୍ର ଦେଖାଯାଉଛି, ଏକ ହାତୀ ଶୁଣ୍ଡରେ ଶୁଭ୍ର ପତ୍ର ଭରିଥିବା ପଦ୍ମ ଉଠାଇଥିବା ପରି।
ଇଦଂ ଚ ତେ ଶରୀରଂ ଵୈ ଶୋଭତେ ଭୂମିସଙ୍ଗମାତ୍ । ଉଦ୍ଧୃତାମ୍ବୁଜଶୁଣ୍ଡାଗ୍ରକରୀନ୍ଦ୍ରତନୁସନ୍ନିଭମ୍
ଭୂମି ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ତୁମର ଶରୀର ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ଏକ ଶୁଣ୍ଡ ତଳେ ପଦ୍ମ ଉଠାଇଥିବା ରାଜା ହାତୀର ଦେହ ପରି ଚମକୁଛି।
ନମୋ ନମସ୍ତେ ଦେଵେଶ ସୃଷ୍ଟିସଂହାରକାରକ । ଦାନଵାନାଂ ଵିନାଶାଯ କୃତନାନାକୃତେ ପ୍ରଭୋ
ନମୋ, ନମୋ, ହେ ଦେବଦେବଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶ କରିଥିବା, ଦାନବମାନେର ନାଶ ପାଇଁ ନାନା ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ହେ ସ୍ୱାମୀ।
ଅଗ୍ରତଶ୍ଚ ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ପୃଷ୍ଠତଶ୍ଚ ନମୋ ନମଃ । ସର୍ଵାମରାଧାରଭୂତ ବୃହଦ୍ଧାମ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ
ସାମ୍ନା ଓ ପଛରୁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଆଧାର, ବିଶାଳ ନିବାସ, ତୁମକୁ ପୁନି ପୁନି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜଣାଉଛି।
ତ୍ଵଯାହଂ ଚ ପ୍ରଜାସର୍ଗେ ନିଯୁକ୍ତ: ଶକ୍ତିବୃଂହିତଃ । ତ୍ଵଦାଜ୍ଞାଵଶତଃ ସର୍ଗଂ କରୋମି ଵିକରୋମି ଚ
ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିପ୍ରଦାନ ହୋଇ, ମୁଁ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟିରେ ନିଯୁକ୍ତ। ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ, ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରି ଏବଂ ପରିବର୍ତନ କରିଥାଏ।
ତ୍ଵତ୍ସହାଯେନ ଦେଵେଶା ଅମରାଶ୍ଚ ପୁରା ହରେ । ସୁଧାଂ ଵିଭେଜିରେ ସର୍ଵେ ଯଥାକାଲଂ ଯଥାବଲମ୍
ତୁମ ସହଯୋଗରେ, ଦେବତାମାନେ ପୂର୍ବରୁ, ହରି, ଅମୃତକୁ ସମୟ ଓ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବାଣ୍ଟିଥିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ତ୍ରିଲୋକୀସାମ୍ରାଜ୍ଯଂ ଲବ୍ଧଵାଂସ୍ତନ୍ନିଦେଶତ: । ଭୂନକ୍ତି ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ବହୁଲାଂ ସୁରସଂଘପ୍ରପୂଜିତ:
ତୁମ ନିର୍ଦେଶରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତିନି ଲୋକର ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ; ସେ ଅଧିକ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଉପଭୋଗ କରି, ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ସମ୍ମାନିତ।
ଵହ୍ନିଃ ପାଵକତାଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଜାଠରାଦିଵିଭେଦତଃ । ଦେଵାସୁରମନୁଷ୍ଯାଣାଂ କରୋତ୍ଯାପ୍ଯାଯନଂ ତଥା
ଅଗ୍ନି, ଦହନ ଶକ୍ତି ପାଇ ଓ ପେଟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ, ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିମନ୍ତେ ପୋଷଣ ଦେଇଥାଏ।
ଧର୍ମରାଜୋଽଥ ପିତୃଣାମଧିପଃ ସର୍ଵକର୍ମଦୃକ । କର୍ମଣାଂ ଫଲଦାତାସୌ ତ୍ଵନ୍ନିଯୋଗାଦଧୀଶ୍ଵରଃ
ଧର୍ମରାଜ, ପିତୃମାନେଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଦେଖାଶୁଣା କରନ୍ତି; କର୍ମର ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାସକ।
ନୈର୍ଋତୋ ରକ୍ଷସାମୀଶୋ ଯକ୍ଷୋ ଵିଘ୍ନଵିନାଶନ: । ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରାଣିନାଂ କର୍ମସାକ୍ଷୀ ତ୍ଵତ୍ତଃ ପ୍ରଜାଯତେ
ନୈରୃତି ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ଯକ୍ଷ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର କର୍ମର ସାକ୍ଷୀ ତୁମଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଵରୁଣୋ ଯାଦସାମୀଶୋ ଲୋକପାଲୋ ଜଲାଧିପଃ । ତ୍ଵଦାଜ୍ଞାବଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଲୋକପାଲତ୍ଵମାଗତଃ
ବରୁଣ, ଜଳଜୀବମାନେଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ଲୋକର ରକ୍ଷକ ଓ ଜଳର ଅଧିପତି, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଲୋକର ରକ୍ଷକ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଵାଯୁର୍ଗନ୍ଧଵହ: ସର୍ଵଭୂତପ୍ରାଣନକାରଣମ୍ । ଜାତସ୍ତଵ ନିଦେଶେନ ଲୋକପାଲୋ ଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ
ବାୟୁ, ସୁଗନ୍ଧ ବହି ନେଇ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ପ୍ରାଣ ଦେଇଥାଏ, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଜଗତର ରକ୍ଷକ ଓ ଶିକ୍ଷକ।
କୁବେରଃ କିନ୍ନରାଦୀନାଂ ଯକ୍ଷାଣାଂ ଜୀଵନାଶ୍ରଯଃ । ତ୍ଵଦାଜ୍ଞାନ୍ତର୍ଗତଃ ସର୍ଵଲୋକପେଷୁ ଚ ମାନ୍ଯଭୂ
କୁବେର, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କର ଜୀବନ ଆଶ୍ରୟ, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକରକ୍ଷକମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ।