ଜଲେନ ତେନ ମନୁନା ଚାସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରେଣ ଦେଶିକଃ । ଦିଗ୍ବନ୍ଧଂ ଚ ପୁରା କୃତ୍ଵା ଗୁରୂନ୍ନତ୍ଵା ତତଃ ପରମ୍
ପାଣି ଏବଂ ଉଚିତ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ, ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦିଗ୍ବନ୍ଧନ କରି, ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
ତଦନୁଜ୍ଞାଂ ସମାଦାଯ ବାହ୍ଯପୀଠେ ତତଃ ପରମ୍ । ହୃଦିସ୍ଥାଂ ଭଵିତାଂ ମୂର୍ତିଂ ମମ ଦିଵ୍ଯାଂ ମନୋହରାମ୍
ଗୁରୁଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ବାହ୍ୟ ପୀଠରେ, ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ମୋର ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ମନୋହର ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଆହ୍ବାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଆଵାହଯେତ୍ତତଃ ପୀଠେ ପ୍ରାଣସ୍ଥାପନଵିଦ୍ଯଯା । ଅସନାଵାହନେ ଚାର୍ଘ୍ଯଂ ପାଦ୍ଯାଦ୍ଯାଚମନଂ ତଥା
ପୀଠରେ ପ୍ରାଣସ୍ଥାପନ ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଆହ୍ବାନ କରି, ଆସନ ଏବଂ ଆହ୍ବାନ ଅନୁଯାୟୀ ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଏବଂ ଆଚମନ ଦେବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାନଂ ଵାସୋଦ୍ଵଯଂ ଚୈଵ ଭୂଷଣାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ । ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପଂ ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦେଵ୍ଯୈ ସ୍ଵଭକ୍ତିତଃ
ସ୍ନାନ, ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର, ସମସ୍ତ ଭୂଷଣ, ଏବଂ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ ଦେବୀଙ୍କୁ ନିଜ ଭକ୍ତି ସହିତ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଯନ୍ତ୍ରସ୍ଥାନାମାଵୃତୀନାଂ ପୂଜନଂ ସମ୍ଯଗାଚରେତ୍ । ପ୍ରତିଵାରମଶକ୍ତାନାଂ ଶୁକ୍ରଵାରୋ ନିଯମ୍ଯତେ
ଯନ୍ତ୍ରର ଆବୃତିଗୁଡିକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦୈନିକ ପୂଜା କରିପାରିବା ନଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁକ୍ରବାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ।
ମୂଲଦେଵୀପ୍ରଭାରୂପାଃ ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯା ଅଙ୍ଗଦେଵତାଃ । ତତ୍ପ୍ରଭାପଟଲଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଚ ଵିଚିନ୍ତଯେତ୍
ମୂଳଦେବୀଙ୍କ ଆଲୋକର ରୂପ ଅଙ୍ଗଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କ ଆଲୋକର ପଟଳରେ ତ୍ରିଲୋକକୁ ବ୍ୟାପ୍ତ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।
ପୁନରାଵୃତ୍ତିସହିତାଂ ମୂଲଦେଵୀଂ ଚ ପୂଜଯେତ୍ । ଗନ୍ଧାଦିଭିଃ ସୁଗନ୍ଧୈସ୍ତୁ ତଥା ପୁଷ୍ପୈଃ ସୁଵାସିତୈଃ
ମୂଳଦେବୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଆବୃତି ସହିତ ପୁନଃ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ ଭଳି ସୁଗନ୍ଧିତ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା।
ନୈଵେଦ୍ଯୈସ୍ତର୍ପଣୈଶ୍ଚୈଵ ତାମ୍ବୂଲୈର୍ଦକ୍ଷିଣାଦିଭିଃ । ତୋଷଯେନ୍ମାଂ ତ୍ଵତ୍କୃତେନ ନାମ୍ନାଂ ସାହସ୍ରକେଣ ଚ
ନୈବେଦ୍ୟ, ତର୍ପଣ, ତାମ୍ବୁଳ, ଦକ୍ଷିଣା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାର ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ନାମର ସାହସ୍ରୀକା ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।
କଵଚେନ ଚ ସୂକ୍ତେନାହଂ ରୁଦ୍ରେଭିରିତି ପ୍ରଭୋ । ଦେଵ୍ଯଥର୍ଵଶିରୋମନ୍ତ୍ରୈର୍ହୃଲ୍ଲେଖୋପନିଷଦ୍ଭଵୈଃ
କବଚ ସୂକ୍ତ, 'ମୁଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ' ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ସୂକ୍ତ, ଦେବ୍ୟଥର୍ବଶିର୍ଷ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ହୃଲ୍ଲେଖା ଉପନିଷଦ ଦ୍ୱାରା,
ମହାଵିଦ୍ଯାମହାମନ୍ତ୍ରୈସ୍ତୋଷଯେନ୍ମାଂ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । କ୍ଷମାପଯେଜ୍ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀଂ ପ୍ରେମାର୍ଦ୍ରହୃଦଯୋ ନରଃ
ମହାବିଦ୍ୟା ଓ ମହାମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନଃ ମୋତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ। ଜଗତ୍ ଧାତ୍ରୀଙ୍କୁ ପ୍ରେମରେ ଭିଜା ହୃଦୟ ସହିତ କ୍ଷମା ଚାହିବା ଉଚିତ।
ପୁଲକାଙ୍କିତସର୍ଵାଙ୍ଗୈର୍ବାଷ୍ପରୁଦ୍ଧାକ୍ଷିନିଃସ୍ଵନଃ । ନୃତ୍ଯଗୀତାଦିଘୋଷେଣ ତୋଷଯେନ୍ମାଂ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ଅଶ୍ରୁରେ ଚୋକା ହୋଇଥିବା କଣ୍ଠ ସହିତ, ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ଏହା ପରି ଶବ୍ଦରେ ପୁନିପୁନି ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ।
ଵେଦପାରାଯଣୈଶ୍ଚୈଵ ପୁରାଣୈଃ ସକଲୈରପି । ପ୍ରତିପାଦ୍ଯା ଯତୋଽହଂ ଵୈ ତସ୍ମାତ୍ତୈସ୍ତୋଷଯେତ୍ତୁ ମାମ୍
ବେଦ ଓ ସମସ୍ତ ପୁରାଣ ପାଠରେ, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ସେଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର।
ନିଜଂ ସର୍ଵସ୍ଵମପି ମେ ସଦେହଂ ନିତ୍ଯଶୋଽର୍ପଯେତ୍ । ନିତ୍ଯହୋମଂ ତତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚ ସୁଵାସିନୀଃ
ନିଜର ସମସ୍ତ ସମ୍ପତି ଏବଂ ଦେହ ସହିତ ମୋତେ ସଦା ଅର୍ପଣ କର; ପରେ ପ୍ରତିଦିନ ହୋମ କରିବା ସହିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଶୁଭ ନାରୀମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର।
ବଟୁକାନ୍ପାମରାନନ୍ଯାନ୍ଦେଵୀବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତୁ ଭୋଜଯେତ୍ । ନତ୍ଵା ପୁନଃ ସ୍ଵହୃଦଯେ ଵ୍ଯୁତ୍କ୍ରମେଣ ଵିସର୍ଜଯେତ୍
ବାଟୁକ, ସାଧାରଣ ଲୋକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଦେବୀ ଭାବେ ଭୋଜନ ଦିଅ; ପ୍ରଣାମ କରି, ନିଜ ହୃଦୟରୁ ଶ୍ରେଣୀକ୍ରମରେ ବିଦାୟ କର।
ସର୍ଵଂ ହୃଲ୍ଲେଖଯା କୁର୍ଯାତ୍ ପୂଜନଂ ମମ ସୁବ୍ରତ । ହୃଲ୍ଲେଖା ସର୍ଵମନ୍ତ୍ରାଣାଂ ନାଯିକା ପରମା ସ୍ମୃତା
ହେ ଶୁଭବ୍ରତ, ସମସ୍ତ ମୋର ପୂଜା ହୃଲ୍ଲେଖା ଦ୍ୱାରା କର; ହୃଲ୍ଲେଖା ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାୟିକା ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ହୃଲ୍ଲେଖାଦର୍ପଣେ ନିତ୍ଯମହଂ ତତ୍ପ୍ରତିବିମ୍ବିତା । ତସ୍ମାଦ୍ହୃଲ୍ଲେଖଯା ଦତ୍ତଂ ସର୍ଵମନ୍ତ୍ରୈଃ ସମର୍ପିତମ୍
ମୁଁ ସଦା ହୃଲ୍ଲେଖା ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ; ତେଣୁ ହୃଲ୍ଲେଖା ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ପିତ ଯାହା, ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରେ।
ଗୁରୁଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଭୂଷାଦ୍ଯୈଃ କୃତକୃତ୍ଯତ୍ଵମାଵହେତ୍ । ଯ ଏଵଂ ପୂଜଯେଦ୍ଦେଵୀଂ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭୁଵନସୁନ୍ଦରୀମ୍
ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭୂଷା ଓ ଏହା ପରି ଦ୍ୱାରା ପୂଜି, ସଫଳତା ଲାଭ କର; ଯେଉଁଠି ଏଭଳି ଭାବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭୁବନସୁନ୍ଦରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ—
ନ ତସ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭଂ କିଞ୍ଚିତ୍କଦାଚିତ୍କ୍ଵଚିଦସ୍ତି ହି । ଦେହାନ୍ତେ ତୁ ମଣିଦ୍ଵୀପଂ ମମ ଯାତ୍ଯେଵ ସର୍ଵଥା
ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ କିଛି ଦୁର୍ଲଭ ନୁହେଁ, କେଉଁଠି କିମ୍ବା କେବେ; ଦେହ ଶେଷରେ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋର ମଣିଦ୍ୱୀପକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।
ଜ୍ଞେଯୋ ଦେଵୀସ୍ଵରୂପୋଽସୌ ଦେଵା ନିତ୍ଯଂ ନମନ୍ତି ତମ୍ । ଇତି ତେ କଥିତଂ ରାଜନ୍ ମହାଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରପୂଜନମ୍
ଏହା ଦେବୀଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ଜଣା; ଦେବତାମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି। ଏଭଳି ରାଜନ୍, ମହାଦେବୀଙ୍କର ପୂଜା ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।
ଵିମୃଶ୍ଯୈତଦଶେଷେଣାପ୍ଯଧିକାରାନୁରୂପତଃ । କୁରୁ ମେ ପୂଜନଂ ତେନ କୃତାର୍ଥସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି
ସମସ୍ତ କଥାକୁ ନିଜ ଯୋଗ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ବିଚାର କରି, ସେଭଳି ଭାବେ ମୋର ପୂଜା କର; ଏହା କରିଲେ ତୁମେ କୃତାର୍ଥ ହେବ।
ଇଦଂ ତୁ ଗୀତାଶାସ୍ତ୍ରଂ ମେ ନାଶିଷ୍ଯାଯ ଵଦେତ୍ କ୍ଵଚିତ୍ । ନାଭକ୍ତାଯ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ନ ଧୂର୍ତାଯ ଚ ଦୁର୍ହୃଦେ
ମୋର ଏହି ଗୀତଶାସ୍ତ୍ର କେବେ ଶିଷ୍ୟ ପାଇଁ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅଭକ୍ତ, ଧୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଥିବାକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏତତ୍ପ୍ରକାଶନଂ ମାତୁରୁଦ୍ଘାଟନମୁରୋଜଯୋଃ । ତସ୍ମାଦଵଶ୍ଯଂ ଯତ୍ନେନ ଗୋପନୀଯମିଦଂ ସଦା
ଏହି ପ୍ରକାଶନ ମା'ଙ୍କର ଉରୋଜ ଖୋଲିବା ସମାନ; ତେଣୁ ଏହାକୁ ସଦା ସାବଧାନରେ ଗୁପ୍ତ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଦେଯଂ ଭକ୍ତାଯ ଶିଷ୍ଯାଯ ଜ୍ଯେଷ୍ଠପୁତ୍ରାଯ ଚୈଵ ହି । ସୁଶୀଲାଯ ସୁଵେଷାଯ ଦେଵୀଭକ୍ତିଯୁତାଯ ଚ
ଏହାକୁ ଭକ୍ତ, ଶିଷ୍ୟ, ବଡ଼ ପୁଅ, ଭଲ ଚରିତ୍ର ଥିବା, ଭଲ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ଦେବୀଭକ୍ତି ଥିବାକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ପଠେଦେତଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନାମ୍ ସମୀପତଃ । ତୃପ୍ତାସ୍ତତ୍ପିତରଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଯାନ୍ତି ପରମଂ ପଦମ୍
ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଏହା ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍; ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ହୋଇ, ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସା ଭଗଵତୀ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ । ଦେଵାଶ୍ଚ ମୁଦିତାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵୀଦର୍ଶନତୋଽଭଵନ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏଭଳି କହି ଭଗବତୀ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଦେବମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ତତୋ ହିମାଲଯେ ଜଜ୍ଞେ ଦେଵୀ ହୈମଵତୀ ତୁ ସା । ଯା ଗୌରୀତି ପ୍ରସିଦ୍ଧାସୀଦ୍ଦତ୍ତା ସା ଶଙ୍କରାଯ ଚ
ପରେ ହିମାଳୟରେ ଦେବୀ ହେମବତୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେ ଗୌରୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦିଆଗଲେ।
ତତଃ ସ୍କନ୍ଦଃ ସମୁଦ୍ଭୂତସ୍ତାରକସ୍ତେନ ପାତିତଃ । ସମୁଦ୍ରମନ୍ଥନେ ପୂର୍ଵଂ ରତ୍ନାନ୍ଯାସୁର୍ନରାଧିପ
ତାପରେ ସ୍କନ୍ଦ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାରକଙ୍କୁ ସେ ହତ କଲେ; ଏହା ପୂର୍ବରୁ ସମୁଦ୍ର ମଥନରେ ରତ୍ନମାନେ ଦିଆଗଲା, ହେ ନରାଧିପ।
ତତ୍ର ଦେଵୈଃ ସ୍ତୁତା ଦେଵୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରାପ୍ତ୍ଯର୍ଥମାଦରାତ୍ । ତେଷାମନୁଗ୍ରହାର୍ଥାଯ ନିର୍ଗତା ତୁ ରମା ତତଃ
ସେଠାରେ ଦେବମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଗଭୀର ଭାବରେ ସ୍ତୁତି କଲେ; ସେମାନଙ୍କର ଉପକାର ପାଇଁ ରମା ତାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଵୈକୁଣ୍ଠାଯ ସୁରୈର୍ଦତ୍ତା ତେନ ତସ୍ଯ ଶମୋଽଭଵତ୍ । ଇତି ତେ କଥିତଂ ରାଜନ୍ ଦେଵୀମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ବୈକୁଣ୍ଠ ଦେଇଥିଲେ, ଏହିପରି ତାଙ୍କର ଶାନ୍ତି ହେଲା। ଏହିପରି, ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବୀଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ମହିମା କଥାଇଛି।
ଗୌରୀଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୋଃ ସମୁଦ୍ଭୂତିଵିଷଯଂ ସର୍ଵକାମଦମ୍ । ନ ଵାଚ୍ଯଂ ତ୍ଵେତଦନ୍ଯସ୍ମୈ ରହସ୍ଯଂ କଥିତଂ ଯତଃ
ଗୌରୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟର ଏହି କଥା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ; ଏହା ଅନ୍ୟ କାହାକୁ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ଭଳି ଦିଆଯାଇଛି।