ଶୃଙ୍ଗାରରସସମ୍ପୂର୍ଣାଂ ସଦା ଭକ୍ତାର୍ତିକାତରାମ୍ । ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୀମମ୍ବାଂ ଚନ୍ଦ୍ରଖଣ୍ଡଶିଖଣ୍ଡିନୀମ୍
ପ୍ରେମର ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସଦା ଭକ୍ତଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ଦୟାମୟ ମୁହଁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଖଣ୍ଡର ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା ମାତା,
ପାଶାଙ୍କୁଶଵରାଭୀତିଧରାମାନନ୍ଦରୂପିଣୀମ୍ । ପୂଜଯେଦୁପଚାରୈଶ୍ଚ ଯଥାଵିତ୍ତାନୁସାରତଃ
ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଵର ଓ ନିର୍ଭୟତା ଧରିଥିବା, ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଉପଚାରରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଯାଵଦାନ୍ତରପୂଜାଯାମଧିକାରୋ ଭଵେନ୍ନ ହି । ତାଵଦ୍ବାହ୍ଯାମିମାଂ ପୂଜାଂ ଶ୍ରଯେଜ୍ଜାତେ ତୁ ତାଂ ତ୍ଯଜେତ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ତର୍ଗତ ପୂଜାର ଅଧିକାର ହାସଲ ହୋଇନଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ବାହ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଅଧିକାର ହେଲେ, ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।
ଆଭ୍ଯନ୍ତରା ତୁ ଯା ପୂଜା ସା ତୁ ସଂଵିଲ୍ଲଯଃ ସ୍ମୃତଃ । ସଂଵିଦେଵ ପରଂ ରୂପମୁପାଧିରହିତଂ ମମ
ଅନ୍ତର୍ଗତ ପୂଜାକୁ ଚେତନାର ଏକତା ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ଚେତନା ହିଁ ମୋର ପରମ ରୂପ, ଯାହାରେ କୌଣସି ଉପାଧି ନାହିଁ।
ଅତଃ ସଂଵିଦି ମଦ୍ରୂପେ ଚେତଃ ସ୍ଥାପ୍ଯଂ ନିରାଶ୍ରଯମ୍ । ସଂଵିଦ୍ରୂପାତିରିକ୍ତଂ ତୁ ମିଥ୍ଯା ମାଯାମଯଂ ଜଗତ୍
ଏହିପରି, ମୋର ଚେତନାର ରୂପରେ ମନକୁ ଆଶ୍ରୟ ନ ଦେଇ ଏକାଗ୍ର କରିବା ଉଚିତ; ଚେତନାର ରୂପ ଛଡ଼ା ଯାହା କିଛି, ସେ ମିଥ୍ୟା, ମାୟାରେ ଗଠିତ ଏହି ଜଗତ।
ଅତଃ ସଂସାରନାଶାଯ ସାକ୍ଷିଣୀମାତ୍ମରୂପିଣୀମ୍ । ଭାଵଯେନ୍ନିର୍ମନସ୍କେନ ଯୋଗଯୁକ୍ତେନ ଚେତସା
ଏହିପରି, ସଂସାର ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ, ସାକ୍ଷୀ ଏବଂ ଆତ୍ମାର ରୂପ ଦେବୀଙ୍କୁ ନିର୍ମନସ୍କ ଏବଂ ଯୋଗ ଯୁକ୍ତ ମନରେ ଭାବନା କରିବା ଉଚିତ।
ଅତଃ ପରଂ ବାହ୍ଯପୂଜାଵିସ୍ତାରଃ କଥ୍ଯତେ ମଯା । ସାଵଧାନେନ ମନସା ଶୃଣୁ ପର୍ଵତସତ୍ତମ
ଏବେ ମୁଁ ବାହ୍ୟ ପୂଜାର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ କହିବି; ଏହାକୁ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଶୁଣ, ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଦେଵୀଗୀତାଯାଂ ବାହ୍ଯପୂଜାଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀ ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ଶିରସି ସଂସ୍ମରେତ୍ପଦ୍ମମୁଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍ । କର୍ପୂରାଭଂ ସ୍ମରେତ୍ତତ୍ର ଶ୍ରୀଗୁରୁଂ ନିଜରୂପିଣମ୍
ଦେବୀଗୀତାରେ ବାହ୍ୟ ପୂଜାର ବିଧି ବିବରଣା। ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ: ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ମୁଣ୍ଡର ଶିରା ଉପରେ ଚମକୁଥିବା ପଦ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ; ସେଠି କର୍ପୂର ଭଳି ଚମକୁଥିବା ନିଜ ରୂପରେ ଶ୍ରୀଗୁରୁଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇବା ଉଚିତ।
ସୁପ୍ରସନ୍ନଂ ଲସଦ୍ଭୂଷାଭୂଷିତଂ ଶକ୍ତିସଂଯୁତମ୍ । ନମସ୍କୃତ୍ଯ ତତୋ ଦେଵୀଂ କୁଣ୍ଡଲୀଂ ସଂସ୍ମରେଦ୍ବୁଧଃ
ସେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ, ଚମକୁଥିବା ଭୂଷଣରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ଶକ୍ତିରେ ଏକତା ଭାବେ ମନେ କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରଣାମ କରି, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ବ୍ୟକ୍ତି ପରେ କୁଣ୍ଡଳି ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରକାଶମାନାଂ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଯାଣେ ପ୍ରତିପ୍ରଯାଣେଽପ୍ଯମୃତାଯମାନାମ୍ । ଅନ୍ତଃ ପଦଵ୍ଯାମନୁସଞ୍ଚରନ୍ତୀ- ମାନନ୍ଦରୂପାମବଲାଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ
ପ୍ରଥମ ଗତିରେ ଚମକୁଥିବା, ଫେରା ଦିନେ ମଧ୍ୟ ଅମୃତରେ ବହିଥିବା, ଅନ୍ତର୍ଗତ ପଥରେ ଚାଲିଥିବା, ଆନନ୍ଦମୟ ଯୁବତୀ ରୂପରେ ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି।
ଧ୍ଯାତ୍ଵୈଵଂ ତଚ୍ଛିଖାମଧ୍ଯେ ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦରୂପିଣୀମ୍ । ମାଂ ଧ୍ଯାଯେଦଥ ଶୌଚାଦିକ୍ରିଯାଃ ସର୍ଵାଃ ସମାପଯେତ୍
ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ତାଙ୍କର ଶିରା ମଧ୍ୟରେ ସତ୍-ଚିତ୍-ଆନନ୍ଦ ରୂପରେ ମୋତେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ଶୌଚ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ତତୋ ହୂତ୍ଵା ମତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ହୋମାନ୍ତେ ସ୍ଵାସନେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ପୂଜାସଙ୍କଲ୍ପମାଚରେତ୍
ପରେ, ମୋର ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରି, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହୋମ ଶେଷରେ ନିଜ ଆସନରେ ବସି, ପୂଜା ସଙ୍କଳ୍ପ କରିବା ଉଚିତ।
ଭୂତଶୁଦ୍ଧିଂ ପୁରା କୃତ୍ଵା ମାତୃକାନ୍ଯାସମେଵ ଚ । ହୃଲ୍ଲେଖାମାତୃକାନ୍ଯାସଂ ନିତ୍ଯମେଵ ସମାଚରେତ୍
ପୂର୍ବରୁ ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱର ଶୁଦ୍ଧି କରି, ମାତୃକା ନ୍ୟାସ କରିବା ପରେ, ହୃଲ୍ଲେଖା ମାତୃକା ନ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ସଦା କରିବା ଉଚିତ।
ମୂଲାଧାରେ ହକାରଂ ଚ ହୃଦଯେ ଚ ରକାରକମ୍ । ଭ୍ରୂମଧ୍ଯେ ତଦ୍ଵଦୀକାରଂ ହ୍ରୀଙ୍କାରଂ ମସ୍ତକେ ନ୍ଯସେତ୍
ମୂଳାଧାରରେ 'ହ' ଅକ୍ଷର, ହୃଦୟରେ 'ର' ଅକ୍ଷର, ଭ୍ରୂମଧ୍ୟରେ 'ଇ' ଅକ୍ଷର ଏବଂ ମସ୍ତକରେ 'ହ୍ରୀଂ' ଅକ୍ଷର ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ତତ୍ତନ୍ମନ୍ତ୍ରୋଦିତାନନ୍ଯାନ୍ନ୍ଯାସାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସମାଚରେତ୍ । କଲ୍ପଯେତ୍ସ୍ଵାତ୍ମନୋ ଦେହେ ପୀଠଂ ଧର୍ମାଦିଭିଃ ପୁନଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଯେଉଁ ନ୍ୟାସ ବିଧି ଶିଖାଯାଇଛି, ସେଗୁଡିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ନିଜ ଶରୀରରେ ଧର୍ମ ଆଦି ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ପୀଠ ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ।
ତତୋ ଧ୍ଯାଯେନ୍ମହାଦେଵୀଂ ପ୍ରାଣାଯାମୈର୍ଵିଜୃମ୍ଭିତେ । ହୃଦମ୍ଭୋଜେ ମମ ସ୍ଥାନେ ପଞ୍ଚପ୍ରେତାସନେ ବୁଧଃ
ପ୍ରାଣାୟାମ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ୱାସ ଉତ୍ତଳ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ହୃଦୟର ପଦ୍ମରେ, ପଞ୍ଚ ପ୍ରେତ ଆସନରେ, ମୋର ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିବା ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ଈଶ୍ଵରଶ୍ଚ ସଦାଶିଵଃ । ଏତେ ପଞ୍ଚ ମହାପ୍ରେତାଃ ପାଦମୂଲେ ମମ ସ୍ଥିତାଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ଈଶ୍ୱର ଏବଂ ସଦାଶିବ—ଏହି ପଞ୍ଚ ମହାପ୍ରେତ ମୋର ପାଦମୂଳରେ ବସିଛନ୍ତି।
ପଞ୍ଚଭୂତାତ୍ମକା ହ୍ଯେତେ ପଞ୍ଚାଵସ୍ଥାତ୍ମକା ଅପି । ଅହଂ ତ୍ଵଵ୍ଯକ୍ତଚିଦ୍ରୂପା ତଦତୀତାସ୍ତି ସର୍ଵଥା
ଏହି ପଞ୍ଚ ଦେବତା ପଞ୍ଚ ଭୂତ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଏବଂ ପଞ୍ଚ ଅବସ୍ଥାର ଅନ୍ତର୍ଗତ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଚେତନାର ରୂପ, ସମସ୍ତ ଅତିକ୍ରମ କରି ରହିଛି।
ତତୋ ଵିଷ୍ଟରତାଂ ଯାତାଃ ଶକ୍ତିତନ୍ତ୍ରେଷୁ ସର୍ଵଦା । ଧ୍ଯାତ୍ଵୈଵଂ ମାନସୈର୍ଭୋଗୈଃ ପୂଜଯେନ୍ମାଂ ଜପେଦପି
ଶକ୍ତିତନ୍ତ୍ରରେ ବିଶାଳତା ପାଇଁ, ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ମନରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋତେ ପୂଜା କରିବା ଏବଂ ମୋର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
ଜପଂ ସମର୍ପ୍ଯ ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯୈ ତତୋଽର୍ଘ୍ଯସ୍ଥାପନଂ ଚରେତ୍ । ପାତ୍ରାସାଦନକଂ କୃତ୍ଵା ପୂଜାଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଶୋଧଯେତ୍
ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କୁ ଜପ ଅର୍ପଣ କରି, ପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ। ପାତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀଗୁଡିକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ଜଲେନ ତେନ ମନୁନା ଚାସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରେଣ ଦେଶିକଃ । ଦିଗ୍ବନ୍ଧଂ ଚ ପୁରା କୃତ୍ଵା ଗୁରୂନ୍ନତ୍ଵା ତତଃ ପରମ୍
ପାଣି ଏବଂ ଉଚିତ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ, ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦିଗ୍ବନ୍ଧନ କରି, ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
ତଦନୁଜ୍ଞାଂ ସମାଦାଯ ବାହ୍ଯପୀଠେ ତତଃ ପରମ୍ । ହୃଦିସ୍ଥାଂ ଭଵିତାଂ ମୂର୍ତିଂ ମମ ଦିଵ୍ଯାଂ ମନୋହରାମ୍
ଗୁରୁଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ବାହ୍ୟ ପୀଠରେ, ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ମୋର ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ମନୋହର ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଆହ୍ବାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଆଵାହଯେତ୍ତତଃ ପୀଠେ ପ୍ରାଣସ୍ଥାପନଵିଦ୍ଯଯା । ଅସନାଵାହନେ ଚାର୍ଘ୍ଯଂ ପାଦ୍ଯାଦ୍ଯାଚମନଂ ତଥା
ପୀଠରେ ପ୍ରାଣସ୍ଥାପନ ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଆହ୍ବାନ କରି, ଆସନ ଏବଂ ଆହ୍ବାନ ଅନୁଯାୟୀ ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଏବଂ ଆଚମନ ଦେବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାନଂ ଵାସୋଦ୍ଵଯଂ ଚୈଵ ଭୂଷଣାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ । ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପଂ ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦେଵ୍ଯୈ ସ୍ଵଭକ୍ତିତଃ
ସ୍ନାନ, ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର, ସମସ୍ତ ଭୂଷଣ, ଏବଂ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ ଦେବୀଙ୍କୁ ନିଜ ଭକ୍ତି ସହିତ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଯନ୍ତ୍ରସ୍ଥାନାମାଵୃତୀନାଂ ପୂଜନଂ ସମ୍ଯଗାଚରେତ୍ । ପ୍ରତିଵାରମଶକ୍ତାନାଂ ଶୁକ୍ରଵାରୋ ନିଯମ୍ଯତେ
ଯନ୍ତ୍ରର ଆବୃତିଗୁଡିକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦୈନିକ ପୂଜା କରିପାରିବା ନଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁକ୍ରବାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ।
ମୂଲଦେଵୀପ୍ରଭାରୂପାଃ ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯା ଅଙ୍ଗଦେଵତାଃ । ତତ୍ପ୍ରଭାପଟଲଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଚ ଵିଚିନ୍ତଯେତ୍
ମୂଳଦେବୀଙ୍କ ଆଲୋକର ରୂପ ଅଙ୍ଗଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କ ଆଲୋକର ପଟଳରେ ତ୍ରିଲୋକକୁ ବ୍ୟାପ୍ତ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।
ପୁନରାଵୃତ୍ତିସହିତାଂ ମୂଲଦେଵୀଂ ଚ ପୂଜଯେତ୍ । ଗନ୍ଧାଦିଭିଃ ସୁଗନ୍ଧୈସ୍ତୁ ତଥା ପୁଷ୍ପୈଃ ସୁଵାସିତୈଃ
ମୂଳଦେବୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଆବୃତି ସହିତ ପୁନଃ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ ଭଳି ସୁଗନ୍ଧିତ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା।
ନୈଵେଦ୍ଯୈସ୍ତର୍ପଣୈଶ୍ଚୈଵ ତାମ୍ବୂଲୈର୍ଦକ୍ଷିଣାଦିଭିଃ । ତୋଷଯେନ୍ମାଂ ତ୍ଵତ୍କୃତେନ ନାମ୍ନାଂ ସାହସ୍ରକେଣ ଚ
ନୈବେଦ୍ୟ, ତର୍ପଣ, ତାମ୍ବୁଳ, ଦକ୍ଷିଣା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାର ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ନାମର ସାହସ୍ରୀକା ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।
କଵଚେନ ଚ ସୂକ୍ତେନାହଂ ରୁଦ୍ରେଭିରିତି ପ୍ରଭୋ । ଦେଵ୍ଯଥର୍ଵଶିରୋମନ୍ତ୍ରୈର୍ହୃଲ୍ଲେଖୋପନିଷଦ୍ଭଵୈଃ
କବଚ ସୂକ୍ତ, 'ମୁଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ' ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ସୂକ୍ତ, ଦେବ୍ୟଥର୍ବଶିର୍ଷ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ହୃଲ୍ଲେଖା ଉପନିଷଦ ଦ୍ୱାରା,
ମହାଵିଦ୍ଯାମହାମନ୍ତ୍ରୈସ୍ତୋଷଯେନ୍ମାଂ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । କ୍ଷମାପଯେଜ୍ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀଂ ପ୍ରେମାର୍ଦ୍ରହୃଦଯୋ ନରଃ
ମହାବିଦ୍ୟା ଓ ମହାମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନଃ ମୋତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ। ଜଗତ୍ ଧାତ୍ରୀଙ୍କୁ ପ୍ରେମରେ ଭିଜା ହୃଦୟ ସହିତ କ୍ଷମା ଚାହିବା ଉଚିତ।