ନୈମିଷେ ତୁ ମହାସ୍ଥାନେ ଦେଵୀ ସା ଲିଙ୍ଗଧାରିଣୀ । ପୁରୁହୂତା ପୁଷ୍କରାକ୍ଷେ ଆଷାଢୌ ଚ ରତିସ୍ତଥା
ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ମହାସ୍ଥାନରେ ଦେବୀ ଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି। ପୁରୁହୂତରେ ସେ ପୁଷ୍କରାକ୍ଷୀ ଓ ଆଷାଢ଼ରେ ସେ ରତି ରୂପେ ଅଛନ୍ତି।
ଚଣ୍ଡମୁଣ୍ଡୀମହାସ୍ଥାନେ ଦଣ୍ଡିନୀ ପରମେଶ୍ଵରୀ । ଭାରଭୂତୌ ଭଵେଦ୍ଭୂତିର୍ନାକୁଲେ ନକୁଲେଶ୍ଵରୀ
ଚଣ୍ଡମୁଣ୍ଡିର ମହାସ୍ଥାନରେ ଦଣ୍ଡିନୀ ପରମେଶ୍ୱରୀ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି। ଭାରଭୂତରେ ଭୂତି ଓ ନାକୁଳରେ ନାକୁଳେଶ୍ୱରୀ ଅଛନ୍ତି।
ଚନ୍ଦ୍ରିକା ତୁ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରେ ଶ୍ରୀଗିରୌ ଶାଙ୍କରୀ ସ୍ମୃତା । ଜପ୍ଯେଶ୍ଵରେ ତ୍ରିଶୂଲା ସ୍ଯାତ୍ସୂକ୍ଷ୍ମା ଚାମ୍ରାତକେଶ୍ଵରେ
ଚନ୍ଦ୍ରିକା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଅଛନ୍ତି, ଶ୍ରୀଗିରିରେ ଶାଙ୍କରୀ ସ୍ମୃତ। ଜପ୍ୟେଶ୍ୱରରେ ତିନି ଶୂଳ ଓ ଅମ୍ରାଟକେଶ୍ୱରରେ ସୂକ୍ଷ୍ମା ଅଛନ୍ତି।
ଶାଙ୍କରୀ ତୁ ମହାକାଲେ ଶର୍ଵାଣୀ ମଧ୍ଯମାଭିଧେ । କେଦାରାଖ୍ଯେ ମହାକ୍ଷେତ୍ରେ ଦେଵୀ ସା ମାର୍ଗଦାଯିନୀ
ଶାଙ୍କରୀ ମହାକାଳରେ ଅଛନ୍ତି, ଶର୍ବାଣୀ ମଧ୍ୟମା ନାମରେ ପରିଚିତ। କେଦାର ନାମକ ମହାକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେବୀ ମାର୍ଗଦାୟିନୀ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି।
ଭୈରଵାଖ୍ଯେ ଭୈରଵୀ ସା ଗଯାଯାଂ ମଙ୍ଗଲା ସ୍ମୃତା । ସ୍ଥାଣୁପ୍ରିଯା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵ୍ଯପି ନାକୁଲେ
ଭୈରବ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଭୈରବୀ ଅଛନ୍ତି; ଗୟାରେ ସେ ମଙ୍ଗଳା ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ଥାଣୁପ୍ରିୟା ଓ ନାକୁଳରେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୂ ଅଛନ୍ତି।
କନଖଲେ ଭଵେଦୁଗ୍ରା ଵିଶ୍ଵେଶା ଵିମଲେଶ୍ଵରେ । ଅଟ୍ଟହାସେ ମହାନନ୍ଦା ମହେନ୍ଦ୍ରେ ତୁ ମହାନ୍ତକା
କନଖଳରେ ସେ ଉଗ୍ରା ରୂପେ ଅଛନ୍ତି; ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରରେ ବିମଳେଶ୍ୱରୀ ଅଛନ୍ତି। ଅଟ୍ଟହାସରେ ମହାନନ୍ଦା ଓ ମହେନ୍ଦ୍ରରେ ମହାନ୍ତକା ଅଛନ୍ତି।
ଭୀମେ ଭୀମେଶ୍ଵରୀ ପ୍ରୋକ୍ତା ସ୍ଥାନେ ଵସ୍ତ୍ରାପଥେ ପୁନଃ । ଭଵାନୀ ଶାଙ୍କରୀ ପ୍ରୋକ୍ତା ରୁଦ୍ରାଣୀ ତ୍ଵର୍ଧକୋଟିକେ
ଭୀମରେ ସେ ଭୀମେଶ୍ୱରୀ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଫେରି ବସ୍ତ୍ରାପଥରେ ଭବାନୀ ଶାଙ୍କରୀ ଓ ଅର୍ଧକୋଟିକରେ ରୁଦ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି।
ଅଵିମୁକ୍ତେ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ମହାଭାଗା ମହାଲଯେ । ଗୋକର୍ଣେ ଭଦ୍ରକର୍ଣୀ ସ୍ଯାଦ୍ଭଦ୍ରା ସ୍ଯାଦ୍ଭଦ୍ରକର୍ଣକେ
ଅବିମୁକ୍ତରେ ସେ ବିଶାଳାକ୍ଷୀ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ମହାଳୟରେ ବିରାଜିତ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣରେ ଭଦ୍ରକର୍ଣ୍ଣୀ ଓ ଭଦ୍ରକର୍ଣ୍ଣକରେ ଭଦ୍ରା ଅଛନ୍ତି।
ଉତ୍ପଲାକ୍ଷୀ ସୁଵର୍ଣାକ୍ଷେ ସ୍ଥାଣ୍ଵୀଶା ସ୍ଥାଣୁସଞ୍ଜ୍ଞକେ । କମଲାଲଯେ ତୁ କମଲା ପ୍ରଚଣ୍ଡା ଛଗଲଣ୍ଡକେ
ଉତ୍ପଳାକ୍ଷୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣାକ୍ଷରେ ଅଛନ୍ତି; ସ୍ଥାଣ୍ୱୀଶା ସ୍ଥାଣୁସଞ୍ଜ୍ଞାରେ। କମଳାଳୟରେ କମଳା ଓ ଛଗଳଣ୍ଡରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡା ଅଛନ୍ତି।
କୁରଣ୍ଡଲେ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ଯା ସ୍ଯାନ୍ମାକୋଟେ ମୁକୁଟେଶ୍ଵରୀ । ମଣ୍ଡଲେଶେ ଶାଣ୍ଡକୀ ସ୍ଯାତ୍କାଲୀ କାଲଞ୍ଜରେ ପୁନଃ
କୁରଣ୍ଡଳରେ ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟା ରୂପେ ଅଛନ୍ତି; ମାକୋଟରେ ମୁକୁଟେଶ୍ୱରୀ; ମଣ୍ଡଳେଶ୍ୱରରେ ଶାଣ୍ଡକୀ ଓ କାଳଞ୍ଜରରେ ଫେରି କାଳୀ ଅଛନ୍ତି।
ଶଙ୍କୁକର୍ଣେ ଧ୍ଵନିଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ସ୍ଥୂଲା ସ୍ଯାତ୍ସ୍ଥୂଲକେଶ୍ଵରେ । ଜ୍ଞାନିନାଂ ହୃଦଯାମ୍ଭୋଜେ ହୃଲ୍ଲେଖା ପରମେଶ୍ଵରୀ
ଶଂଖର କାନରେ ଯେ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ, ତାହାକୁ 'ଧ୍ୱନି' ବୋଲାଯାଏ; ସ୍ଥୂଳକେଶ୍ୱରରେ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥୂଳ ରୂପରେ ଅନୁଭୂତି ହୁଏ। ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ହୃଦୟର କମଳରେ, ସେଇ ପରମେଶ୍ୱରୀ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହୃଲ୍ଲେଖା ଭାବେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛନ୍ତି।
ପ୍ରୋକ୍ତାନୀମାନି ସ୍ଥାନାନି ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯତମାନି ଚ । ତତ୍ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୂର୍ଵଂ ନଗୋତ୍ତମ
ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ, ଯାହା ଏବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଗଲା, ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରିୟତମ ସ୍ଥାନ। ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥର ମହିମା ପ୍ରଥମେ ଶୁଣିବା ପରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର, ...
ତଦୁକ୍ତେନ ଵିଧାନେନ ପଶ୍ଚାଦ୍ଦେଵୀଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍ । ଅଥଵା ସର୍ଵକ୍ଷେତ୍ରାଣି କାଶ୍ଯାଂ ସନ୍ତି ନଗୋତ୍ତମ
ସେଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପ୍ରକାରେ ପରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। କିମ୍ବା, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ କାଶୀରେ ଅଛି।
ଅତସ୍ତତ୍ର ଵସେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଦେଵୀଭକ୍ତିପରାଯଣଃ । ତାନି ସ୍ଥାନାନି ସମ୍ପଶ୍ଯଞ୍ଜପନ୍ଦେଵୀଂ ନିରନ୍ତରମ୍
ସେହିପରି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ଥାଏ, ସେଠାରେ ସଦା ବାସ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଖି, ଦେବୀଙ୍କ ନାମ ସବୁ ସଦା ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
ଧ୍ଯାଯଂସ୍ତଚ୍ଚରଣାମ୍ଭୋଜଂ ମୁକ୍ତୋ ଭଵତି ବନ୍ଧନାତ୍ । ଇମାନି ଦେଵୀନାମାନି ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ଯଃ ପଠେତ୍
ଦେବୀଙ୍କର ପଦକମଳର ଧ୍ୟାନ କରିଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି ପଢ଼ିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ...
ଭସ୍ମୀଭଵନ୍ତି ପାପାନି ତତ୍କ୍ଷଣାନ୍ନଗ ସତ୍ଵରମ୍ । ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ପଠେଦେତାନ୍ଯମଲାନି ଦ୍ଵିଜାଗ୍ରତଃ
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର। ଏହି ପବିତ୍ର ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାଳରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସାମ୍ନାରେ ପଢ଼ିଲେ, ...
ମୁକ୍ତାସ୍ତତ୍ପିତରଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଯାନ୍ତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ଅଧୁନା କଥଯିଷ୍ଯାମି ଵ୍ରତାନି ତଵ ସୁଵ୍ରତ
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପିତୃପୁରୁଷ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ହେ ସୁବ୍ରତ, ...
ନାରୀଭିଶ୍ଚ ନରୈଶ୍ଚୈଵ କର୍ତଵ୍ଯାନି ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । ଵ୍ରତମନନ୍ତତୃତୀଯାଖ୍ଯଂ ରସକଲ୍ଯାଣିନୀଵ୍ରତମ୍
ଏହି ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୁଷ ଦୁହେଁ ଉତ୍ସାହରେ କରିବା ଉଚିତ। ଅନନ୍ତତୃତୀୟା ନାମକ ବ୍ରତ, ରସକଳ୍ୟାଣିନୀ ବ୍ରତ, ...
ଆର୍ଦ୍ରାନନ୍ଦକରଂ ନାମ୍ନା ତୃତୀଯାଯା ଵ୍ରତଂ ଚ ଯତ୍ । ଶୁକ୍ରଵାରଵ୍ରତଂ ଚୈଵ ତଥା କୃଷ୍ଣଚତୁର୍ଦଶୀ
ଆର୍ଦ୍ରାନନ୍ଦକର ନାମକ ବ୍ରତ ଓ ତୃତୀୟା ବ୍ରତ, ଏହିପରି ଶୁକ୍ରବାର ବ୍ରତ ଓ କୃଷ୍ଣଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ବ୍ରତ, ...
ଭୌମଵାରଵ୍ରତଂ ଚୈଵ ପ୍ରଦୋଷଵ୍ରତମେଵ ଚ । ଯତ୍ର ଦେଵୋ ମହାଦେଵୋ ଦେଵୀଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଵିଷ୍ଟରେ
ଭୌମବାର ବ୍ରତ ଓ ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାଦେବ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଆସନରେ ବସାଇ, ...
ନୃତ୍ଯଂ କରୋତି ପୁରତଃ ସାର୍ଧଂ ଦେଵୈର୍ନିଶାମୁଖେ । ତତ୍ରୋପୋଷ୍ଯ ରଜନ୍ଯାଦୌ ପ୍ରଦୋଷେ ପୂଜଯେଚ୍ଛିଵାମ୍
ଦେବତାମାନେ ସହିତ ରାତି ଆରମ୍ଭରେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ରାତି ଆରମ୍ଭରେ ଉପବାସ କରି, ପ୍ରଦୋଷବେଳେ ଶିବାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତିପକ୍ଷଂ ଵିଶେଷେଣ ତଦ୍ଦେଵୀପ୍ରୀତିକାରକମ୍ । ସୋମଵାରଵ୍ରତଂ ଚୈଵ ମମାତିପ୍ରିଯକୃନ୍ନଗ
ପ୍ରତିପକ୍ଷରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଏହି ବ୍ରତ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ। ସେହିପରି ସୋମବାର ବ୍ରତ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର।
ତତ୍ରାପି ଦେଵୀଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ରାତ୍ରୌ ଭୋଜନମାଚରେତ୍ । ନଵରାତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ଚୈଵ ଵ୍ରତଂ ପ୍ରୀତିକରଂ ମମ
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂଜି, ରାତିରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଦୁଇଟି ନବରାତ୍ର ବ୍ରତ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ।
ଏଵମନ୍ଯାନ୍ଯପି ଵିଭୋ ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକାନି ଚ । ଵ୍ରତାନି କୁରୁତେ ଯୋ ଵୈ ମତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ଵିମତ୍ସରଃ
ଏହିପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିୟମିତ ଓ ବିଶେଷ ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକୁ ଯେଉଁଠି ମୋ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି କରିଥାଏ, ...
ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମମ ସାଯୁଜ୍ଯଂ ସ ମେ ଭକ୍ତଃ ସ ମେ ପ୍ରିଯଃ । ଉତ୍ସଵାନପି କୁର୍ଵୀତ ଦୋଲୋତ୍ସଵସୁଖାନ୍ଵିଭୋ
ସେ ମୋ ସାମ୍ପ୍ରତିକତାକୁ ପାଏ, ସେ ମୋର ଭକ୍ତ, ସେ ମୋତେ ପ୍ରିୟ। ସେ ଡୋଲଉତ୍ସବର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ସବ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଶଯନୋତ୍ସଵଂ ଯଥା କୁର୍ଯାତ୍ତଥା ଜାଗରଣୋତ୍ସଵମ୍ । ରଥୋତ୍ସଵଂ ଚ ମେ କୁର୍ଯାଦ୍ଦମନୋତ୍ସଵମେଵ ଚ
ଶୟନଉତ୍ସବ ଯେପରି କରିବ, ସେପରି ଜାଗରଣଉତ୍ସବ, ମୋ ପାଇଁ ରଥଉତ୍ସବ ଓ ଦମନଉତ୍ସବ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ପଵିତ୍ରୋତ୍ସଵମେଵାପି ଶ୍ରାଵଣୋ ପ୍ରୀତିକାରକମ୍ । ମମ ଭକ୍ତଃ ସଦା କୁର୍ଯାଦେଵମନ୍ଯାନ୍ମହୋତ୍ସଵାନ୍
ପବିତ୍ରଉତ୍ସବ ଓ ଶ୍ରାବଣ ଉତ୍ସବ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ। ମୋର ଭକ୍ତ ସଦା ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହୋତ୍ସବ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ମଦ୍ଭକ୍ତାନ୍ଭୋଜଯେତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯା ତଥା ଚୈଵ ସୁଵାସିନୀଃ । କୁମାରୀର୍ବଟୁକାଂଶ୍ଚାପି ମଦ୍ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତଦ୍ଗତାନ୍ତରଃ
ମୋର ଭକ୍ତମାନେ, ସୁବାସିନୀ, କୁମାରୀ ଓ ବଟୁକମାନେ ମୋତେ ଭାବି, ମୋରେ ମନ ଲଗାଇ, ସ୍ନେହରେ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।
ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯେନ ରହିତୋ ଯଜେଦେତାନ୍ସୁମାଦିଭିଃ । ଯ ଏଵଂ କୁରୁତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରତିଵର୍ଷମତନ୍ଦ୍ରିତଃ
ଧନ ନେଇ କୌଶଳ କିମ୍ବା ଚତୁରତା ଛାଡି, ସୋମ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ସହିତ ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତିଭାବରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅଲସ୍ୟ ଛାଡି ପୂଜା କରେ—
ସ ଧନ୍ଯଃ କୃତକୃତ୍ଯୋଽସୌ ମତ୍ପ୍ରୀତେଃ ପାତ୍ରମଞ୍ଜସା । ସର୍ଵମୁକ୍ତଂ ସମାସେନ ମମ ପ୍ରୀତିପ୍ରଦାଯକମ୍ । ନାଶିଷ୍ଯାଯ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ନାଭକ୍ତାଯ କଦାଚନ
ସେ ଲୋକ ଧନ୍ୟ, ସଫଳ ଓ ମୋର କୃପା ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ମୋତେ ଯାହା ଖୁସି କରେ, ସେ ସବୁ କଥା ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଦେଲି। ଏହି ଉପଦେଶ କେବେ ଅଯୋଗ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଭକ୍ତି ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।