ସ ଏଵାସି ଭଵାନ୍କୃଷ୍ଣ ମଦ୍ଦୌରାତ୍ମ୍ଯଂ କ୍ଷମସ୍ଵ ଭୋଃ । ବ୍ରୂହି ଯତ୍କରଣୀଯଂ ମେ ଭୃତ୍ଯୋଽହଂ ତଵ ସର୍ଵଥା
ସେଇ ଆପଣ ଏବେ କୃଷ୍ଣ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି; ମୋର ଦୁଷ୍କୃତିକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ । ମୋତେ କଣ କରିବାକୁ ହେବ, କହନ୍ତୁ—ମୁଁ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ଦାସ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜାଂବଵତୋ ଵାଚମବ୍ରଵୀଜ୍ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ । ମଣିହେତୋରିହ ପ୍ରାପ୍ତା ଵଯମୃକ୍ଷପତେ ବିଲମ୍
ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—'ହେ ଭଲୁଆ ରାଜା, ଆମେ ଏଠାକୁ ମଣି ପାଇଁ ଆସିଛୁ ।'
ଦ୍ଵିଜା ଭାର୍ଯଯା ସହିତଂ କୃଷ୍ଣଂ ଦେଵର୍ଷିର୍ନାରଦଶ୍ଵାଥ ଋକ୍ଷରାଜସ୍ତତଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା କନ୍ଯାଂ ଜାମ୍ବଵତୀଂ ନିଜାମ୍। ଦଦୌ କୃଷ୍ଣାଯ ସଂପୂଜ୍ଯ ସ୍ଯମଂତକମଣିଂ ତଥା
ତାପରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ, ଦେବ ଋଷି ନାରଦ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନେଇ, ରିକ୍ଷରାଜ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ କନ୍ୟା ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଆଦର ସହିତ ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣି ମଧ୍ୟ ଦେଲେ ।
ସ ତାଂ ପତ୍ନୀଂ ସମାଦାଯ ମଣିଂ କଂଠେ ତଥା ଦଧତ୍ । ଅଭିମଂତ୍ର୍ଯର୍କ୍ଷରାଜଞ୍ଚ ପ୍ରତସ୍ଥେ ଦ୍ଵାରକାଂ ପ୍ରତି
ସେ, ତାଙ୍କୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି ମଣିକୁ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ରିକ୍ଷରାଜଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ବିଦାୟ ଦେଇ ଦ୍ୱାରକା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ ।
କଥାସମାପ୍ତିଦିଵସେ ଵସୁଦେଵ ଉଦାରଧୀଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯାମାସ ଦକ୍ଷିଣାଭିରତୋଷଯତ୍
କଥା ଶେଷ ଦିନରେ, ଉଦାର ମନ ବସୁଦେବ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାଇ ଦାନ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ ।
ଆଶୀର୍ଵାଦଂ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜାନା ଦ୍ଵିଜା ଯତ୍ସମଯେ ହରିଃ । ଆଜଗାମ କ୍ଷଣେ ତସ୍ମିନ୍ପତ୍ନ୍ଯା ସହ ମଣିଂ ଦଧତ୍
ସେହି ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିବାବେଳେ, ହରି ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ମଣି ପିନ୍ଧି ଆସିଲେ ।
ଭାର୍ଯଯା ସହିତଂ କୃଷ୍ଣଂ ଵସୁଦେଵପୁରୋଗମାଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହର୍ଷାଶ୍ରୁପୂର୍ଣାକ୍ଷାଃ ସମଵାପୁଃ ପରାଂ ମୁଦମ୍
ବସୁଦେବଙ୍କ ଆଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଦେଖି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଖି ଆନନ୍ଦ ଲୁହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା ଏବଂ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ପାଇଲେ।
ଦେଵର୍ଷିର୍ନାରଦଶ୍ଚାଥ କୃଷ୍ଣାଗମନହର୍ଷିତଃ । ଆମଂତ୍ର୍ଯ ଵସୁଦେଵଂ ଚ କୃଷ୍ଣୋ ବ୍ରହ୍ମସଭାଂ ଯଯୌ
ତାପରେ ଦେବର୍ଷି ନାରଦ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଲେ। ଏହା ପରେ କୃଷ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଭାକୁ ଯାଇଲେ।
ହରିଚରିତମିଦଂ ଯତ୍କୀର୍ତିତଂ ଦୁର୍ଯଶୋଘ୍ନଂ ପଠତି ଵିମଲଭକ୍ତ୍ଯା ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତଃ ଶୃଣୋତି । ସ ଭଵତି ସୁଖପୂର୍ଣଃ ସର୍ଵଦା ସିଦ୍ଧିକାମୋ ଜଗତି ଚ ଵପୁଷୋଽନ୍ତେ ମୁକ୍ତିମାର୍ଗଂ ଲଭେଚ୍ଚ
ଯେଉଁଠି ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତି ଏବଂ ପବିତ୍ର ମନରେ ହରିଙ୍କର ଏହି କଥା ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ଯାହା ଖରାପ ନାମକୁ ଦୂର କରେ, ସେ ସବୁବେଳେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ଏହି ଜଗତରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ଏବଂ ଶରୀର ଛାଡ଼ିବାବେଳେ ମୁକ୍ତିର ପଥ ପାଇଥାଏ।
ଅଧ୍ଯାଯଃ ୩ ସୂତ ଉଵାଚ। ଅଥେତିହାସମନ୍ଯଚ୍ଚ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ । ଦେଵୀଭାଗଵତସ୍ଯାସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯତ୍ର ଗୀଯତେ
ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ଏବେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଆଉ ଏକ ପୁରାତନ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ଦେବୀଭାଗବତର ମହିମା ଗାଯିତାଯି।
ଏକଦା କୁଂଭଯୋନିସ୍ତୁ ଲୋପାମୁଦ୍ରାପତିର୍ମୁନିଃ । ଗତ୍ଵା କୁମାରମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଵିଵିଧାଃ କଥାଃ
ଏକଥର, କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏବଂ ଲୋପାମୁଦ୍ରାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ମୁନି, କୁମାରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କଠାରୁ ବିଭିନ୍ନ କଥା ପଚାରିଲେ।
ସ ତସ୍ମୈ ଭଗଵାନ୍ସ୍କନ୍ଦଃ କଥଯାମାସ ଭୂରିଶଃ । ଦାନତୀର୍ଥଵ୍ରତାଦୀନାଂ ମାହାତ୍ମ୍ଯୋପଚିତାଃ କଥାଃ
ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ସ୍କନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ଦାନ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଏବଂ ବ୍ରତ ଇତ୍ୟାଦିର ମହିମା ଭରିଥିବା ଅନେକ କଥା କହିଲେ।
ଵାରାଣସ୍ଯାଶ୍ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ମଣିକର୍ଣୀଭଵଂ ତଥା । ଗଂଗାଯାଶ୍ଚାପି ତୀର୍ଥାନାଂ ଵର୍ଣିତଂ ବହୁଵିସ୍ତରମ୍
ସେ ବାରାଣସୀର ମହିମା, ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଗଙ୍ଗାର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ବି ଏକଦମ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାଥ ସ ମୁନିଃ ପ୍ରୀତଃ କୁମାରଂ ଭୂରିଵର୍ଚସମ୍ । ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଲୋକାନାଂ ହିତାର୍ଥଂ କୁଂଭସଂଭଵଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ମୁନି ଖୁସି ହୋଇ, ଲୋକମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ କୁମାରଙ୍କୁ ପୁଣିଥରେ ପଚାରିଲେ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଭଗଵଂସ୍ତାରକାରାତେ ଦେଵୀଭାଗଵତସ୍ଯ ତୁ । ମାହାତ୍ମ୍ଯଶ୍ରଵଣେ ତସ୍ଯ ଵିଧିଂ ଚାପି ଵଦ ପ୍ରଭୋ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଭଗବାନ୍, ତାରକାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଦେବୀଭାଗବତର ମହିମା ଶୁଣିବା ପ୍ରଣାଳୀଟି ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ନାମ ପୁରାଣଂ ପରମୋତ୍ତମମ୍ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଜନନୀ ସାକ୍ଷାଦ୍ଗୀଯତେ ଯତ୍ର ଶାଶ୍ଵତୀ
ଏହି ଦେବୀଭାଗବତ ନାମକ ପୁରାଣ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ଯେଉଁଠି ତିନି ଲୋକର ଚିରନ୍ତନ ଜନନୀଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ।
ସ୍କନ୍ଦ ଉଵାଚ। ଶ୍ରୀଭାଗଵତମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କୋ ଵକ୍ତୁଂ ଵିସ୍ତରାତ୍କ୍ଷମଃ । ଶୃଣୁ ସଂକ୍ଷେପତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍କଥଯିଷ୍ଯାମି ସାଂପ୍ରତମ୍
ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ: ଶ୍ରୀଭାଗବତର ମହିମାକୁ କିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ? ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହିଅଛି, ଶୁଣ।
ଯା ନିତ୍ଯା ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦରୂପିଣୀ ଜଗଦମ୍ବିକା । ସାକ୍ଷାତ୍ସମାଶ୍ରିତା ଯତ୍ର ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯିନୀ
ଯିଏ ଚିରନ୍ତନ, ସତ୍ୟ-ଚେତନା-ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ସେଇ ଜଗଦମ୍ବା, ଏଠି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି, ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଅତସ୍ତଦ୍ଵାଙ୍ମଯୀ ମୂର୍ତିର୍ଦେଵୀଭାଗଵତେ ମୁନେ । ପଠନାଚ୍ଛ୍ରଵଣାଦ୍ଯସ୍ଯ ନ କିଂଚିଦିହ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ତେଣୁ, ମୁନି, ଦେବୀଭାଗବତ ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି। ଏହାକୁ ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା, ଏଠାରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ନୁହେଁ।
ଆସୀଦ୍ଵିଵସ୍ଵତଃ ପୁତ୍ରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ । ସୋଽନପତ୍ଯୋଽକରୋଦିଷ୍ଟିଂ ଵସିଷ୍ଠାନୁମତୋ ନୃପଃ
ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ଏକ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେ ଅସନ୍ତାନ ଥିଲେ, ଏବଂ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଏକ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ହୋତାରଂ ପ୍ରାର୍ଥଯାମାସ ଶ୍ରଦ୍ଧାଽଥ ଦଯିତା ମନୋଃ । କନ୍ଯା ଭଵତୁ ମେ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତଥୋପାଯୋ ଵିଧୀଯତାମ୍
ମନୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଶ୍ରଦ୍ଧା, ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ: 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋତେ ଏକ ଝିଅ ହେଉ, ଏହା ପାଇଁ ଉପାୟ କରନ୍ତୁ।'
ମନସା ଚିନ୍ତଯନ୍ହୋତା କନ୍ଯାମେଵାଜୁହୋଦ୍ଧଵିଃ । ତତସ୍ତଦ୍ଵ୍ଯଭିଚାରେଣ କନ୍ଯେଲା ନାମ ଚାଭଵତ୍
ପୁରୋହିତ ମନରେ ଭାବି, ଯଜ୍ଞରେ ଝିଅ ଅର୍ପଣ କଲେ। ଏହି ଅନୁଚିତ କାରଣରୁ, ଏକ ଝିଅ ଜନ୍ମ ନେଲା, ତାହାଙ୍କ ନାମ ହେଲା ଇଲା।
ଅଥ ରାଜା ସୁତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚ ଵିମନା ଗୁରୁମ୍ । କଥଂ ସଙ୍କଲ୍ପଵୈଷମ୍ଯମିହ ଜାତଂ ପ୍ରଭୋ ତଵ
ତାପରେ ରାଜା ଝିଅକୁ ଦେଖି, ମନେ ଅଶାନ୍ତି ନେଇ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏଠି ଆମେ ଯାହା ଚିନ୍ତା କରିଥିଲୁ, ସେଥିରେ ଏହି ଭିନ୍ନତା କିପରି ହେଲା?'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସ ମୁନିର୍ଦଧ୍ଯୌ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହୋତୁର୍ଵ୍ଯତିକ୍ରମମ୍ । ଈଶ୍ଵରଂ ଶରଣଂ ଯାତ ଇଲାଯାଃ ପୁଂସ୍ତ୍ଵକାମ୍ଯଯା
ଏହା ଶୁଣି, ସେ ମୁନି ଚିନ୍ତା କଲେ ଏବଂ ପୁରୋହିତଙ୍କ ତ୍ରୁଟି ବୁଝି, ଇଲାଙ୍କ ପୁରୁଷତ୍ୱ ଲାଗି ଇଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ।
ମୁନେସ୍ତପଃପ୍ରଭାଵାଚ୍ଚ ପରେଶାନୁଗ୍ରହାତ୍ତଥା । ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଲୋକାନାମିଲା ପୁରୁଷତାମଗାତ୍
ମୁନିଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଓ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କର କୃପାରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଇଳା ପୁରୁଷ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ।
ଗୁରୁଣା କୃତସଂସ୍କାରଃ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽଥ ମନୋଃ ସୁତଃ । ନିଧିର୍ବଭୂଵ ଵିଦ୍ଯାନାଂ ସରିତାମିଵ ସାଗରଃ
ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂସ୍କାର ପାଇ ପରେ, ମନୁଙ୍କ ପୁଅ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ଜ୍ଞାନର ଖଜାନା ହେଲେ, ଯେପରି ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଇ ମିଶିଯାନ୍ତି।
ଅଥ କାଲେନ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତାରୁଣ୍ଯଂ ସମଵାପ୍ଯ ଚ । ମୃଗଯାର୍ଥଂ ଵନଂ ଯାତୋ ହଯମାରୁହ୍ଯ ସୈନ୍ଧଵମ୍
ସମୟ କ୍ରମେ, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ଯୁବକ ହେବା ପରେ, ଶିନ୍ଧୁ ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି ଶିକାର ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।
ଵନାଦ୍ଵନାଂତରଂ ଗଚ୍ଛନ୍ବହୁ ବଭ୍ରାମ ସାନୁଗଃ । ଦୈଵାଦଧସ୍ତାଦ୍ଧେମାଦ୍ରେଃ ସ କୁମାରୋ ଵନଂ ଯଯୌ
ଏକ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ସହଚରମାନେ ସହିତ ବହୁ ଘୁଞ୍ଚିଲେ; ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେ ରାଜକୁମାର ହେମାଦ୍ରି ପାହାଡ଼ର ତଳସ୍ଥଳ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ସମଯେ ଯତ୍ର ଭାର୍ଯଯାଽପର୍ଣଯା ସହ । ଅରମଦ୍ଦେଵଦେଵସ୍ତୁ ଶଙ୍କରୋ ଭଗଵାନ୍ମୁଦା
ସେଇ ସମୟରେ, ସେଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶଂକର ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅପର୍ଣ୍ଣା ସହ ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ।
ତଦା ତୁ ମୁନଯସ୍ତତ୍ର ଶିଵଦର୍ଶନଲାଲସାଃ । ଆଜଗ୍ମୁରଥ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗିରିଜା ଵ୍ରୀଡିତାଽଭଵତ୍
ତାହାବେଳେ, ଶିବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଆଶାରେ କିଛି ଋଷି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ; ସେମାନେ ଆସି ଦେଖିବା ପରେ, ଗିରିଜା ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ।