ପାଶାଙ୍କୁଶଵରାଭୀତିଚତୁର୍ବାହୁଂ ତ୍ରିଲୋଚନାମ୍ । ରକ୍ତଵସ୍ତ୍ରପରୀଧାନାଂ ଦାଡିମୀକୁସୁମପ୍ରଭାମ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଚାରିଟି ହାତରେ ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଦାନ ଓ ନିର୍ଭୟତାର ମୁଦ୍ରା ଧରିଥିବା, ତିନୋଟି ଆଖି ଥିବା, ଲାଲ୍ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦାଡିମ୍ବ ଫୁଲ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହ ଥିବା ମା'ଙ୍କୁ।
ସର୍ଵଶୃଙ୍ଗାରଵେଷାଢ୍ଯାଂ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତାମ୍ । ସର୍ଵାଶାପୂରିକାଂ ସର୍ଵମାତରଂ ସର୍ଵମୋହିନୀମ୍
ସମସ୍ତ ଶୃଙ୍ଗାର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କର ମା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ମା'ଙ୍କୁ।
ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୀମମ୍ବାଂ ମନ୍ଦସ୍ମିତମୁଖାମ୍ବୁଜାମ୍ । ଅଵ୍ଯାଜକରୁଣାମୂର୍ତିଂ ଦଦୃଶୁଃ ପୁରତଃ ସୁରାଃ
ଦେବତାମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ ଦୟାର ମୂର୍ତ୍ତି ମା'ଙ୍କୁ, ମୃଦୁ ହସରେ ମନୋହର ପଦ୍ମମୁଖ ଓ ଅନାୟାସ କରୁଣାର ଅବତାର।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ କରୁଣାମୁର୍ତିଂ ପ୍ରଣେମୁଃ ସକଲାଃ ସୁରାଃ । ଵକ୍ତୁଂ ନାଶକ୍ନୁଵନ୍ କିଞ୍ଚିଦ୍ଵାଷ୍ପସଂରୁଦ୍ଧନିଃସ୍ଵନାଃ
ସେଇ କରୁଣାମୟୀ ରୂପକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶିର ନମାଇଲେ; କିଛି କହିପାରିଲେନି, ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଅଶ୍ରୁରେ ଆଟକିଗଲା।
କଥଞ୍ଚିତ୍ସ୍ଥୈର୍ଯମାଲମ୍ବ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚାନତକନ୍ଧରାଃ । ପ୍ରେମାଶ୍ରୁପୂର୍ଣନଯନାସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଜଗଦମ୍ବିକାମ୍
କିପରି ହେଉନାହେଉ ଆତ୍ମସ୍ଥିରତା ଧରି, ଭକ୍ତିରେ ଶିର ନମାଇ, ପ୍ରେମର ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଥିବା ଚକ୍ଷୁରେ, ସେମାନେ ଜଗତ୍ଜନନୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଦେଵା ଊଚୁଃ ନମୋ ଦେଵ୍ଯୈ ମହାଦେଵ୍ଯୈ ଶିଵାଯୈ ସତତଂ ନମଃ । ନମଃ ପ୍ରକୃତ୍ଯୈ ଭଦ୍ରାଯୈ ନିଯତାଃ ପ୍ରଣତାଃ ସ୍ମ ତାମ୍
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ଦେବୀଙ୍କୁ, ମହାଦେବୀଙ୍କୁ, ଶିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ପ୍ରକୃତିଙ୍କୁ, ଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଆମେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛୁ।
ତାମଗ୍ନିଵର୍ଣାଂ ତପସା ଜ୍ଵଲନ୍ତୀଂ ଵୈରୋଚନୀଂ କର୍ମଫଲେଷୁ ଜୁଷ୍ଟାମ୍ । ଦୁର୍ଗାଂ ଦେଵୀଂ ଶରଣମହଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ ସୁତରସି ତରସେ ନମଃ
ଅଗ୍ନିର ରଙ୍ଗର, ତପସ୍ୟାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ବୈରୋଚନୀ, କର୍ମର ଫଳରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଦୁର୍ଗା ଦେବୀଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଉଛି—ତୁମେ ତୀବ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଦେଵୀଂ ଵାଚମଜନଯନ୍ତ ଦେଵା- ସ୍ତାଂ ଵିଶ୍ଵରୂପାଃ ପଶଵୋ ଵଦନ୍ତି । ସା ନୋ ମନ୍ଦ୍ରେଷମୂର୍ଜଂ ଦୁହାନା ଧେନୁର୍ଵାଗସ୍ମାନୁପସୁଷ୍ଟୁତୈତୁ
ଦେବତାମାନେ ବାଣୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଡାକନ୍ତି; ସେଇ ମଧୁର ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ବାଣୀ ଗାଈ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁନ୍ତୁ।
କାଲରାତ୍ରିଂ ବ୍ରହ୍ମସ୍ତୁତାଂ ଵୈଷ୍ଣଵୀଂ ସ୍କନ୍ଦମାତରମ୍ । ସରସ୍ଵତୀମଦିତିଂ ଦକ୍ଷଦୁହିତରଂ ନମାମଃ ପାଵନାଂ ଶିଵାମ୍
କାଳରାତ୍ରୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ସ୍କନ୍ଦମାତା, ସରସ୍ୱତୀ, ଅଦିତି, ଦକ୍ଷର କନ୍ୟା, ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭାଙ୍କୁ ଆମେ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ।
ମହାଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୈ ଚ ଵିଦ୍ମହେ ସର୍ଵଶକ୍ତ୍ଯୈ ଚ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ ଦେଵୀ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍
ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଆମେ ଚିନ୍ତା କରୁଛୁ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଛୁ; ସେଇ ଦେବୀ ଆମକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ।
ନମୋ ଵିରାଟ୍ସ୍ଵରୂପିଣ୍ଯୈ ନମଃ ସୂତ୍ରାତ୍ମମୂର୍ତଯେ । ନମୋଽଵ୍ଯାକୃତରୂପିଣ୍ଯୈ ନମଃ ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମମୂର୍ତଯେ
ବିଶ୍ୱର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସୃଷ୍ଟିର ସୂତ୍ର ଭାବେ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଅବ୍ୟାକୃତ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଯଦଜ୍ଞାନାଜ୍ଜଗଦ୍ଭାତି ରଜ୍ଜୁସର୍ପସ୍ରଗାଦିଵତ୍ । ଯଜ୍ଜ୍ଞାନାଲ୍ଲଯମାପ୍ନୋତି ନୁମସ୍ତାଂ ଭୁଵନେଶ୍ଵରୀମ୍
ଯେତେବେଳେ ଅଜ୍ଞାନ ଥାଏ, ବିଶ୍ୱଟି ରସି ଭୁଲେଇ ସାପ କିମ୍ବା ମାଳା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ; ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସେ ଲୟ ହୁଏ—ସେଇ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ନୁମସ୍ତତ୍ପଦଲକ୍ଷ୍ଯାର୍ଥାଂ ଚିଦେକରସରୂପିଣୀମ୍ । ଅଖଣ୍ଡାନନ୍ଦରୂପାଂ ତାଂ ଵେଦତାତ୍ପର୍ଯଭୂମିକାମ୍
ଯାହା 'ତତ୍' ପଦର ଅର୍ଥରେ ଉପଲକ୍ଷିତ, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ରୂପ, ଅଖଣ୍ଡ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ବେଦର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟର ଆଧାର—ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ପଞ୍ଚକୋଶାତିରିକ୍ତାଂ ତାମଵସ୍ଥାତ୍ରଯସାକ୍ଷିଣୀମ୍ । ନୁମସ୍ତ୍ଵଂପଦଲକ୍ଷ୍ଯାର୍ଥାଂ ପ୍ରତ୍ଯଗାତ୍ମସ୍ଵରୂପିଣୀମ୍
ପାଞ୍ଚ କୋଶ ଠାରୁ ଅତିରିକ୍ତ, ତିନିଟି ଅବସ୍ଥାର ସାକ୍ଷୀ, 'ତ୍ୱମ୍' ପଦର ଅର୍ଥରେ ଉପଲକ୍ଷିତ, ଅନ୍ତର୍ଆତ୍ମାର ରୂପ ଯିଏ, ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ନମଃ ପ୍ରଣଵରୂପାଯୈ ନମୋ ହ୍ରୀଙ୍କାରମୂର୍ତଯେ । ନାନାମନ୍ତ୍ରାତ୍ମିକାଯୈ ତେ କରୁଣାଯୈ ନମୋ ନମଃ
ଓଁକାରର ରୂପ ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ହ୍ରୀଂକାର ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ଯିଏ, ସେଇ କରୁଣାମୟୀଙ୍କୁ ପୁନି ପୁନି ନମସ୍କାର।
ଇତି ସ୍ତୁତା ତଦା ଦେଵୈର୍ମଣିଦ୍ଵୀପାଧିଵାସିନୀ । ପ୍ରାହ ଵାଚା ମଧୁରଯା ମତ୍ତକୋକିଲନିଃସ୍ଵନା
ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ, ମଣିଦ୍ୱୀପରେ ବସିଥିବା ଦେବୀ ମଧୁର କୁହୁକୁହୁ କୋଇଲିର ଧ୍ୱନି ଭଳି କଣ୍ଠରେ କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯୁଵାଚ ଵଦନ୍ତୁ ଵିବୁଧାଃ କାର୍ଯଂ ଯଦର୍ଥମିହ ସଙ୍ଗତାଃ । ଵରଦାହଂ ସଦା ଭକ୍ତକାମକଲ୍ପଦ୍ରୁମାସ୍ମି ଚ
ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ: ଜଣେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଯେଉଁ କାରଣରେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି, ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟ କହନ୍ତୁ; ମୁଁ ସଦା ବରଦାନ କରୁଥିବି, ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ମୁଁ ଚିରଦା ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ବୃକ୍ଷ।
ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯାଂ ମଯି କା ଚିନ୍ତା ଯୁଷ୍ମାକଂ ଭକ୍ତିଶାଲିନାମ୍ । ସମୁଦ୍ଧରାମି ମଦ୍ଭକ୍ତାନ୍ଦୁଃଖସଂସାରସାଗରାତ୍
ମୁଁ ଥିବାବେଳେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ତୁମମାନେ କାହିଁକି ଚିନ୍ତା କରିବେ? ମୁଁ ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ର ଠାରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
ଇତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ମେ ସତ୍ଯାଂ ଜାନୀଥ ଵିବୁଧୋତ୍ତମାଃ । ଇତି ପ୍ରେମାକୁଲାଂ ଵାଣୀଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସନ୍ତୁଷ୍ଟମାନସାଃ
ଏହିପରି ମୋର ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଜାଣ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠମାନେ । ଏପରି ପ୍ରେମରେ ପ୍ରବାହିତ ମୋର କଥା ଶୁଣି, ସେମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟିରେ ଭରିଗଲା ।
ନିର୍ଭଯା ନିର୍ଜରା ରାଜନ୍ନୂଚୁର୍ଦୁଃଖଂ ସ୍ଵକୀଯକମ୍ । ଦେଵା ଊଚୁଃ ନାଜ୍ଞାତଂ କିଞ୍ଚିଦପ୍ଯତ୍ର ଭଵତ୍ଯାସ୍ତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ
ରାଜା, ଭୟହୀନ ଦେବମାନେ ନିଜ ଦୁଃଖ ବିଷୟରେ କଥା କହିଲେ । ଦେବମାନେ କହିଲେ: ଏତି ତିନି ଜଗତରେ ତୁମ ପାଖରେ କିଛି ଅଜଣା ନାହିଁ ।
ସର୍ଵଜ୍ଞଯା ସର୍ଵସାକ୍ଷିରୂପିଣ୍ଯା ପରମେଶ୍ଵରି । ତାରକେଣାସୁରେନ୍ଦ୍ରେଣ ପୀଡିତାଃ ସ୍ମୋ ଦିଵାନିଶମ୍
ପରମେଶ୍ୱରୀ, ତୁମେ ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା ଓ ସବୁକିଛି ଦେଖୁଥିବା ଅଛ, ଆମେ ତାରକ ନାମକ ଦାନବରାଜା ଦ୍ୱାରା ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛୁ ।
ଶିଵାଙ୍ଗଜାଦ୍ଵଧସ୍ତସ୍ଯ ନିର୍ମିତୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ଶିଵେ । ଶିଵାଙ୍ଗନା ତୁ ନୈଵାସ୍ତି ଜାନାସି ତ୍ଵଂ ମହେଶ୍ଵରି
ତାରକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଶିବଙ୍କ ଶରୀରରୁ ହେବାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶିବ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଶିବଙ୍କ ଶରୀରରୁ କୌଣସି ଜନନୀ ନାହିଁ, ଏହି କଥା ତୁମେ ଜାଣୁଛ ।
ସର୍ଵଜ୍ଞପୁରତଃ କିଂ ଵା ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ପାମରୈର୍ଜନୈଃ । ଏତଦୁଦ୍ଦେଶତଃ ପ୍ରୋକ୍ତମପରଂ ତର୍କଯାମ୍ବିକେ
ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ କଣ କହିବେ? ଏହି କଥା ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କହାଯାଇଛି, ଅମ୍ବିକେ, ଅନ୍ୟ କଥା ତୁମେ ଚିନ୍ତା କର ।
ସର୍ଵଦା ଚରଣାମ୍ଭୋଜେ ଭକ୍ତିଃ ସ୍ଯାତ୍ତଵ ନିଶ୍ଚଲା । ପ୍ରାର୍ଥନୀଯମିଦଂ ମୁଖ୍ଯମପରଂ ଦେହହେତଵେ
ତୁମର ଚରଣକମଳରେ ଆମର ଭକ୍ତି ସଦା ଅଟୁଟ ରହୁ । ଏହି ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥନା, ଅନ୍ୟ କଥା ଶରୀର ଲାଗି ।
ଇତି ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚ ପରମେଶ୍ଵରୀ । ମମ ଶକ୍ତିସ୍ତୁ ଯା ଗୌରୀ ଭଵିଷ୍ଯତି ହିମାଲଯେ
ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପରମେଶ୍ୱରୀ କହିଲେ: ମୋର ଶକ୍ତି ଗୌରୀ ହିମାଳୟରେ ଜନ୍ମ ନେବେ ।
ଶିଵାଯ ସା ପ୍ରଦେଯା ସ୍ଯାତ୍ସା ଵଃ କାର୍ଯଂ ଵିଧାସ୍ଯତି । ଭକ୍ତିର୍ଯଚ୍ଚରଣାମ୍ଭୋଜେ ଭୂଯାଦ୍ଯୁଷ୍ମାକମାଦରାତ୍
ସେ ଶିବଙ୍କୁ ଦିଆଯିବେ, ଏବଂ ସେ ତୁମର କାମ ସାଧନ କରିବେ । ମୋର ଚରଣକମଳରେ ତୁମର ଭକ୍ତି ଆଦର ସହିତ ବଢ଼ିଯାଉ ।
ହିମାଲଯୋ ହି ମନସା ମାମୁପାସ୍ତେଽତିଭକ୍ତିତଃ । ତତସ୍ତସ୍ଯ ଗୃହେ ଜନ୍ମ ମମ ପ୍ରିଯକରଂ ମତମ୍
ହିମାଳୟ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋତେ ମନରେ ପୂଜିଥାଏ । ଏହି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଘରରେ ମୋର ଜନ୍ମ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ମନ୍ତ୍ରଣା ହେବ ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ହିମାଲଯୋଽପି ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାତ୍ଯନୁଗ୍ରହକରଂ ଵଚଃ । ବାଷ୍ପୈଃ ସଂରୁଦ୍ଧକଣ୍ଠାକ୍ଷୋ ମହାରାଜ୍ଞୀଂ ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏହି ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ହିମାଳୟ ଅଶ୍ରୁରେ ଗଳା ଓ ଚକ୍ଷୁ ଅଟକିଯାଇ, ମହାରାଣୀଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ ।
ମହତ୍ତରଂ ତଂ କୁରୁଷେ ଯସ୍ଯାନୁଗ୍ରହମିଚ୍ଛସି । ନୋଚେତ୍କ୍ଵାହଂ ଜଡଃ ସ୍ଥାଣୁଃ କ୍ଵ ତ୍ଵଂ ସଚ୍ଚିତ୍ସ୍ଵରୂପିଣୀ
ତୁମେ ଯାହାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହୁଛ, ସେ ଅତିବଡ଼ ଉପକାର ପାଇଥାଏ । ନହେଲେ, ମୁଁ ଜଡ଼ ଓ ଅଚଳ, ତୁମେ ତ ସତ୍ୟ ଓ ଚେତନାର ମୂର୍ତ୍ତି, ମୋର ସହିତ କିପରି ତୁମର ତୁଳନା?
ଅସମ୍ଭାଵ୍ଯଂ ଜନ୍ମଶତୈସ୍ତ୍ଵତ୍ପିତୃତ୍ଵଂ ମମାନଘେ । ଅଶ୍ଵମେଧାଦିପୁଣ୍ଯୈର୍ଵା ପୁଣ୍ଯୈର୍ଵା ତତ୍ସମାଧିଜୈଃ
ଅନଘେ, ଶତ ଶତ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ପିତା ହେବା ଅସମ୍ଭବ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଆଦି ପୁଣ୍ୟ କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନରେ ଲଭିଥିବା ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।