ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି କଲ୍ଯାଣ କୁରୁ ମେ ଵଚନଂ ହିତମ୍ । କୁଲଜାଂ କନ୍ଯକାଂ ଵୃତ୍ଵା ଵେଦମାର୍ଗଂ ସମାଶ୍ରଯ
ତେଣୁ ହେ କଳ୍ୟାଣୀ, ତୁମେ ମୋର କଥା ଶୁଣି ଉପକାର କର। ଏକ ଭଲ ବଂଶର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କରି ଧର୍ମର ପଥକୁ ଅନୁସର।
ଶୁକଵୈରାଗ୍ଯଵର୍ଣନମ୍ ନାହଂ ଗୃହଂ କରିଷ୍ଯାମି ଦୁଃଖଦଂ ସର୍ଵଦା ପିତଃ । ଵାଗୁରାସଦୃଶଂ ନିତ୍ଯଂ ବନ୍ଧନଂ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍
ମୁଁ ଘର ଘଠିବି ନାହିଁ, ବାପା, କାରଣ ଏହା ସବୁବେଳେ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ। ଏହା ସବୁ ଜୀବଙ୍କୁ ଝାଲିରେ ପକାଇ ରଖିଥିବା ପାଖା ପରି।
ଧନଚିନ୍ତାତୁରାଣାଂ ହି କ୍ଵ ସୁଖଂ ତାତ ଦୃଶ୍ଯତେ । ସ୍ଵଜନୈଃ ଖଲୁ ପୀଡ୍ଯନ୍ତେ ନିର୍ଧନା ଲୋଲୁପା ଜନାଃ
ଧନ ନେଇ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକମାନେ କେଉଁଠି ସୁଖ ପାଆନ୍ତି, ବାପା? ଲୋଭୀମାନେ ଗରିବମାନୋଁକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଇନ୍ଦ୍ରୋଽପି ନ ସୁଖୀ ତାଦୃଗ୍ଯାଦୃଶୋ ଭିକ୍ଷୁନିଃସ୍ପୃହଃ । କୋଽନ୍ଯଃ ସ୍ଯାଦିହ ସଂସାରେ ତ୍ରିଲୋକୀଵିଭଵେ ସତି
ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସୁଖୀ ନୁହଁନ୍ତି, ନିର୍ଲୋଭ ସନ୍ୟାସୀ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି। ଏହି ସଂସାରରେ ତିନି ଲୋକର ସମ୍ପଦ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆଉ କିଏ ସୁଖୀ ହେବ?
ତପନ୍ତଂ ତାପସଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଘଵା ଦୁଃଖିତୋଽଭଵତ୍ । ଵିଘ୍ନାନ୍ବହୁଵିଧାନସ୍ଯ କରୋତି ଚ ଦିଵସ୍ପତିଃ
ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଦେଖି ମଘବାନ୍ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସ୍ୱର୍ଗର ଓ ଲୋକପତି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ ପ୍ରକାର ବାଧା ତିଆରି କରନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମାପି ନ ସୁଖୀ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମନୋରମାମ୍ । ଖେଦଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ସତତଂ ସଂଗ୍ରାମୈରସୁରୈଃ ସହ
ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ସୁଖୀ ନୁହଁନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ମନୋରମା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ସବୁବେଳେ ଦାନବମାନୋଁ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି।
କରୋତି ଵିପୁଲାନ୍ଯତ୍ନାଂସ୍ତପଶ୍ଚରତି ଦୁଶ୍ଚରମ୍ । ରମାପତିରପି ଶ୍ରୀମାନ୍କସ୍ଯାସ୍ତି ଵିପୁଲଂ ସୁଖମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନାଥ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ପ୍ରୟାସ କରନ୍ତି, କଠିନ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି। ତେଣୁ କାହା ପାଖରେ ବଡ଼ ସୁଖ ଅଛି?
ଶଙ୍କରୋଽପି ସଦା ଦୁଃଖୀ ଭଵତ୍ଯେଵ ଚ ଵେଦ୍ମ୍ଯହମ୍ । ତପଶ୍ଚର୍ଯାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣୋ ଦୈତ୍ଯଯୁଦ୍ଧକରଃ ସଦା
ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସବୁବେଳେ ଦୁଃଖିତ, ଏହି କଥା ମୁଁ ଜାଣେ। ସେ ସବୁବେଳେ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି ଏବଂ ଦାନବମାନୋଁ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି।
କଦାଚିନ୍ନ ସୁଖୀ ଶେତେ ଧନଵାନପି ଲୋଲୁପଃ । ନିର୍ଧନସ୍ତୁ କଥଂ ତାତ ସୁଖଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ
ଧନୀ ଲୋଭୀ ଲୋକମାନେ କେବେ ମଧୁର ନିଦ୍ରା ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ତେବେ, ବାପା, ଗରିବ ମଣିଷ କିପରି ସୁଖ ପାଇପାରିବ?
ଜାନନ୍ନପି ମହାଭାଗ ପୁତ୍ରଂ ଵା ଵୀର୍ଯସମ୍ଭଵମ୍ । ନିଯୋକ୍ଷ୍ଯସି ମହାଘୋରେ ସଂସାରେ ଦୁଃଖଦେ ସଦା
ମହାଭାଗ, ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ପୁଅ ନିଜ ଶକ୍ତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ତଥାପି ତୁମେ ତାକୁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖଦାୟକ ସଂସାରକୁ ଦେଇଦେବ।
ଜନ୍ମଦୁଃଖଂ ଜରାଦୁଃଖଂ ଦୁଃଖଂ ଚ ମରଣେ ତଥା । ଗର୍ଭଵାସେ ପୁନର୍ଦୁଃଖଂ ଵିଷ୍ଠାମୂତ୍ରମଯେ ପିତଃ
ଜନ୍ମ ଦୁଃଖ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦୁଃଖ, ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ। ଗର୍ଭରେ ରହିବା ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ, ମଳ ଓ ପେଶାବ ଭିତରେ, ବାପା।
ତସ୍ମାଦତିଶଯଂ ଦୁଃଖଂ ତୃଷ୍ଣାଲୋଭସମୁଦ୍ଭଵମ୍ । ଯାଞ୍ଚାଯାଂ ପରମଂ ଦୁଃଖଂ ମରଣାଦପି ମାନଦ
ତେଣୁ ତୃଷ୍ଣା ଓ ଲୋଭରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୁଃଖ ବହୁତ ବଡ଼। ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଅଛି, ଏହା ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର, ବାପା।
ପ୍ରତିଗ୍ରହଧନା ଵିପ୍ରା ନ ବୁଦ୍ଧିବଲଜୀଵନାଃ । ପରାଶା ପରମଂ ଦୁଃଖଂ ମରଣଂ ଚ ଦିନେ ଦିନେ
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦାନ ନେଇ ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି, ସେମାନେ ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିର ଶକ୍ତିରେ ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି ନାହିଁ। ଅନ୍ୟର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ, ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଛି।
ପଠିତ୍ଵା ସକଲାନ୍ ଵେଦାଞ୍ଛାସ୍ତ୍ରାଣି ଚ ସମନ୍ତତଃ । ଗତ୍ଵା ଚ ଧନିନାଂ କାର୍ଯା ସ୍ତୁତିଃ ସର୍ଵାତ୍ମନା ବୁଧୈଃ
ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ଶିଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଆବଶ୍ୟକ ପୂରଣ ପାଇଁ ଧନୀମାନୋଁ ପାଖକୁ ଯାଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନରୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ପଡ଼େ।
ଏକୋଦରସ୍ଯ କା ଚିନ୍ତା ପତ୍ରମୂଲଫଲାଦିଭିଃ । ଯେନକେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ୍ଯା ଚ ପ୍ରପୂର୍ଯତେ
ଏକ ଡ଼ିଗା ଭରିବା ପାଇଁ କଣ ଚିନ୍ତା? ପତ୍ର, ମୂଳ, ଫଳ କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ଯାହା ମିଳେ, ସନ୍ତୋଷରେ ତାହାରେ ପୂରଣ ହୋଇଯାଏ।
ଭାର୍ଯା ପୁତ୍ରାସ୍ତଥା ପୌତ୍ରାଃ କୁଟୁମ୍ବେ ଵିପୁଲେ ସତି । ପୂରଣାର୍ଥଂ ମହଦ୍ଦୁଃଖଂ କ୍ଵ ସୁଖଂ ପିତରଦ୍ଭୁତମ୍
ବଡ଼ ପରିବାର, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପୁଅ, ନାତି ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିବାରେ ବହୁତ ଦୁଃଖ ହୁଏ। ଏହି ସବୁ ମଧ୍ୟରେ, ବାପା, ଅଦ୍ଭୁତ ସୁଖ କେଉଁଠି?
ଯୋଗଶାସ୍ତ୍ରଂ ଵଦ ମମ ଜ୍ଞାନଶାସ୍ତ୍ରଂ ସୁଖାକରମ୍ । କର୍ମକାଣ୍ଡେଽଖିଲେ ତାତ ନ ରମେଽହଂ କଦାଚନ
ମୋତେ ଯୋଗ ଓ ଜ୍ଞାନ ଶିଖାଅ, ଯାହା ସୁଖ ଦେଇଥାଏ। ବାପା, କର୍ମକାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ମୋର କେବେ ମନ ଲାଗେ ନାହିଁ।
ଵଦ କର୍ମକ୍ଷଯୋପାଯଂ ପ୍ରାରବ୍ଧଂ ସଞ୍ଚିତଂ ତଥା । ଵର୍ତମାନଂ ଯଥା ନଶ୍ଯେତ୍ ତ୍ରିଵିଧଂ କର୍ମମୂଲଜମ୍
କର୍ମ ନାଶ କରିବା ଉପାୟ କହ, ପ୍ରାରବ୍ଧ, ସଞ୍ଚିତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ଯେଉଁ କର୍ମ ଅଛି, ସେମାନେ କିପରି ନଶ୍ଟ ହେବ? ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର କର୍ମର ମୂଳ କିପରି ଶେଷ ହେବ, କହ।
ଜଲୂକେଵ ସଦା ନାରୀ ରୁଧିରଂ ପିବତୀତି ଵୈ । ମୂର୍ଖସ୍ତୁ ନ ଵିଜାନାତି ମୋହିତୋ ଭାଵଚେଷ୍ଟିତୈଃ
ଯେପରି ଜଲୁକା ସଦା ରକ୍ତ ପିଏ, ସେପରି ଜଣେ ନାରୀ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ମୂର୍ଖ ଲୋକ ଭାବନା ଓ ଆସକ୍ତିରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ଏହି କଥା ବୁଝିପାରେ ନାହିଁ।
ଭୋଗୈର୍ଵୀର୍ଯଂ ଧନଂ ପୂର୍ଣଂ ମନଃ କୁଟିଲଭାଷଣୈଃ । କାନ୍ତା ହରତି ସର୍ଵସ୍ଵଂ କଃ ସ୍ତେନସ୍ତାଦୃଶୋଽପରଃ
ଭୋଗ, ଶକ୍ତି, ଧନ, ଓ ଟେଢ଼ା କଥାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ— ଏଭଳି ଭାବରେ ପ୍ରିୟା ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ନେଇଯାଏ। ଏପରି ଚୋର ଆଉ କିଏ ଅଛି?
ନିଦ୍ରାସୁଖଵିନାଶାର୍ଥଂ ମୂର୍ଖସ୍ତୁ ଦାରସଂଗ୍ରହମ୍ । କରୋତି ଵଞ୍ଚିତୋ ଧାତ୍ରା ଦୁଃଖାଯ ନ ସୁଖାଯ ଚ
ନିଦ୍ରାର ସୁଖ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ, ମୂର୍ଖ ଲୋକ ବହୁ ଜଣେ ଜଣେ ଜନାନୀ ଗ୍ରହଣ କରେ। ଭାଗ୍ୟରେ ଠକାଯାଇ, ସେ ଦୁଃଖ ପାଇଁ କାମ କରେ, ସୁଖ ପାଇଁ ନୁହେଁ।
ସୂତ ଉଵାଚ ଏଵଂଵିଧାନି ଵାକ୍ଯାନି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯାସଃ ଶୁକସ୍ଯ ଚ । ସମ୍ପ୍ରାପ ମହତୀଂ ଚିନ୍ତାଂ କିଂ କରୋମୀତ୍ଯସଂଶଯମ୍
ସୂତ କହିଲେ— ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ବ୍ୟାସ ଓ ଶୁକଙ୍କ ମନେ ଭୟଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଆସିଗଲା, କଣ କରିବି କି ନ କରିବି ବୋଲି ସନ୍ଦେହ ହେଲା।
ତସ୍ଯ ସୁସ୍ରୁଵୁରଶ୍ରୂଣି ଲୋଚନାଦୁଃଖଜାନି ଚ । ଵେପଥୁଶ୍ଚ ଶରୀରେଽଭୂଦ୍ଗ୍ଲାନିଂ ପ୍ରାପ ମନସ୍ତଥା
ତାଙ୍କର ଆଖିରୁ ଦୁଃଖର ଅଶ୍ରୁ ବହିଲା, ଶରୀର କମ୍ପିଲା, ମନ ଅଳସ ହୋଇଗଲା।
ଶୋଚନ୍ତଂ ପିତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୀନଂ ଶୋକପରିପ୍ଲୁତମ୍ । ଉଵାଚ ପିତରଂ ଵ୍ଯାସଂ ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନଃ
ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା, ଦୀନ ଓ ଶୋକରେ ଭାସୁଥିବା ଦେଖି, ଶୁକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଆଖି ବଡ଼ କରି ବ୍ୟାସଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅହୋ ମାଯାବଲଂ ଚୋଗ୍ରଂ ଯନ୍ମୋହଯତି ପଣ୍ଡିତମ୍ । ଵେଦାନ୍ତସ୍ଯ ଚ କର୍ତାରଂ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ଵେଦସମ୍ମିତମ୍
ହାଁ, ମାୟାର ଶକ୍ତି କେତେ ଭୟଙ୍କର! ଏହି ମାୟା ବୁଦ୍ଧିମାନ, ବେଦାନ୍ତର ରଚନାକାର, ସମସ୍ତ କୁଝାଣି, ବେଦଜ୍ଞ ମଧ୍ୟକୁ ମୁଗ୍ଧ କରିଦିଏ।
ନ ଜାନେ କା ଚ ସା ମାଯା କିଂସ୍ଵିତ୍ସାତୀଵ ଦୁଷ୍କରା । ଯା ମୋହଯତି ଵିଦ୍ଵାଂସଂ ଵ୍ଯାସଂ ସତ୍ଯଵତୀସୁତମ୍
ମୁଁ ଜାଣେନି ଏହି ମାୟା କଣ, କିମ୍ବା କେତେ କଷ୍ଟକର। ଏହି ମାୟା ସତ୍ୟବତୀର ପୁଅ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଗ୍ଧ କରିଦେଉଛି।
ପୁରାଣାନାଂ ଚ ଵକ୍ତା ଚ ନିର୍ମାତା ଭାରତସ୍ଯ ଚ । ଵିଭାଗକର୍ତା ଵେଦାନାଂ ସୋଽପି ମୋହମୁପାଗତଃ
ଯିଏ ପୁରାଣର କଥାକୁ କହିଥାଏ, ଭାରତ ରଚନା କରିଥାଏ, ବେଦକୁ ବିଭାଜନ କରିଥାଏ— ସେ ମଧ୍ୟ ମୋହରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତାଂ ଯାମି ଶରଣଂ ଦେଵୀଂ ଯା ମୋହଯତି ଵୈ ଜଗତ୍ । ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁହରାଦୀଂଶ୍ଚ କଥାନ୍ଯେଷାଂ ଚ କୀଦୃଶୀ
ମୁଁ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କ ଶରଣ ନେଉଛି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ମୁଗ୍ଧ କରନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହା ଠାରେ ମୁଗ୍ଧ— ତେବେ ସାଧାରଣ ଲୋକ କଣ କରିବେ!
କୋଽପ୍ଯସ୍ତି ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଯୋ ନ ମୁହ୍ଯତି ମାଯଯା । ଯନ୍ମୋହଂ ଗମିତାଃ ପୂର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁହରାଦଯଃ
ତିନି ଲୋକରେ କିଏ ଅଛି ଯିଏ ମାୟାରେ ମୁଗ୍ଧ ହେଉନାହିଁ? ଯାହାର ମୋହରେ ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ।
ଅହୋ ବଲମହୋ ଵୀର୍ଯଂ ଦେଵ୍ଯା ଖଲୁ ଵିନିର୍ମିତମ୍ । ମାଯଯୈଵ ଵଶଂ ନୀତଃ ସର୍ଵଜ୍ଞ ଈଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ
ହାଁ, ଦେବୀଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ବଳ କେତେ ଅଦ୍ଭୁତ! ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ, ଇଶ୍ୱର, ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ମାୟାରେ ବଶ ହୋଇଯାନ୍ତି।