ଭଵେତ୍ତଵାମ୍ବ ଯେନାହଂ କୃତକୃତ୍ଯୋ ଭଵେ ଇତି । ଜପଂ ଧ୍ଯାନଂ ତଥା ପୂଜାଂ ସ୍ଥାନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
‘ମା, ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇପାରିବି।’ ସେ ତଥା ଜପ, ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଵଦ ମେ ପରମେଶାନି ସ୍ଵମୁଖେନୈଵ କେଵଲମ୍ । ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ - ମଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯୋରଵମାନାଚ୍ଚ ଜାତାଵସ୍ଥା ତଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ
‘ହେ ପରମେଶ୍ୱରୀ, ତୁମ ମୁଖରୁ ମୋତେ କେବଳ ଏହି କଥା କୁହ।’ ଦେବୀ କହିଲେ — ‘ମୋ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବାରୁ, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଏହି ଅବସ୍ଥା ହୋଇଥିଲା।’
ନୈତାଦୃଶଃ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯୋ ମେଽପରାଧଃ କଦାଚନ । ଅଧୁନା ମତ୍କୃପାଲେଶାଚ୍ଛରୀରେ ସ୍ଵସ୍ଥତା ତଯୋଃ
‘ମୋତେ ଏପରି ଅପରାଧ କେବେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋ କୃପାର ଅଂଶରେ, ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ସ୍ୱସ୍ଥ ହେବ।’
ଭଵିଷ୍ଯତି ଚ ତେ ଶକ୍ତୀ ତ୍ଵଦ୍ଗୃହେ କ୍ଷୀରସାଗରେ । ଜନିଷ୍ଯତସ୍ତତ୍ର ତାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତଃ ପ୍ରେରିତେ ମଯା
‘ତୁମ ଘରେ, କ୍ଷୀରସାଗରରେ, ତୁମ ଶକ୍ତିମାନେ ଜନ୍ମ ନେବେ; ସେଠାରେ, ମୋ ଚେତନାରେ, ସେମାନେ ଜନ୍ମ ନେବେ।’
ମାଯାବୀଜଂ ହି ମନ୍ତ୍ରୋ ମେ ମୁଖ୍ଯଃ ପ୍ରିଯକରଃ ସଦା । ଧ୍ଯାନଂ ଵିରାଟ୍ସ୍ଵରୂପଂ ମେଽଥଵା ତ୍ଵତ୍ପୁରତଃ ସ୍ଥିତମ୍
ମୋର ମାୟା ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ସବୁଠାରୁ ମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ସଦା ପ୍ରିୟକର। ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ମୋର ବିଶ୍ୱରୂପ ଦେହ କିମ୍ବା ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଦେଖୁଛ, ସେଠି ମୋତେ ଧ୍ୟାନ କର।
ସଚ୍ଚିଦାନଂଦରୂପଂ ଵା ସ୍ଥାନଂ ସର୍ଵଂ ଜଗନ୍ମମ । ଯୁଷ୍ମାଭିଃ ସର୍ଵଦା ଚାହଂ ପୂଜ୍ଯା ଧ୍ଯେଯା ଚ ସର୍ଵଦା
ସତ୍ୟ, ଚିତ୍ତ ଓ ଆନନ୍ଦର ରୂପ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଜଗତ ମୋର ଅବସ୍ଥାନ। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ସଦା ମୋତେ ପୂଜିବା ଓ ସଦା ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ତର୍ଦଧେ ଦେଵୀ ମଣିଦ୍ଵୀପାଧିଵାସିନୀ । ଦକ୍ଷାଦ୍ଯା ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପୁନରାଯଯୁଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ଏହିପରି କହି ମଣିଦ୍ୱୀପରେ ବସୁଥିବା ଦେବୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତାପରେ ଦକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ପୁଣି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଗଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଣେ ସର୍ଵଵୃତାନ୍ତଂ କଥଯାମାସୁରାଦରାତ୍ । ହରୋ ହରିଶ୍ଚ ସ୍ଵସ୍ଥୌ ତୌ ସ୍ଵସ୍ଵକାର୍ଯକ୍ଷମୌ ନୃପ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ କହିଲେ। ହେ ରାଜା, ହର ଓ ହରି ଦୁଇଁଜଣେ ନିଜ ନିଜ କାମରେ ପୁନି ସ୍ଥିର ଓ ସକ୍ଷମ ହେଲେ।
ଜାତୌ ପରାମ୍ବାକୃପଯା ଗର୍ଵେଣ ରହିତୌ ତଦା । କଦାଚିତଦଥ କାଲେ ତୁ ମହଃ ଶାକ୍ତମଵାତରତ୍
ପରାମ୍ବାଙ୍କ କୃପାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସେମାନେ ସେଇ ସମୟରେ ଅହଂକାର ରହିତ ଥିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ମହା ଶାକ୍ତ ମହିମା ଅବତରିଲା।
ଦକ୍ଷଦେହେ ମହାରାଜ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେଽପ୍ଯୁତ୍ସଵୋଽଭଵତ୍ । ଦେଵାଃ ପ୍ରମୁଦିତାଃ ସର୍ଵେ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ଚ ଚକ୍ରିରେ
ହେ ରାଜା, ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶରୀରରେ ଏବଂ ତିନି ଲୋକରେ ଉତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ ପୁଷ୍ପ ବୃଷ୍ଟି କରିଲେ।
ନେଦୁର୍ଦୁନ୍ଦୁଭଯଃ ସ୍ଵର୍ଗେ କରକୋଣାହତା ନୃପ । ମନାଂସ୍ଯାସନ୍ପ୍ରସନ୍ନାନି ସାଧୂନାମମଲାତ୍ମନାମ୍
ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବମାନେ ତାଲ ମାରି ଦୁନ୍ଦୁଭି ବଜାଇଲେ, ହେ ରାଜା। ଶୁଭ୍ର ମନ ଥିବା ସାଧୁମାନେ ମନରେ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ।
ସରିତୋ ମାର୍ଗଵାହିନ୍ଯଃ ସୁପ୍ରଭୋଽଭୂଦ୍ଦିଵାକରଃ । ମଙ୍ଗଲାଯାଂ ତୁ ଜାତାଯାଂ ଜାତଂ ସର୍ଵତ୍ର ମଙ୍ଗଲମ୍
ନଦୀମାନେ ନିଜ ମାର୍ଗରେ ବହିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ମଙ୍ଗଳମୟୀ ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ ସମସ୍ତଠାରେ ମଙ୍ଗଳ ହେଲା।
ତସ୍ଯା ନାମ ସତୀଂ ଚକ୍ରେ ସତ୍ଯତ୍ଵାତ୍ପରସଂଵିଦଃ । ଦଦୌ ପୁନଃ ଶିଵାଯାଥ ତସ୍ଯ ଶକ୍ତିସ୍ତୁ ଯାଭଵତ୍
ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପର ସତ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ 'ସତୀ' ନାମ ଦିଆଗଲା। ପୁଣି ତିନି ଶିବଙ୍କ ଶକ୍ତି ହେଲେ।
ସା ପୁନର୍ଜ୍ଵଲନେ ଦଗ୍ଧା ଦୈଵଯୋଗାନ୍ମନୋର୍ନୃପ । ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ - ଅନର୍ଥକରମେତତ୍ତେ ଶ୍ରାଵିତଂ ଵଚନଂ ମୁନେ
ସେ ପୁଣି ଦେବ ଚେଷ୍ଟାରେ ମନୁଙ୍କ ସମୟରେ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଗଲେ। ଜନମେଜୟ କହିଲେ — ମୁନି, ଆପଣ କହିଥିବା ଏହି ଘଟଣା ଦୁଃଖଦାୟକ।
ଏତାଦୃଶଂ ମହଦ୍ଵସ୍ତୁ କଥଂ ଦଗ୍ଧଂ ହୁତାଶନେ । ଯନ୍ନାମସ୍ମରଣାନ୍ନୃଣାଂ ସଂସାରାଗ୍ନିଭଯଂ ନ ହି
ଏପରି ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଯାହାଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ କଲେ ଲୋକମାନେ ସଂସାର ଅଗ୍ନିର ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେ କିପରି ହୋମ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଗଲେ?
କେନ କର୍ମଵିପାକେନ ମନୋର୍ଦଗ୍ଧଂ ତଦେଵ ହି । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ ପୁରା ଵୃତ୍ତଂ ସତୀଦାଯସ୍ଯ କାରଣମ୍
ମନୁଙ୍କ କଣ କର୍ମ ଫଳରେ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଦହିଗଲେ? ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ରାଜା, ପୁରୁଣା ଘଟଣା ଓ ସତୀଙ୍କ ଦେହ ତ୍ୟାଗର କାରଣ ଶୁଣ।
କଦାଚିଦଥ ଦୁର୍ଵାସା ଗତୋ ଜାମ୍ବୂନଦେଶ୍ଵରୀମ୍ । ଦଦର୍ଶ ଦେଵୀଂ ତତ୍ରାସୌ ମାଯାବୀଜଂ ଜଜାପ ସଃ
କେବେ ଦୁର୍ବାସା ଋଷି ଜାମ୍ବୁନାଦ ଦେଶର ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି ମାୟା ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନା ଦେଵେଶୀ ନିଜକଣ୍ଠଗତାଂ ସ୍ରଜମ୍ । ଭ୍ରମଦ୍ଭ୍ରମରସଂସକ୍ତାଂ ମକରନ୍ଦମଦାକୁଲାମ୍
ତାପରେ, ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ନିଜ ଗଳାରୁ ଏକ ମାଳା କାଢ଼ିଲେ, ଯାହା ଫୁଲର ମଧୁରେ ମତ୍ତ ଭୃଙ୍ଗମାନେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଦଦୌ ପ୍ରସାଦଭୂତାଂ ତାଂ ଜଗ୍ରାହ ଶିରସା ମୁନିଃ । ତତୋ ନିର୍ଗତ୍ଯ ତରସା ଵ୍ଯୋମମାର୍ଗେଣ ତାପସଃ
ସେଇ ମାଳାକୁ ଦେବୀ ଦୟାର ଚିହ୍ନ ଭାବେ ଦେଲେ, ଋଷି ଶିର ନମାଇ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ତାପରେ ସେ ତୁରନ୍ତ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଆଜଗାମ ସ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଦକ୍ଷଃ ସାକ୍ଷାତ୍ସତୀପିତା । ସନ୍ଦର୍ଶନାର୍ଥମମ୍ବାଯା ନନାମ ଚ ସତୀପଦେ
ସେ ଯେଉଁଠି ସତୀଙ୍କ ପିତା ଦକ୍ଷ ବସିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ମା'ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସତୀଙ୍କ ପାଦରେ ନମସ୍କାର କଲେ।
ପୃଷ୍ଟୋ ଦକ୍ଷେଣ ସ ମୁନିର୍ମାଲା କସ୍ଯାସ୍ତ୍ଯଲୌକିକୀ । କଥଂ ଲବ୍ଧା ତ୍ଵଯା ନାଥ ଦୁର୍ଲଭା ଭୁଵି ମାନଵୈଃ
ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ଏହି ଅଲୌକିକ ମାଳା କାହାର? ଏପରି ଦୁର୍ଲଭ ମାଳା ତୁମେ କିପରି ପାଇଲେ?'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରୋଵାଚାଶ୍ରୁଯୁତେକ୍ଷଣଃ । ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦମତୁଲଂ ପ୍ରେମଗଦ୍ଗଦିତାନ୍ତରଃ
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲୁହା ଆଖିରେ ରଖି ଋଷି ଭଲପାଇବାରେ ଗଳା ଭରି, ଦେବୀଙ୍କ ଅତୁଳ କୃପା ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ପ୍ରାର୍ଥଯାମାସ ତାଂ ମାଲାଂ ତଂ ମୁନିଂ ସ ସତୀପିତା । ଅଦେଯଂ ଶକ୍ତିଭକ୍ତାଯ ନାସ୍ତି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମଣ୍ଡଲେ
ସେ ସତୀଙ୍କ ପିତା ମୁନି ତାଙ୍କୁ ସେ ମାଳା ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ । ଶକ୍ତିଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏଇ ତିନି ଜଗତରେ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନାହିଁ ।
ଇତି ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତୁ ତାଂ ମାଲାଂ ମନଵେ ସ ସମର୍ପଯତ୍ । ଗୃହୀତା ଶିରସା ମାଲା ମନୁନା ନିଜମନ୍ଦିରେ
ଏଭଳି ଭାବରେ ସେ ମାଳାଟିକୁ ମନୁଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ । ମନୁ ମାଥାରେ ଧରି ସେ ମାଳାକୁ ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ ।
ସ୍ଥାପିତା ଶଯନଂ ଯତ୍ର ଦମ୍ପତ୍ଯୋରତିସୁନ୍ଦରମ୍ । ପଶୁକର୍ମରତୋ ରାତ୍ରୌ ମାଲାଗନ୍ଧେନ ମୋଦିତଃ
ସେ ମାଳାଟିକୁ ସେଠାରେ ରଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ଦମ୍ପତିଙ୍କର ଅତି ସୁନ୍ଦର ଶୟନାଗାର ଥିଲା । ରାତିରେ ଘରକାମ କରିଥିବାବେଳେ, ସେ ମାଳାର ସୁଗନ୍ଧରେ ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ।
ଅଭଵତ୍ସ ମହୀପାଲସ୍ତେନ ପାପେନ ଶଙ୍କରେ । ଶିଵେ ଦ୍ଵେଷମତିର୍ଜାତୋ ଦେଵ୍ଯାଂ ସତ୍ଯାଂ ତଥା ନୃପ
ଶିବଙ୍କୁ ଅପରାଧ କରିଥିବା ଦୁଷ୍କୃତିରେ, ରାଜାଙ୍କ ମନରେ ଶିବଙ୍କୁ ଓ ସତୀଙ୍କୁ ନେଇ ଦ୍ୱେଷ ଜନ୍ମିଲା ।
ରାଜଂସ୍ତେନାପରାଧେନ ତଜ୍ଜନ୍ଯୋ ଦେହ ଏଵ ଚ । ସତ୍ଯା ଯୋଗାଗ୍ନିନା ଦଗ୍ଧଃ ସତୀଧର୍ମଦିଦୃକ୍ଷଯା
ହେ ରାଜା, ସେ ଅପରାଧର ଫଳରେ, ସତୀଙ୍କ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ତାଙ୍କର ଯୋଗାଗ୍ନିରେ ରାଜାଙ୍କ ଦେହ ପୁଡ଼ିଗଲା ।
ପୁନଶ୍ଚ ହିମଵତ୍ପୃଷ୍ଠେ ପ୍ରାଦୁରାସୀତ୍ତୁ ତନ୍ମହଃ । ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ - ଦହ୍ଯମାନେ ସତୀଦେହେ ଜାତେ କିମକରୋଚ୍ଛିଵଃ
ପୁଣି ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଗାଁଠିରେ ସେ ମହାତ୍ୱ ଆବିର୍ଭାବ ହେଲା । ଜନମେଜୟ ପଚାରିଲେ— 'ସତୀଙ୍କ ଦେହ ପୁଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ଶିବ କଣ କଲେ?'
ପ୍ରାଣାଧିକା ସତୀ ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵିଯୋଗେନ କାତରଃ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ତତଃ ପରଂ ତୁ ଯଜ୍ଜାତାଂ ମଯା ଵକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ
ସତୀ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ; ବିୟୋଗରେ ଶିବ ଅତି ବିକଳ ହେଲେ । ବ୍ୟାସ କହିଲେ— 'ତାପରେ ଯାହା ଘଟିଲା, ମୁଁ କହିପାରିବି ନାହିଁ ।'
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପ୍ରଲଯୋ ଜାତଃ ଶିଵକୋପାଗ୍ନିନା ନୃପ । ଵୀରଭଦ୍ରଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଭଦ୍ରକାଲୀଗଣାନ୍ଵିତଃ
ହେ ରାଜା, ଶିବଙ୍କ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ ତିନି ଜଗତର ପ୍ରଳୟ ଆସିଗଲା; ବୀରଭଦ୍ର ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କ ଗଣ ସହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ।