ସୁଦୁଷ୍ପ୍ରାପଂ ନରୈରନ୍ଯୈର୍ଜିତମାତ୍ମୀଯକର୍ମଭିଃ । ସୂତ ଉଵାଚ - ତତୋଽମୃତମଯଂ ଵର୍ଷମପମୃତ୍ଯୁଵିନାଶନମ୍
ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଯାହା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ସେହି କଥା ତୁମ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସାଧିତ ହେଲା। ସୂତ କହିଲେ: ତାପରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ନଶ୍ୱାନ କରୁଥିବା ଅମୃତର ବର୍ଷା ପଡିଲା।
ଇନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରାସୃଜଦାକାଶାଚ୍ଚିତାମଧ୍ଯଗତେ ଶିଶୌ । ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ମହତୀ ଦୁନ୍ଦୁଭିସ୍ଵନ ଏଵ ଚ
ଇନ୍ଦ୍ର ଆକାଶରୁ ଶବଦାହ ଉପରେ ପଡିଥିବା ଶିଶୁ ଉପରେ ଏହି ଅମୃତ ଛାଡିଲେ; ବଡ଼ ଫୁଲର ବର୍ଷା ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟ ହେଲା।
ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ମୃତଃ ପୁତ୍ରୋ ରାଜ୍ଞସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ସୁକୁମାରତନୁଃ ସ୍ଵସ୍ଥଃ ପ୍ରସନ୍ନଃ ପ୍ରୀତମାନସଃ
ସେ ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କର ପୁଅ ମୃତ୍ୟୁରୁ ଉଠିଲେ, ସୁକୁମାର ଦେହ, ସ୍ୱସ୍ଥ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଖୁସି ହୃଦୟ ସହିତ।
ତତୋ ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଃ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ସୁତଂ ତଦା । ସଭାର୍ଯଃ ସ୍ଵଶ୍ରିଯା ଯୁକ୍ତୋ ଦିଵ୍ଯମାଲାମ୍ବରାଵୃତଃ
ତାପରେ ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଜଣାଣୀ ସହିତ, ନିଜ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ବଭୂଵ ତତ୍କ୍ଷଣାଦିନ୍ଦ୍ରୋ ଭୂପଂ ଚୈଵମଭାଷତ
ସେହି କ୍ଷଣରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ।
ସଭାର୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ସପୁତ୍ରଶ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଲୋକଂ ସଦ୍ଗତିଂ ପରାମ୍ । ସମାରୋହ ମହାଭାଗ ନିଜାନାଂ କର୍ମଣାଂ ଫଲମ୍
ତୁମେ ଜଣାଣୀ ଓ ପୁଅ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତିକୁ ଯାଅ, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ; ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କର।
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ - ଦେଵରାଜାନନୁଜ୍ଞାତଃ ସ୍ଵାମିନା ଶ୍ଵପଚେନ ହି । ଅକୃତ୍ଵା ନିଷ୍କୃତିଂ ତସ୍ଯ ନାରୋକ୍ଷ୍ଯେ ଵୈ ସୁରାଲଯମ୍
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: 'ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ୱପଚଙ୍କୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିନାହିଁ; ତାହା ଛାଡି ମୁଁ ସୁରଲୋକକୁ ଯିବିନାହିଁ।'
ଧର୍ମ ଉଵାଚ - ତଵୈଵଂ ଭାଵିନଂ କ୍ଲେଶମଵଗମ୍ଯାତ୍ମମାଯଯା । ଆତ୍ମା ଶ୍ଵପଚତାଂ ନୀତୋ ଦର୍ଶିତଂ ତଚ୍ଚ ପକ୍କଣମ୍
ଧର୍ମ କହିଲେ: 'ତୁମ ଭାଗ୍ୟରେ ଥିବା ଏହି କଷ୍ଟକୁ ମୋ ଶକ୍ତିରେ ବୁଝି, ମୁଁ ନିଜେ ଶ୍ୱପଚ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେହି ପରୀକ୍ଷା ଦେଖାଇଥିଲି।'
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ - ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯତେ ଯତ୍ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ସମସ୍ତୈର୍ମନୁଜୈର୍ଭୁଵି । ତଦାରୋହ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାନଂ ପୁଣ୍ଯକୃତାଂ ନୃଣାମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: 'ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ଆଶା କରନ୍ତି, ହେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ସେହି ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ତୁମେ ଯାଅ।'
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ - ଦେଵରାଜ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଂ ଚେଦଂ ନିବୋଧ ମେ । ମଚ୍ଛୋକମଗ୍ନମନସଃ କୌସଲେ ନଗରେ ନରାଃ
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: 'ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା, ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ମୋର ଏହି କଥା ଶୁଣ; କୌଶଳ ନଗରର ଲୋକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଛନ୍ତି,'
ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତାନପାସ୍ଯୈଵଂ କଥଂ ଯାସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଦିଵମ୍ । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ସୁରାପାନଂ ଗୋଵଧଃ ସ୍ତ୍ରୀଵଧସ୍ତଥା
'ସେମାନେ ଏଭଳି ଛାଡିଦିଆଯାଇ ରହିଛନ୍ତି; ତେବେ ମୁଁ କିପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି? ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ମଦପାନ, ଗାଏ ହତ୍ୟା ଓ ଜଣାଣୀ ହତ୍ୟା,'
ତୁଲ୍ଯମେଭିର୍ମହତ୍ପାପଂ ଭକ୍ତତ୍ଯାଗାଦୁଦାହୃତମ୍ । ଭଜନ୍ତଂ ଭକ୍ତମତ୍ଯାଜ୍ଯଂ ତ୍ଯଜତଃ ସ୍ଯାତ୍କଥଂ ସୁଖମ୍
'ଏମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ମହାପାପ ଭାବରେ କୁହାଯାଇଛି। ଯିଏ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଲୋକଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ କିପରି ସୁଖ ପାଇପାରିବ?'
ତୈର୍ଵିନା ନ ପ୍ରଯାସ୍ଯାମି ତସ୍ମାଚ୍ଛକ୍ର ଦିଵଂ ଵ୍ରଜ । ଯଦି ତେ ସହିତାଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ମଯା ଯାନ୍ତି ସୁରେଶ୍ଵର
ମୁଁ ତାଙ୍କ ବିନା କେବେଁ ଯିବିନି; ତେଣୁ, ଚକ୍ରଧାରୀ, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ। ଯଦି ସେମାନେ ମୋ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାନ ନାୟକ—
ତତୋଽହମପି ଯାସ୍ଯାମି ନରକଂ ଵାପି ତୈଃ ସହ । ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ - ବହୂନି ପୁଣ୍ଯପାପାନି ତେଷାଂ ଭିନ୍ନାନି ଵୈ ନୃପ
ତେବେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ନରକକୁ ଯିବି। ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— ରାଜା, ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ବହୁତ ଭିନ୍ନ।
କଥଂ ସଙ୍ଘାତଭୋଜ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ଭୂପ ସ୍ଵର୍ଗମଭୀପ୍ସସି । ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ - ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଶକ୍ର ନୃପୋ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଭାଵାତ୍ପ୍ରକୃତେଧ୍ରୁଵମ୍
ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକସାଥିରେ ଖାଇଛ, ଏହା ସତ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କିପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାହୁଁଛ? ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— ହେ ଶକ୍ର, ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରଜାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରେ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
ଯଜତେ ଚ ମହାଯଜ୍ଞୈଃ କର୍ମ ପୂର୍ତଂ କରୋତି ଚ । ତଚ୍ଚ ତେଷାଂ ପ୍ରଭାଵେଣ ମଯା ସର୍ଵମନୁଷ୍ଠିତମ୍
ସେ ବଡ଼ ଜ୍ଞ କରେ, ନିକ ମାନ୍ୟ କାମ କରେ; ଏହି ସବୁ କାମ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ କରିଛି।
ଉପଦାଦାନ୍ନ ସଂତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯେ ତାନହଂ ସ୍ଵର୍ଗଲିପ୍ସଯା । ତସ୍ମାଦ୍ଯନ୍ମମ ଦେଵେଶ କିଞ୍ଚିଦସ୍ତି ସୁଚେଷ୍ଟିତମ୍
ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବା ଆଶାରେ ମୁଁ ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ପାଳିଛି, ସେମାନେ ଛାଡିବିନି। ତେଣୁ, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ମୋର ଯେଉଁ ଭଲ କାମ ଅଛି—
ଦତ୍ତମିଷ୍ଟମଥୋ ଜପ୍ତଂ ସାମାନ୍ଯଂ ତୈସ୍ତଦସ୍ତୁ ନଃ । ବହୁକାଲୋପଭୋଜ୍ଯଂ ଚ ଫଲଂ ଯନ୍ମମ କର୍ମଗମ୍
ମୁଁ ଯେଉଁ ଦାନ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଜପ କରିଛି, ସେ ସବୁ ସେମାନେ ସହିତ ଆମେ ସମେତ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଦିଅ। ମୋର ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ହୋଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ମଧ୍ୟ—
ତଦସ୍ତୁ ଦିନମପ୍ଯେକଂ ତୈଃ ସମଂ ତ୍ଵପ୍ରସାଦତଃ । ସୂତ ଉଵାଚ - ଏଵଂ ଭଵିଷ୍ଯତୀତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଶକ୍ରସ୍ତ୍ରିଭୁଵନେଶ୍ଵରଃ
ତୁମ ଦୟାରେ, ଏହି ସବୁ ଏକ ଦିନ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ମୋତେ ମିଳି ମିଳି ମିଳି ମିଳି ଦିଅ।
ପ୍ରସନ୍ନଚେତା ଧର୍ମଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଶ୍ଚ ଗାଧିଜଃ । ଗତ୍ଵା ତୁ ନଗରଂ ସର୍ଵେ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯସମାକୁଲମ୍
ସୂତ କହିଲେ— 'ଏହିପରି ହେବ' ବୋଲି କହି, ତିନି ଭୁବନର ନାଥ ଇନ୍ଦ୍ର, ଖୁସି ହୋଇ, ଧର୍ମ ଓ ଗାଧିପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସହିତ, ସମସ୍ତେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସହରକୁ ଗଲେ।
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ନିକଟେ ପ୍ରୋଵାଚ ଵିବୁଧାଧିପଃ । ଆଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ଜନାଃ ଶୀଘ୍ରଂ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ କହିଲେ— 'ଲୋକମାନେ ଶୀଘ୍ର ସେଇ ଦୁର୍ଲଭ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ଯାଅନ୍ତୁ।'
ଧର୍ମପ୍ରସାଦାତ୍ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ସର୍ଵୈର୍ଯୁଷ୍ମାଭିରେଵ ତୁ । ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋଽପି ତାନ୍ସର୍ଵାଞ୍ଜନାନ୍ନଗରଵାସିନଃ
'ଧର୍ମଙ୍କ ଦୟାରେ ଏହି ସ୍ୱର୍ଗ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ପାଇଛ।' ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସହରବାସୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ—
ପ୍ରାହ ରାଜା ଧର୍ମପରୋ ଦିଵମାରୁହ୍ଯତାମିତି । ସୂତ ଉଵାଚ - ତଦିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରୀତାସ୍ତସ୍ଯ ଚ ଭୂପତେଃ
ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ରାଜା କହିଲେ, 'ସମସ୍ତେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅନ୍ତୁ।' ସୂତ କହିଲେ— ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସେଇ ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି—
ଯେ ସଂସାରେଷୁ ନିର୍ଵିଣ୍ଣାସ୍ତେ ଧୁରଂ ସ୍ଵସୁତେଷୁ ଵୈ । କୃତ୍ଵା ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସୋ ଦିଵମାରୁରୁହୁର୍ଜନାଃ
ଯେଉଁମାନେ ସଂସାରରେ ବିରକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ପୁଅମାନେ ପାଖରେ ରଖି, ଆନନ୍ଦରେ ହୃଦୟ ନେଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ଵିମାନଵରମାରୂଢାଃ ସର୍ଵେ ଭାସ୍ଵରଵିଗ୍ରହାଃ । ତଦା ସମ୍ଭୂତହର୍ଷାସ୍ତେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵଃ
ସମସ୍ତେ ଉଜ୍ୱଳ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ, ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ସହିତ।
ରାଜ୍ଯେଽଭିଷିଚ୍ଯ ତନଯଂ ରୋହିତାଖ୍ଯଂ ମହାମନାଃ । ଅଯୋଧ୍ଯାଖ୍ଯେ ପୁରେ ରମ୍ଯେ ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାନ୍ଵିତେ
ସେ ମହାମନା ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅ ରୋହିତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା କରି, ଆୟୋଧ୍ୟା ନାମକ ସୁନ୍ଦର ସହରରେ, ଖୁସି ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକମାନେ ସହିତ ରହିଲେ।
ତନଯଂ ସୁହୃଦଶ୍ଚାପି ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯାଭିନନ୍ଦ୍ଯ ଚ । ପୁଣ୍ଯେନ ଲଭ୍ଯାଂ ଵିପୁଲାଂ ଦେଵାଦୀନାଂ ସୁଦୁର୍ଲଭାମ୍
ପୁଅ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ସମ୍ମାନ କରି, ସେ ଏମିତି ମହାନ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଦେବତାମାନେ ପାଇପାରିବା ଦୁର୍ଲଭ ବିଶାଳ ଯଶ ପାଇଲେ।
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ କୀର୍ତିମତୁଲାଂ ଵିମାନେ ସ ମହୀପତିଃ । ଆସାଞ୍ଚକ୍ରେ କାମଗମେ କ୍ଷୁଦ୍ରଘଣ୍ଟାଵିରାଜିତେ
ସେ ମହାନ ରାଜା, ଅପୂର୍ବ କୀର୍ତ୍ତି ପାଇ, ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବାସ କରି, ଛୋଟ ଘଣ୍ଟିର ମିଠା ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ରହିଲେ।
ତତସ୍ତର୍ହି ସମାଲୋକ୍ଯ ଶ୍ଲୋକମନ୍ତ୍ରଂ ତଦା ଜଗୌ । ଦୈତ୍ଯାଚାର୍ଯୋ ମହାଭାଗଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍
ତାପରେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦାୟିତ୍ୟମାନଙ୍କ ଗୁରୁ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଶୁକ୍ର ଏକ ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ିଲେ।
ଶୁକ୍ର ଉଵାଚ - ଅହୋ ତିତିକ୍ଷାମାହାତ୍ମ୍ଯମହୋ ଦାନଫଲଂ ମହତ୍ । ଯଦାଗତୋ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସଲୋକତାମ୍
ଶୁକ୍ର କହିଲେ— 'ହାଁ, କେତେ ବଡ଼ ସହନଶୀଳତା! କେତେ ବଡ଼ ଦାନର ଫଳ! ଏହି ଦ୍ୱାରା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଲୋକ ପାଇଲେ!'