ତ୍ଵଯା ସହ ମମ ଶ୍ରେଯୋ ଗମନଂ ନାନ୍ଯଥା ଭଵେତ୍ । ସହ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚ ନରକଂ ତ୍ଵଯା ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମି ମାନଦ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା ତଦୋଵାଚ ଏଵମସ୍ତୁ ପତିଵ୍ରତେ
ମୋ ପାଇଁ ତୁମ ସହିତ ଯିବାଠାରୁ ଉତ୍ତମ କିଛି ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ନରକ ଉଭୟ ଭୋଗିବି, ମାନଦା। ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା କହିଲେ — ଏହିପରି ହେଉ, ପତିବ୍ରତା।
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାଖ୍ଯାନଶ୍ରଵଣଫଲଵର୍ଣନମ୍ ସୂତ ଉଵାଚ - ତତଃ କୃତ୍ଵା ଚିତାଂ ରାଜା ଆରୋପ୍ଯ ତନଯଂ ସ୍ଵକମ୍ । ଭାର୍ଯଯା ସହିତୋ ରାଜା ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିପୁଟସ୍ତଦା
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କଥା ଶୁଣିବାର ଫଳ। ସୂତ କହିଲେ — ତାପରେ ଚିତା ତିଆରି କରି, ରାଜା ନିଜ ପୁଅକୁ ଉପରେ ରଖିଲେ। ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ରାଜା ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲେ।
ଚିନ୍ତଯନ୍ପରମେଶାନୀଂ ଶତାକ୍ଷୀଂ ଜଗଦୀଶ୍ଵରୀମ୍ । ପଞ୍ଚକୋଶାନ୍ତରଗତାଂ ପୁଚ୍ଛବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପିଣୀମ୍
ସେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନୀ, ଶତାକ୍ଷୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଈଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ପାଞ୍ଚ କୋଶ ଭିତରେ ବସିଛନ୍ତି, ଓ ପୁଛ ବ୍ରହ୍ମ ରୂପା।
ରକ୍ତାମ୍ବରପରୀଧାନାଂ କରୁଣାରସସାଗରମ୍ । ନାନାଯୁଧଧରାମମ୍ବାଂ ଜଗତ୍ପାଲନତତ୍ପରାମ୍
ଲାଲ ଛତା ପିନ୍ଧିଥିବା, କରୁଣାର ସାଗର, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ମାଆଙ୍କୁ।
ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତଯମାନସ୍ଯ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସଵାସଵାଃ । ଧର୍ମଂ ପ୍ରମୁଖତଃ କୃତ୍ଵା ସମାଜଗ୍ମୁସ୍ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ
ସେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ନାୟକ ମାନେ ସହିତ ଧର୍ମକୁ ଆଗରେ ରଖି, ତୁରନ୍ତ ଏକଠା ହେଲେ।
ଆଗତ୍ଯ ସର୍ଵେ ପ୍ରୋଚୁସ୍ତେ ରାଜଞ୍ଛ୍ରୁଣୁ ମହାପ୍ରଭୋ । ଅହଂ ପିତାମହଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଧର୍ମଶ୍ଚ ଭଵଗାନ୍ସ୍ଵଯମ୍
ସେମାନେ ଆସି ଏଭଳି କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ମହାପ୍ରଭୁ, ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ପିତାମହ ସ୍ୱୟଂ, ଧର୍ମ ଓ ଭବାନ୍ ମଧ୍ୟ ନିଜେ ଆସିଛନ୍ତି।'
ସାଧ୍ଯାଃ ସଵିଶ୍ଵେ ମରୁତୋ ଲୋକପାଲାଃ ସଚାରଣାଃ । ନାଗାଃ ସିଦ୍ଧାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵା ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚୈଵ ତଥାଶ୍ଵିନୌ
ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ମାରୁତ, ଲୋକପାଳ, ଚାରଣ, ନାଗ, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରୁଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେଽଥ ବହଵୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଵିଶ୍ଵତ୍ରଯେଣ ଯୋ ମୈତ୍ରୀଂ କର୍ତୁମିଚ୍ଛତି ଧର୍ମତଃ
ଏହା ସହ ବହୁତ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ଭଳି ଵିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଆସିଛନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ଧର୍ମଅନୁସାରେ ମିତ୍ରତା କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।
ତିତିକ୍ଷାଦମସତ୍ତ୍ଵାଦ୍ଯୈସ୍ତ୍ଵଦ୍ଗୁଣୈଃ ପରିତୋଷିତଃ । ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ - ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ମହାଭାଗ ପ୍ରାପ୍ତଃ ଶକ୍ରୋଽସ୍ମି ତେଽନ୍ତିକମ୍
ତୁମର କ୍ଷମା, ଦମ, ସତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: 'ହେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୁଁ ଶକ୍ର ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।'
ତ୍ଵଯାଦ୍ଯ ଭାର୍ଯାପୁତ୍ରେଣ ଜିତା ଲୋକାଃ ସନାତନାଃ । ଆରୋହ ତ୍ରିଦିଵଂ ରାଜନ୍ ଭାର୍ଯାପୁତ୍ରସମନ୍ଵିତଃ
ତୁମେ ତୁମ ଜଣାଣୀ ଓ ପୁଅ ସହିତ ଏହି ସନାତନ ଲୋକମାନେ ଆଜି ବିଜୟ କରିଛ; ଏବେ ରାଜା, ଜଣାଣୀ ଓ ପୁଅ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ।
ସୁଦୁଷ୍ପ୍ରାପଂ ନରୈରନ୍ଯୈର୍ଜିତମାତ୍ମୀଯକର୍ମଭିଃ । ସୂତ ଉଵାଚ - ତତୋଽମୃତମଯଂ ଵର୍ଷମପମୃତ୍ଯୁଵିନାଶନମ୍
ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଯାହା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ସେହି କଥା ତୁମ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସାଧିତ ହେଲା। ସୂତ କହିଲେ: ତାପରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ନଶ୍ୱାନ କରୁଥିବା ଅମୃତର ବର୍ଷା ପଡିଲା।
ଇନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରାସୃଜଦାକାଶାଚ୍ଚିତାମଧ୍ଯଗତେ ଶିଶୌ । ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ମହତୀ ଦୁନ୍ଦୁଭିସ୍ଵନ ଏଵ ଚ
ଇନ୍ଦ୍ର ଆକାଶରୁ ଶବଦାହ ଉପରେ ପଡିଥିବା ଶିଶୁ ଉପରେ ଏହି ଅମୃତ ଛାଡିଲେ; ବଡ଼ ଫୁଲର ବର୍ଷା ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟ ହେଲା।
ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ମୃତଃ ପୁତ୍ରୋ ରାଜ୍ଞସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ସୁକୁମାରତନୁଃ ସ୍ଵସ୍ଥଃ ପ୍ରସନ୍ନଃ ପ୍ରୀତମାନସଃ
ସେ ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କର ପୁଅ ମୃତ୍ୟୁରୁ ଉଠିଲେ, ସୁକୁମାର ଦେହ, ସ୍ୱସ୍ଥ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଖୁସି ହୃଦୟ ସହିତ।
ତତୋ ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଃ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ସୁତଂ ତଦା । ସଭାର୍ଯଃ ସ୍ଵଶ୍ରିଯା ଯୁକ୍ତୋ ଦିଵ୍ଯମାଲାମ୍ବରାଵୃତଃ
ତାପରେ ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଜଣାଣୀ ସହିତ, ନିଜ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ବଭୂଵ ତତ୍କ୍ଷଣାଦିନ୍ଦ୍ରୋ ଭୂପଂ ଚୈଵମଭାଷତ
ସେହି କ୍ଷଣରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ।
ସଭାର୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ସପୁତ୍ରଶ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଲୋକଂ ସଦ୍ଗତିଂ ପରାମ୍ । ସମାରୋହ ମହାଭାଗ ନିଜାନାଂ କର୍ମଣାଂ ଫଲମ୍
ତୁମେ ଜଣାଣୀ ଓ ପୁଅ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତିକୁ ଯାଅ, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ; ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କର।
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ - ଦେଵରାଜାନନୁଜ୍ଞାତଃ ସ୍ଵାମିନା ଶ୍ଵପଚେନ ହି । ଅକୃତ୍ଵା ନିଷ୍କୃତିଂ ତସ୍ଯ ନାରୋକ୍ଷ୍ଯେ ଵୈ ସୁରାଲଯମ୍
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: 'ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ୱପଚଙ୍କୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିନାହିଁ; ତାହା ଛାଡି ମୁଁ ସୁରଲୋକକୁ ଯିବିନାହିଁ।'
ଧର୍ମ ଉଵାଚ - ତଵୈଵଂ ଭାଵିନଂ କ୍ଲେଶମଵଗମ୍ଯାତ୍ମମାଯଯା । ଆତ୍ମା ଶ୍ଵପଚତାଂ ନୀତୋ ଦର୍ଶିତଂ ତଚ୍ଚ ପକ୍କଣମ୍
ଧର୍ମ କହିଲେ: 'ତୁମ ଭାଗ୍ୟରେ ଥିବା ଏହି କଷ୍ଟକୁ ମୋ ଶକ୍ତିରେ ବୁଝି, ମୁଁ ନିଜେ ଶ୍ୱପଚ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେହି ପରୀକ୍ଷା ଦେଖାଇଥିଲି।'
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ - ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯତେ ଯତ୍ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ସମସ୍ତୈର୍ମନୁଜୈର୍ଭୁଵି । ତଦାରୋହ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାନଂ ପୁଣ୍ଯକୃତାଂ ନୃଣାମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: 'ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ଆଶା କରନ୍ତି, ହେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ସେହି ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ତୁମେ ଯାଅ।'
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ - ଦେଵରାଜ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଂ ଚେଦଂ ନିବୋଧ ମେ । ମଚ୍ଛୋକମଗ୍ନମନସଃ କୌସଲେ ନଗରେ ନରାଃ
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: 'ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା, ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ମୋର ଏହି କଥା ଶୁଣ; କୌଶଳ ନଗରର ଲୋକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଛନ୍ତି,'
ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତାନପାସ୍ଯୈଵଂ କଥଂ ଯାସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଦିଵମ୍ । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ସୁରାପାନଂ ଗୋଵଧଃ ସ୍ତ୍ରୀଵଧସ୍ତଥା
'ସେମାନେ ଏଭଳି ଛାଡିଦିଆଯାଇ ରହିଛନ୍ତି; ତେବେ ମୁଁ କିପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି? ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ମଦପାନ, ଗାଏ ହତ୍ୟା ଓ ଜଣାଣୀ ହତ୍ୟା,'
ତୁଲ୍ଯମେଭିର୍ମହତ୍ପାପଂ ଭକ୍ତତ୍ଯାଗାଦୁଦାହୃତମ୍ । ଭଜନ୍ତଂ ଭକ୍ତମତ୍ଯାଜ୍ଯଂ ତ୍ଯଜତଃ ସ୍ଯାତ୍କଥଂ ସୁଖମ୍
'ଏମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ମହାପାପ ଭାବରେ କୁହାଯାଇଛି। ଯିଏ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଲୋକଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ କିପରି ସୁଖ ପାଇପାରିବ?'
ତୈର୍ଵିନା ନ ପ୍ରଯାସ୍ଯାମି ତସ୍ମାଚ୍ଛକ୍ର ଦିଵଂ ଵ୍ରଜ । ଯଦି ତେ ସହିତାଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ମଯା ଯାନ୍ତି ସୁରେଶ୍ଵର
ମୁଁ ତାଙ୍କ ବିନା କେବେଁ ଯିବିନି; ତେଣୁ, ଚକ୍ରଧାରୀ, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ। ଯଦି ସେମାନେ ମୋ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାନ ନାୟକ—
ତତୋଽହମପି ଯାସ୍ଯାମି ନରକଂ ଵାପି ତୈଃ ସହ । ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ - ବହୂନି ପୁଣ୍ଯପାପାନି ତେଷାଂ ଭିନ୍ନାନି ଵୈ ନୃପ
ତେବେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ନରକକୁ ଯିବି। ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— ରାଜା, ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ବହୁତ ଭିନ୍ନ।
କଥଂ ସଙ୍ଘାତଭୋଜ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ଭୂପ ସ୍ଵର୍ଗମଭୀପ୍ସସି । ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ - ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଶକ୍ର ନୃପୋ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଭାଵାତ୍ପ୍ରକୃତେଧ୍ରୁଵମ୍
ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକସାଥିରେ ଖାଇଛ, ଏହା ସତ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କିପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାହୁଁଛ? ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— ହେ ଶକ୍ର, ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରଜାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରେ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
ଯଜତେ ଚ ମହାଯଜ୍ଞୈଃ କର୍ମ ପୂର୍ତଂ କରୋତି ଚ । ତଚ୍ଚ ତେଷାଂ ପ୍ରଭାଵେଣ ମଯା ସର୍ଵମନୁଷ୍ଠିତମ୍
ସେ ବଡ଼ ଜ୍ଞ କରେ, ନିକ ମାନ୍ୟ କାମ କରେ; ଏହି ସବୁ କାମ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ କରିଛି।
ଉପଦାଦାନ୍ନ ସଂତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯେ ତାନହଂ ସ୍ଵର୍ଗଲିପ୍ସଯା । ତସ୍ମାଦ୍ଯନ୍ମମ ଦେଵେଶ କିଞ୍ଚିଦସ୍ତି ସୁଚେଷ୍ଟିତମ୍
ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବା ଆଶାରେ ମୁଁ ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ପାଳିଛି, ସେମାନେ ଛାଡିବିନି। ତେଣୁ, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ମୋର ଯେଉଁ ଭଲ କାମ ଅଛି—
ଦତ୍ତମିଷ୍ଟମଥୋ ଜପ୍ତଂ ସାମାନ୍ଯଂ ତୈସ୍ତଦସ୍ତୁ ନଃ । ବହୁକାଲୋପଭୋଜ୍ଯଂ ଚ ଫଲଂ ଯନ୍ମମ କର୍ମଗମ୍
ମୁଁ ଯେଉଁ ଦାନ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଜପ କରିଛି, ସେ ସବୁ ସେମାନେ ସହିତ ଆମେ ସମେତ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଦିଅ। ମୋର ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ହୋଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ମଧ୍ୟ—
ତଦସ୍ତୁ ଦିନମପ୍ଯେକଂ ତୈଃ ସମଂ ତ୍ଵପ୍ରସାଦତଃ । ସୂତ ଉଵାଚ - ଏଵଂ ଭଵିଷ୍ଯତୀତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଶକ୍ରସ୍ତ୍ରିଭୁଵନେଶ୍ଵରଃ
ତୁମ ଦୟାରେ, ଏହି ସବୁ ଏକ ଦିନ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ମୋତେ ମିଳି ମିଳି ମିଳି ମିଳି ଦିଅ।
ପ୍ରସନ୍ନଚେତା ଧର୍ମଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଶ୍ଚ ଗାଧିଜଃ । ଗତ୍ଵା ତୁ ନଗରଂ ସର୍ଵେ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯସମାକୁଲମ୍
ସୂତ କହିଲେ— 'ଏହିପରି ହେବ' ବୋଲି କହି, ତିନି ଭୁବନର ନାଥ ଇନ୍ଦ୍ର, ଖୁସି ହୋଇ, ଧର୍ମ ଓ ଗାଧିପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସହିତ, ସମସ୍ତେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସହରକୁ ଗଲେ।