ହା କାନ୍ତ ହା ନୃପାଗଚ୍ଛ ପଶ୍ଯେମଂ ସ୍ଵସୁତଂ ପ୍ରିଯମ୍ । ଯେନ ତେ ରିଙ୍ଗତା ଵକ୍ଷଃ କୁଂକୁମେନାଵଲେପିତମ୍
'ହା ପ୍ରିୟ, ହା ରାଜା, ଆସ, ଏହି ପ୍ରିୟ ପୁଅକୁ ଦେଖ — ଯାହାର ଛାତିକୁ ତୁଁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିଲୁ, କୁଙ୍କୁମ ଲେପନ କରିଥିଲୁ।'
ସ୍ଵଶରୀରରଜଃପଙ୍କୈର୍ଵିଶାଲଂ ମଲିନୀକୃତମ୍ । ଯେନ ତେ ବାଲଭାଵେନ ମୃଗନାଭିଵିଲେପିତଃ
'ଏବେ ତାଙ୍କର ଶରୀର ନିଜ ଧୂଳି ଓ ମାଳିନ୍ୟରେ ମଲିନ ହୋଇଛି, ଛୋଟବେଳେ ମୃଗନାଭି ଲେପିଥିଲେ।'
ଭ୍ରଂଶିତୋ ଭାଲତିଲକସ୍ତଵାଙ୍କସ୍ଥେନ ଭୂପତେ । ଯସ୍ଯ ଵକ୍ତ୍ରଂ ମୃଦା ଲିପ୍ତଂ ସ୍ନେହାଦ୍ଵୈ ଚୁମ୍ବିତଂ ମଯା
'ରାଜା, ତୋର କୋଳରେ ଶୁଇଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଭାଲର ତିଳକ ଖସିଯାଇଛି; ମୁଁ ସ୍ନେହରେ ମାଟି ଲେପା ମୁହଁକୁ ଚୁମିଥିଲି।'
ତନ୍ମୁଖଂ ମକ୍ଷିକାଲିଙ୍ଗ୍ଯଂ ପଶ୍ଯେ କୀଟୈର୍ଵିଦୂଷିତମ୍ । ହା ରାଜନ୍ ପଶ୍ଯ ତଂ ପୁତ୍ରଂ ଭୁଵିସ୍ଥଂ ରଙ୍କଵନ୍ମୃତମ୍
'ସେ ମୁହଁଟି ଏବେ ମକି, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଓ କୀଟମାନେ ଢାକିଦେଇଛନ୍ତି, ମଳିନ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ହା ରାଜା, ତୋର ପୁଅ ଏବେ ଭୂମିରେ ଗରିବ ଭଳି ମୃତ ହୋଇ ପଡ଼ିଛି।'
ହା ଦେଵ କିଂ ମଯା କୃତ୍ଯଂ କୃତଂ ପୂର୍ଵଭଵାନ୍ତରେ । ତସ୍ଯ କର୍ମଫଲସ୍ଯେହ ନ ପାରମୁପଲକ୍ଷଯେ
'ହା ପ୍ରଭୁ, ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ମୁଁ କଣ କରିଥିଲି? ଏହି କର୍ମର ଫଳର ଶେଷ କେଉଁଠି ଦେଖିପାଉନି।'
ହା ପୁତ୍ର ହା ଶିଶୋ ଵତ୍ସ କା କୁମାରକ ସୁନ୍ଦର । ଏଵଂ ତସ୍ଯା ଵିଲାପଂ ତେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନଗରପାଲକାଃ
'ହା ପୁଅ, ହା ଶିଶୁ, ପ୍ରିୟ, ସୁନ୍ଦର କୁମାର!' ଏଭଳି ତାଙ୍କର ବିଳାପ ଶୁଣି, ସହରର ପାଳମାନେ...
ଜାଗୃତାସ୍ତ୍ଵରିତାସ୍ତସ୍ଯାଃ ପାର୍ଶ୍ଵମୀଯୁଃ ସୁଵିସ୍ମିତାଃ । ଜନା ଊଚୁଃ - କା ତ୍ଵଂ ବାଲସ୍ଯ କସ୍ଯାଯଂ ପତିସ୍ତେ କୁତ୍ର ତିଷ୍ଠତି
ସେମାନେ ଜାଗି ଚମତ୍କୃତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ପାଖକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ। ଲୋକେ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କିଏ? ଏହି ଶିଶୁ କାହାର? ତୁମର ସ୍ୱାମୀ କିଏ? ସେ କେଉଁଠି ରହେ?'
ଏକୈଵ ନିର୍ଭଯା ରାତ୍ରୌ କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମିହ ରୋଦିଷି । ଏଵମୁକ୍ତାଥ ସା ତନ୍ଵୀ ନ କିଞ୍ଚିଦ୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
'ତୁମେ ଏକା ଏଠି ରାତିରେ ଅଭୟ ହୋଇ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ?' ଏଭଳି ପଚାରିଲେ, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ମହିଳା କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ଭୂଯୋଽପି ପୃଷ୍ଟା ସା ତୂଷ୍ଣୀଂ ସ୍ତବ୍ଧୀଭୂତା ବଭୂଵ ହ । ଵିଲଲାପାତିଦୁଃଖାର୍ତା ଶୋକାଶ୍ରୁପ୍ଲୁତଲୋଚନା
ପୁଣିଥରେ ପଚାରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଚୁପ୍ଚାପ ଅଡ଼ିଗ ରହିଲେ। ଅତି ଦୁଃଖରେ ଭାସି, ଶୋକର ଲୁହେ ତାଙ୍କର ଆଖି ଭରିଗଲା।
ଅଥ ତେ ଶଙ୍କିତାସ୍ତସ୍ଯାଂ ରୋମାଞ୍ଚିତତନୂରୁହାଃ । ସଂତ୍ରସ୍ତାଃ ପ୍ରାହୁରନ୍ଯୋନ୍ଯମୁଦ୍ଧୃତାଯୁଧପାଣଯଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ସନ୍ଦେହ କରିଲେ, ଶରୀରର ଲୋମ ଉଠିଗଲା। ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ସେମାନେ ଆପସରେ କଥା ହେଲେ।
ନୂନଂ ସ୍ତ୍ରୀ ନ ଭଵତ୍ଯେଷା ଯତଃ କିଞ୍ଚିନ୍ନ ଭାଷତେ । ତସ୍ମାଦ୍ଵଧ୍ଯା ଭଵେଦେଷା ଯତ୍ନତୋ ବାଲଘାତିନୀ
'ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ଜଣେ ମହିଳା ନୁହେଁ, କାରଣ ସେ କିଛି କହୁନାହିଁ। ଏହିଠାରୁ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଶିଶୁ ହତ୍ୟାକାରିଣୀ, ଏହାକୁ ମାରିବା ଉଚିତ।'
ଶୁଭା ଚେତ୍ତର୍ହି କିଂ ହ୍ଯତ୍ର ନିଶାର୍ଧେ ତିଷ୍ଠତେ ବହିଃ । ଭକ୍ଷାର୍ଥମନଯା ନୂନମାନୀତଃ କସ୍ଯଚିଚ୍ଛିଶୁଃ
'ଯଦି ସେ ଭଲ ମହିଳା, ତେବେ ଏହି ରାତିର ମଧ୍ୟରେ ବାହାରେ କାହିଁକି ଅଛି? ନିଶ୍ଚୟ, ସେ କାହାରୋ ଶିଶୁକୁ ଖାଇବା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୈର୍ଗୃହିତା ସା ଗାଢଂ କେଶେଷୁ ସତ୍ଵରମ୍ । ଭୁଜଯୋରପରୈଶ୍ଚୈଵ କୈଶ୍ଚାପି ଗଲକେ ତଥା
ଏଭଳି କହି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଚୁଲି ଧରି ଟାଣିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ହାତ ଧରିଲେ, କିଛି ଲୋକ ଗଳା ଧରିଲେ।
ଖେଚରୀ ଯାସ୍ଯତୀତ୍ଯୁକ୍ତଂ ବହୁଭିଃ ଶସ୍ତ୍ରପାଣିଭିଃ । ଆକୃଷ୍ଯ ପକ୍କଣେ ନୀତା ଚାଣ୍ଡାଲାଯ ସମର୍ପିତା
'ଏହି ମହିଳା ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଯିବେ,' ବହୁତ ଲୋକ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ କହିଲେ। ଚୁଲି ଧରି ଟାଣି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇ ଦେଲେ।
ହେ ଚାଣ୍ଡାଲ ବହିର୍ଦୃଷ୍ଟା ହ୍ଯସ୍ମାଭିର୍ବାଲଘାତିନୀ । ଵଧ୍ଯତାଂ ଵଧ୍ଯତାମେଷ ଶୀଘ୍ରଂ ନୀତ୍ଵା ବହିଃସ୍ଥଲେ
'ଏ ଚଣ୍ଡାଳ! ଆମେ ଏହି ଶିଶୁ ହତ୍ୟାକାରିଣୀକୁ ବାହାରେ ଦେଖିଛୁ। ଏହାକୁ ଶୀଘ୍ର ବାହାରକୁ ନେଇ ମାରିଦେ, ମାରିଦେ।'
ଚାଣ୍ଡାଲଃ ପ୍ରାହ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜ୍ଞାତେଯଂ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତା । ନ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵା କେନାପି ଲୋକଡିମ୍ଭାନ୍ଯନେକଧା
ଚଣ୍ଡାଳ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ: 'ଏହି ମହିଳା ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତି; କିନ୍ତୁ କେହି ଆଗରୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି—ଏହିଏ ଅନେକ ଠାରେ ଅନେକ ଶିଶୁ ଖାଇଛି।'
ଭକ୍ଷିତାନ୍ଯନଯା ଭୂରି ଭଵଦ୍ଭିଃ ପୁଣ୍ଯମାର୍ଜିତମ୍ । ଖ୍ଯାତିର୍ଵଃ ଶାଶ୍ଵତୀ ଲୋକେ ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ଚ ଯଥାସୁଖମ୍
'ଏହି ମହିଳା ଅନେକ ଶିଶୁ ଖାଇଛି; ତୁମେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ କମାଇଛ। ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ସଦା ପାଇଁ ରହିବ—ଏବେ ଯେଉଁପରି ଇଚ୍ଛା ଯାଅ।'
ଦ୍ଵିଜସ୍ତ୍ରୀବାଲଗୋଘାତୀ ସ୍ଵର୍ଣସ୍ତେଯୀ ଚ ଯୋ ନରଃ । ଅଗ୍ନିଦୋ ଵର୍ତ୍ମଘାତୀ ଚ ମଦ୍ଯପୋ ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ
'ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମହିଳା, ଶିଶୁ କିମ୍ବା ଗାଈ ମାରେ, ସୁନା ଚୋରି କରେ, ଅଗ୍ନି ଲଗାଏ, ରାସ୍ତାରେ ଲୋକଙ୍କୁ ହେଉଛି, ମଦ ପିଏ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରେ—'
ମହାଜନଵିରୋଧୀ ଚ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଦୋ ଵଧଃ । ଦ୍ଵିଜସ୍ଯାପି ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵାପି ନ ଦୋଷୋ ଵିଦ୍ଯତେ ଵଧେ
'ଏବଂ ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ବିରୋଧ କରେ, ତାଙ୍କୁ ମାରିବାରେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ମହିଳା ମାରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏଠି କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ।'
ଅସ୍ଯା ଵଧଶ୍ଚ ମେ ଯୋଗ୍ଯ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଗାଡବନ୍ଧନୈଃ । ବଦ୍ଧ୍ଵା କେଶେଷ୍ଵଥାକୃଷ୍ଯ ରଜ୍ଜୁଭିସ୍ତାମତାଡଯତ୍
'ଏହାକୁ ମାରିବା ମୋର କାମ୍ୟ,' ବୋଲି ସେ ଦୃଢ଼ ଡୋରିରେ ଚୁଲି ବାନ୍ଧି, ଟାଣି, ରସ୍ସିରେ ପିଟିଲେ।
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମଥୋଵାଚ ଵାଚା ପରୁଷଯା ତଦା । ରେ ଦାସ ଵଧ୍ଯତାମେଷା ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ମା ଵିଚାରଯ
ତାପରେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କଠୋର କଥାରେ କହିଲେ: 'ଏ ଦାସ! ଏହି ଦୁଷ୍ଟାକୁ ଏବେ ମାରିଦେ—ବେସି ଚିନ୍ତା କରିବିନାହିଁ।'
ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଭୂପତିଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଜ୍ରପାତୋପମଂ ତଦା । ଵେପମାନୋଽଥ ଚାଣ୍ଡାଲଂ ପ୍ରାହ ସ୍ତ୍ରୀଵଧଶଙ୍କିତଃ
ସେଇ କଥା ବିଜୁଳି ଘାତ ଭଳି ଶୁଣି, ରାଜା କମ୍ପିଗଲେ ଏବଂ ମହିଳା ମାରିବାକୁ ଭୟ କରି, ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କୁ କହିଲେ:
ନ ଶକ୍ତୋଽହମିଦଂ କର୍ତୁଂ ପ୍ରେଷ୍ଯଂ ଦେହି ମମାପରମ୍ । ଅସାଧ୍ଯମପି ଯତ୍କର୍ମ ତତ୍କରିଷ୍ଯେ ତ୍ଵଯୋଦିତମ୍
'ମୁଁ ଏହା କରିପାରିବିନାହିଁ—ମୋତେ ଅନ୍ୟ କାମ ଦିଅ। ତୁମେ ଯେଉଁ କାମ ଦେବ, ଯେତେ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ହେଉ, ମୁଁ କରିଦେବି।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦୁକ୍ତଂ ଵଚନଂ ଶ୍ଵପଚୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ମା ଭୈଷୀସ୍ତ୍ଵଂ ଗୃହାଣାସିଂ ଵଧୋଽସ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯଦୋ ମତଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚଣ୍ଡାଳ କହିଲେ: 'ଭୟ କରନି—ତୁମେ ତଳୱାର ଧର। ଏହି ମହିଳାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ପୁଣ୍ୟ ବୋଲି ମନାଯାଏ।'
ବାଲାନାମେଵ ଭଯଦା ନେଯଂ ରକ୍ଷ୍ଯା କଦାଚନ । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ରାଜା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଏହି ଝିଅଟି କେବଳ ଛୁଆମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟର କାରଣ ଏବଂ କେବେ ରକ୍ଷା କରିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା କହିଲେ—
ସ୍ତ୍ରିଯୋ ରକ୍ଷ୍ଯାଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ନ ହନ୍ତଵ୍ଯାଃ କଦାଚନ । ସ୍ତ୍ରୀଵଧେ କୀର୍ତିତଃ ପାପଂ ମୁନିଭିର୍ଧର୍ମତତ୍ପରୈଃ
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସତର୍କତା ସହିତ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ମୁନିମାନେ ସ୍ତ୍ରୀହତ୍ୟାକୁ ଭୟଙ୍କର ପାପ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।
ପୁରୁଷୋ ଯଃ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ହନ୍ଯାଜ୍ଜ୍ଞାନତୋଽଜ୍ଞାନତୋଽପି ଵା । ନରକେ ପଚ୍ଯତେ ସୋଽଥ ମହାରୌରଵପୂର୍ଵକେ
ଯେ ପୁରୁଷ ଜାଣିଛି କିମ୍ବା ଅଜାଣି ସ୍ତ୍ରୀକୁ ମାରେ, ସେ ପ୍ରଥମେ ମହାରୌରବ ନରକରେ ଯାଇ ଦୁଃଖ ଭୋଗେ।
ଚାଣ୍ଡାଲ ଉଵାଚ - ମା ଵଦାସିଂ ଗୃହାଣୈନଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସମପ୍ରଭମ୍ । ଯତ୍ରୈକସ୍ମିନ୍ଵଧଂ ନୀତେ ବହୂନାଂ ତୁ ସୁଖଂ ଭଵେତ୍
ଚଣ୍ଡାଳ କହିଲେ—ଅଧିକ କଥା କହନି, ଏହି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ ବିଜୁଳି ପରି ଚମକୁଥିବା ତଳୱାରଟି ନିଅ। ଏକଙ୍କୁ ମାରିଲେ ଅନେକଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ।
ତସ୍ଯ ହିଂସା କୃତଂ ନୂନଂ ବହୁପୁଣ୍ଯପ୍ରଦା ଭଵେତ୍ । ଭକ୍ଷିତାନ୍ଯନଯା ଭୂରି ଲୋକେ ଡିମ୍ଭାନି ଦୁଷ୍ଟଯା
ଏହାକୁ ମାରିବା କାମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଦେବ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟା ନାରୀ ଏହି ଜଗତରେ ଅନେକ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଖାଇଯାଇଛି।
ତତ୍କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵଧ୍ଯତାମେଷା ଲୋକଃ ସ୍ଵସ୍ଥୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ରାଜୋଵାଚ - ଚାଣ୍ଡାଲାଧିପତେ ତୀଵ୍ରଂ ଵ୍ରତଂ ସ୍ତ୍ରୀଵଧଵର୍ଜନମ୍
ତେଣୁ ଏହାକୁ ତୁରନ୍ତ ମାର, ତାହାଲେ ଲୋକମାନେ ଶାନ୍ତିରେ ରହିବେ। ରାଜା କହିଲେ—ଚଣ୍ଡାଳମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ମୋର ଦୃଢ଼ ନିୟମ ହେଉଛି ସ୍ତ୍ରୀହତ୍ୟା ଏଡ଼ିବା।