ଵରଦାନଂ ମହାଦେଵ୍ଯା ଗର୍ଗାଚାର୍ଯସୁଖାଵହମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଭାର୍ଯଃ ସଂପ୍ରୀତଃ ପରଂ ମୁଦମଥାଗମତ୍
ମହାଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ଗର୍ଗ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଶୁଣି, ସେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ।
ତଦାରଭ୍ଯ ପରଂ ଜାନେ ଦେଵୀମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଅଧୁନାପି ହି ଦେଵର୍ଷେ ଶ୍ରୁତଂ ତଵ ମୁଖାଂବୁଜାତ୍
ସେହି ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ହେ ଦେବ ଋଷି, ମୁଁ ଦେବୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମାକୁ ଜାଣିଛି, ଯାହା ଏବେ ମଧ୍ୟ ତୁମର କମଳମୁଖରୁ ଶୁଣିଲି ।
ଅତୋ ଭାଗଵତଂ ଦେଵ୍ଯାସ୍ତ୍ଵମେଵ ଶ୍ରାଵଯ ପ୍ରଭୋ । ମଦ୍ଭାଗ୍ଯାଦେଵ ଦେଵର୍ଷେ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋଽସି ଦଯାନିଧେ
ତେଣୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦେବୀଙ୍କର ଭାଗବତ କଥା ତୁମେ ମୋତେ ଶୁଣାଅ । ମୋର ଭାଗ୍ୟରେ, ହେ କୃପାସାଗର ଦେବ ଋଷି, ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ ।
ଵସୁଦେଵଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାରଦଃ ପ୍ରୀତମାନସଃ । ସୁଦିନେ ଶୁଭନକ୍ଷତ୍ରେ କଥାରଂଭମଥାକରୋତ୍
ବସୁଦେବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ନାରଦ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଏକ ଶୁଭ ଦିନ ଓ ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ରରେ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
କଥାଵିଘ୍ନଵିଘାତାର୍ଥଂ ଦ୍ଵିଜା ଜେପୁର୍ନଵାକ୍ଷରମ୍ । ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣୋକ୍ତଂ ପେଠୁର୍ଦେଵ୍ଯାଃ ସ୍ତଵଂ ତଥା
କଥାରେ ବାଧା ନ ଆସିବା ପାଇଁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ନବାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଓ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁରାଣରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଦେବୀଙ୍କ ଷ୍ଟୁତି ପାଠ କଲେ ।
ପ୍ରଥମସ୍କଂଧମାରଭ୍ଯ ଶ୍ରୀନାରଦମୁଖୋଦ୍ଗତମ୍ । ଶୁଶ୍ରାଵ ଵସୁଦେଵଶ୍ଵ ଭକ୍ତ୍ଯା ଭାଗଵତାମୃତମ୍
ପ୍ରଥମ ସ୍କନ୍ଧରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ବସୁଦେବ ଶ୍ରୀନାରଦଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିଷ୍ପନ୍ନ ଭାଗବତାମୃତକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣିଲେ ।
ନଵମେଽହ୍ନି କଥାପୂର୍ତୌ ପୁସ୍ତକଂ ଵାଚକଂ ତଥା । ପ୍ରସନ୍ନ: ପୂଜଯାମାସ ଵସୁଦେଵୋ ମହାମନାଃ
ନବମ ଦିନରେ କଥା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଉଦାର ମନ ବସୁଦେବ ପୁସ୍ତକ ଓ ପାଠକୁ ସନ୍ତୋଷ ସହିତ ପୂଜା କଲେ ।
ଅଥ ତତ୍ର ବିଲସ୍ଯାଂତଃ କୃଷ୍ଣଜାଂବଵତୋର୍ମୃଧେ । କୃଷ୍ଣମୁଷ୍ଟିଵିନିଷ୍ପାତଶ୍ଲଥାଙ୍ଗୋ ଜାଂବଵାନଭୂତ୍
ତାପରେ, ଗୁହା ଭିତରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଜାମ୍ବବତଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଘାତରେ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ ହେଇଗଲା ।
ଅଥାଗତସ୍ମୃତିଃ ସୋ ହି ଭଗଵଂତଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ । ଉଵାଚ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ଵାପରାଧଂ କ୍ଷମାପଯନ୍
ପୁନର୍ସ୍ମୃତି ଆସି, ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହିତ ନିଜ ଅପରାଧ ପାଇଁ କ୍ଷମା ଚାହିଲେ ।
ଜ୍ଞାତୋଽସି ରଘୁଵର୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ଯଦ୍ରୋଷାତ୍ସରିତାଂ ପତିଃ । କ୍ଷୋଭଂ ଜଗାମ ଲଂକାଂ ଚ ରାଵଣଃ ସାନୁଗୋ ହତଃ
ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି ଯେ, ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ନଦୀପତିଙ୍କୁ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ କରିଥିଲେ ଓ ଲଙ୍କାରେ ରାବଣ ସହ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ ।
ସ ଏଵାସି ଭଵାନ୍କୃଷ୍ଣ ମଦ୍ଦୌରାତ୍ମ୍ଯଂ କ୍ଷମସ୍ଵ ଭୋଃ । ବ୍ରୂହି ଯତ୍କରଣୀଯଂ ମେ ଭୃତ୍ଯୋଽହଂ ତଵ ସର୍ଵଥା
ସେଇ ଆପଣ ଏବେ କୃଷ୍ଣ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି; ମୋର ଦୁଷ୍କୃତିକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ । ମୋତେ କଣ କରିବାକୁ ହେବ, କହନ୍ତୁ—ମୁଁ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ଦାସ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜାଂବଵତୋ ଵାଚମବ୍ରଵୀଜ୍ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ । ମଣିହେତୋରିହ ପ୍ରାପ୍ତା ଵଯମୃକ୍ଷପତେ ବିଲମ୍
ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—'ହେ ଭଲୁଆ ରାଜା, ଆମେ ଏଠାକୁ ମଣି ପାଇଁ ଆସିଛୁ ।'
ଦ୍ଵିଜା ଭାର୍ଯଯା ସହିତଂ କୃଷ୍ଣଂ ଦେଵର୍ଷିର୍ନାରଦଶ୍ଵାଥ ଋକ୍ଷରାଜସ୍ତତଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା କନ୍ଯାଂ ଜାମ୍ବଵତୀଂ ନିଜାମ୍। ଦଦୌ କୃଷ୍ଣାଯ ସଂପୂଜ୍ଯ ସ୍ଯମଂତକମଣିଂ ତଥା
ତାପରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ, ଦେବ ଋଷି ନାରଦ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନେଇ, ରିକ୍ଷରାଜ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ କନ୍ୟା ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଆଦର ସହିତ ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣି ମଧ୍ୟ ଦେଲେ ।
ସ ତାଂ ପତ୍ନୀଂ ସମାଦାଯ ମଣିଂ କଂଠେ ତଥା ଦଧତ୍ । ଅଭିମଂତ୍ର୍ଯର୍କ୍ଷରାଜଞ୍ଚ ପ୍ରତସ୍ଥେ ଦ୍ଵାରକାଂ ପ୍ରତି
ସେ, ତାଙ୍କୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି ମଣିକୁ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ରିକ୍ଷରାଜଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ବିଦାୟ ଦେଇ ଦ୍ୱାରକା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ ।
କଥାସମାପ୍ତିଦିଵସେ ଵସୁଦେଵ ଉଦାରଧୀଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯାମାସ ଦକ୍ଷିଣାଭିରତୋଷଯତ୍
କଥା ଶେଷ ଦିନରେ, ଉଦାର ମନ ବସୁଦେବ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାଇ ଦାନ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ ।
ଆଶୀର୍ଵାଦଂ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜାନା ଦ୍ଵିଜା ଯତ୍ସମଯେ ହରିଃ । ଆଜଗାମ କ୍ଷଣେ ତସ୍ମିନ୍ପତ୍ନ୍ଯା ସହ ମଣିଂ ଦଧତ୍
ସେହି ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିବାବେଳେ, ହରି ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ମଣି ପିନ୍ଧି ଆସିଲେ ।
ଭାର୍ଯଯା ସହିତଂ କୃଷ୍ଣଂ ଵସୁଦେଵପୁରୋଗମାଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହର୍ଷାଶ୍ରୁପୂର୍ଣାକ୍ଷାଃ ସମଵାପୁଃ ପରାଂ ମୁଦମ୍
ବସୁଦେବଙ୍କ ଆଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଦେଖି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଖି ଆନନ୍ଦ ଲୁହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା ଏବଂ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ପାଇଲେ।
ଦେଵର୍ଷିର୍ନାରଦଶ୍ଚାଥ କୃଷ୍ଣାଗମନହର୍ଷିତଃ । ଆମଂତ୍ର୍ଯ ଵସୁଦେଵଂ ଚ କୃଷ୍ଣୋ ବ୍ରହ୍ମସଭାଂ ଯଯୌ
ତାପରେ ଦେବର୍ଷି ନାରଦ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଲେ। ଏହା ପରେ କୃଷ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଭାକୁ ଯାଇଲେ।
ହରିଚରିତମିଦଂ ଯତ୍କୀର୍ତିତଂ ଦୁର୍ଯଶୋଘ୍ନଂ ପଠତି ଵିମଲଭକ୍ତ୍ଯା ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତଃ ଶୃଣୋତି । ସ ଭଵତି ସୁଖପୂର୍ଣଃ ସର୍ଵଦା ସିଦ୍ଧିକାମୋ ଜଗତି ଚ ଵପୁଷୋଽନ୍ତେ ମୁକ୍ତିମାର୍ଗଂ ଲଭେଚ୍ଚ
ଯେଉଁଠି ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତି ଏବଂ ପବିତ୍ର ମନରେ ହରିଙ୍କର ଏହି କଥା ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ଯାହା ଖରାପ ନାମକୁ ଦୂର କରେ, ସେ ସବୁବେଳେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ଏହି ଜଗତରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ଏବଂ ଶରୀର ଛାଡ଼ିବାବେଳେ ମୁକ୍ତିର ପଥ ପାଇଥାଏ।
ଅଧ୍ଯାଯଃ ୩ ସୂତ ଉଵାଚ। ଅଥେତିହାସମନ୍ଯଚ୍ଚ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ । ଦେଵୀଭାଗଵତସ୍ଯାସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯତ୍ର ଗୀଯତେ
ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ଏବେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଆଉ ଏକ ପୁରାତନ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ଦେବୀଭାଗବତର ମହିମା ଗାଯିତାଯି।
ଏକଦା କୁଂଭଯୋନିସ୍ତୁ ଲୋପାମୁଦ୍ରାପତିର୍ମୁନିଃ । ଗତ୍ଵା କୁମାରମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଵିଵିଧାଃ କଥାଃ
ଏକଥର, କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏବଂ ଲୋପାମୁଦ୍ରାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ମୁନି, କୁମାରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କଠାରୁ ବିଭିନ୍ନ କଥା ପଚାରିଲେ।
ସ ତସ୍ମୈ ଭଗଵାନ୍ସ୍କନ୍ଦଃ କଥଯାମାସ ଭୂରିଶଃ । ଦାନତୀର୍ଥଵ୍ରତାଦୀନାଂ ମାହାତ୍ମ୍ଯୋପଚିତାଃ କଥାଃ
ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ସ୍କନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ଦାନ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଏବଂ ବ୍ରତ ଇତ୍ୟାଦିର ମହିମା ଭରିଥିବା ଅନେକ କଥା କହିଲେ।
ଵାରାଣସ୍ଯାଶ୍ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ମଣିକର୍ଣୀଭଵଂ ତଥା । ଗଂଗାଯାଶ୍ଚାପି ତୀର୍ଥାନାଂ ଵର୍ଣିତଂ ବହୁଵିସ୍ତରମ୍
ସେ ବାରାଣସୀର ମହିମା, ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଗଙ୍ଗାର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ବି ଏକଦମ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାଥ ସ ମୁନିଃ ପ୍ରୀତଃ କୁମାରଂ ଭୂରିଵର୍ଚସମ୍ । ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଲୋକାନାଂ ହିତାର୍ଥଂ କୁଂଭସଂଭଵଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ମୁନି ଖୁସି ହୋଇ, ଲୋକମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ କୁମାରଙ୍କୁ ପୁଣିଥରେ ପଚାରିଲେ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଭଗଵଂସ୍ତାରକାରାତେ ଦେଵୀଭାଗଵତସ୍ଯ ତୁ । ମାହାତ୍ମ୍ଯଶ୍ରଵଣେ ତସ୍ଯ ଵିଧିଂ ଚାପି ଵଦ ପ୍ରଭୋ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଭଗବାନ୍, ତାରକାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଦେବୀଭାଗବତର ମହିମା ଶୁଣିବା ପ୍ରଣାଳୀଟି ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ନାମ ପୁରାଣଂ ପରମୋତ୍ତମମ୍ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଜନନୀ ସାକ୍ଷାଦ୍ଗୀଯତେ ଯତ୍ର ଶାଶ୍ଵତୀ
ଏହି ଦେବୀଭାଗବତ ନାମକ ପୁରାଣ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ଯେଉଁଠି ତିନି ଲୋକର ଚିରନ୍ତନ ଜନନୀଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ।
ସ୍କନ୍ଦ ଉଵାଚ। ଶ୍ରୀଭାଗଵତମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କୋ ଵକ୍ତୁଂ ଵିସ୍ତରାତ୍କ୍ଷମଃ । ଶୃଣୁ ସଂକ୍ଷେପତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍କଥଯିଷ୍ଯାମି ସାଂପ୍ରତମ୍
ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ: ଶ୍ରୀଭାଗବତର ମହିମାକୁ କିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ? ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହିଅଛି, ଶୁଣ।
ଯା ନିତ୍ଯା ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦରୂପିଣୀ ଜଗଦମ୍ବିକା । ସାକ୍ଷାତ୍ସମାଶ୍ରିତା ଯତ୍ର ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯିନୀ
ଯିଏ ଚିରନ୍ତନ, ସତ୍ୟ-ଚେତନା-ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ସେଇ ଜଗଦମ୍ବା, ଏଠି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି, ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଅତସ୍ତଦ୍ଵାଙ୍ମଯୀ ମୂର୍ତିର୍ଦେଵୀଭାଗଵତେ ମୁନେ । ପଠନାଚ୍ଛ୍ରଵଣାଦ୍ଯସ୍ଯ ନ କିଂଚିଦିହ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ତେଣୁ, ମୁନି, ଦେବୀଭାଗବତ ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି। ଏହାକୁ ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା, ଏଠାରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ନୁହେଁ।
ଆସୀଦ୍ଵିଵସ୍ଵତଃ ପୁତ୍ରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ । ସୋଽନପତ୍ଯୋଽକରୋଦିଷ୍ଟିଂ ଵସିଷ୍ଠାନୁମତୋ ନୃପଃ
ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ଏକ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେ ଅସନ୍ତାନ ଥିଲେ, ଏବଂ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଏକ ଯଜ୍ଞ କଲେ।