ସାମଦାନାଦଯଃ ସର୍ଵେ ଵଶଗାସ୍ତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ । ଵର୍ଣାଶ୍ରମାନ୍ସ୍ଵଧର୍ମସ୍ଥାନ୍କୁର୍ଵନ୍ ରାଜ୍ଯଂ ଶଶାସ ହ
ସମସ୍ତ ସାମ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ତାଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିଲା। ସେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ରୁହନ୍ତି ବୋଲି ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇଥିଲେ।
ଯଜ୍ଞାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାଂଶ୍ଚକ୍ରେ ସ ରାଜା ବହୁଦକ୍ଷିଣାନ୍ । ଦାନାନି ଚ ପଵିତ୍ରାଣି ଦଦାଵଥ ନରାଧିପଃ
ସେ ରାଜା ବହୁ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ କଲେ ଓ ବହୁ ଦାନ ଦେଲେ। ଶୁଦ୍ଧ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ରୂପଗୁଣୌଦାର୍ଯଶୀଲଦ୍ରଵିଣଵିକ୍ରମାନ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵୋର୍ଵଶୀ ଵଶୀଭୂତା ଚକମେ ତଂ ନରାଧିପମ୍
ତାଙ୍କର ରୂପ, ଗୁଣ, ଦାୟା, ଚରିତ୍ର, ଧନ ଓ ପ୍ରତାପ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶୁଣି, ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କୁ ଭଲପାଇଲେ ଓ ସେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଶାପାଭିତପ୍ତା ସା ମାନୁଷଂ ଲୋକମାସ୍ଥିତା । ଗୁଣିନଂ ତଂ ନୃପଂ ମତ୍ଵା ଵରଯାମାସ ମାନିନୀ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେ ମାନବ ଲୋକକୁ ଆସିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଗୁଣବାନ ଦେଖି, ଗର୍ବିତ ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କୁ ବରଣ କଲେ।
ସମଯଂ ଚେଦୃଶଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଥିତା ତତ୍ର ଵରାଙ୍ଗନା । ଏତାଵୁରଣକୌ ରାଜନ୍ନ୍ଯସ୍ତୌ ରକ୍ଷସ୍ଵ ମାନଦ
ଏପରି ଚୁକ୍ତି କରି, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ସେଠାରେ ରହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ଏହି ଦୁଇଟି ଛୋଟ ମେମଣାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।'
ଘୃତଂ ମେ ଭକ୍ଷଣଂ ନିତ୍ଯଂ ନାନ୍ଯତ୍କିଞ୍ଚିନ୍ନୃପାଶନମ୍ । ନେକ୍ଷେ ତ୍ଵାଂ ଚ ମହାରାଜ ନଗ୍ନମନ୍ଯତ୍ର ମୈଥୁନାତ୍
'ମୋର ଖାଦ୍ୟ ସବୁବେଳେ ଘିଅ ହେବ, ଅନ୍ୟ କିଛି ମୁଁ ଖାଇବିନାହିଁ। ଏବଂ, ମହାରାଜା, ମିଳନ ବେଳା ବ୍ୟତୀତ ତୁମେ ମୋତେ ନଗ୍ନ ଦେଖିବା ନାହିଁ।'
ଭାଷାବନ୍ଧସ୍ତ୍ଵଯଂ ରାଜନ୍ ଯଦି ଭଗ୍ନୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ତଦା ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗମିଷ୍ଯାମି ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍
'ହେ ରାଜା, ଏହି ଚୁକ୍ତି ଭଙ୍ଗ ହେଲେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଛାଡି ଚାଲିଯିବି। ଏହା ସତ୍ୟ କହୁଛି।'
ଅଙ୍ଗୀକୃତଂ ଚ ତଦ୍ରାଜ୍ଞା କାମିନ୍ଯା ଭାଷିତଂ ତୁ ଯତ୍ । ସ୍ଥିତା ଭାଷଣବନ୍ଧେନ ଶାପାନୁଗହକାମ୍ଯଯା
ସେ କାମନାବାନ୍ଚ୍ଛିନୀ ନାରୀ ଯାହା କହିଥିଲେ, ରାଜା ତାହା ମନୋମନେ ମାନିଲେ। ଶାପର ପ୍ରଭାବ ହେବା ପାଇଁ ସେ ଚୁକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।
ରେମେ ତଦା ସ ଭୂପାଲୋ ଲୀନୋ ଵର୍ଷଗଣାନ୍ବହୂନ୍ । ଧର୍ମକର୍ମାଦିକଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚୋର୍ଵଶ୍ଯା ମଦମୋହିତଃ
ତାପରେ ସେ ଭୂପତି ଉର୍ବଶୀ ସହିତ ମନ ଲଗାଇ ବର୍ଷର ପରେ ବର୍ଷ ମଜା କଲେ, ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡି ଦେଲେ, ମୋହରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଏକଚିତ୍ତସ୍ତୁ ସଞ୍ଜାତସ୍ତନ୍ମନସ୍କୋ ମହୀପତିଃ । ନ ଶଶାକ ତଯା ହୀନଃ କ୍ଷଣମପ୍ଯତିମୋହିତଃ
ସେ ରାଜାଙ୍କର ମନ ଏକମାତ୍ର ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଲାଗି ରହିଲା। ଉର୍ବଶୀ ବିନା ସେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହିପାରୁନଥିଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋହିତ ହୋଇଯାଏ।
ଏଵଂ ଵର୍ଷଗଣାନ୍ତେ ତୁ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥଃ ପାକଶାସନଃ । ଉର୍ଵଶୀଂ ନାଗତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗନ୍ଧର୍ଵାନାହ ଦେଵରାଟ୍
ଏଭଳି ଅନେକ ବର୍ଷ ପରେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଖିଲେ ଯେ ଉର୍ବଶୀ ଫେରି ଆସିନାହାନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଉର୍ଵଶୀମାନଯଧ୍ଵଂ ଭୋ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ହି । ହୃତ୍ଵୋରଣୌ ଗୃହାତ୍ତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ ସମଯେ କିଲ
ହେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ତମେ ସମସ୍ତେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ। ସେ ରାଜାଙ୍କ ଘରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ନିଆଯାଇଥିଲେ।
ଉର୍ଵଶୀରହିତଂ ସ୍ଥାନଂ ମଦୀଯଂ ନାତିଶୋଭତେ । ଯେନ କେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ତାମାନଯତ କାମିନୀମ୍
ଉର୍ବଶୀ ଛାଡ଼ି ମୋ ନିବାସ ଅନେକ ମନୋହର ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ଯେଭଳି ହେଉ, ସେଇ ଆକାଂକ୍ଷିଣୀକୁ ଆଣିଦିଅ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତେଽଥ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଵିଶ୍ଵାଵସୁପୁରୋଗମାଃ । ତତୋ ଗତ୍ଵା ମହାଗାଢେ ତମସି ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତେ
ଇମିତି ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱାବସୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧାର ହେବାବେଳେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଜହ୍ରୁସ୍ତାଵୁରଣୌ ଦେଵା ରମମାଣଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ତମ୍ । ଚକ୍ରନ୍ଦତୁସ୍ତଦା ତୌ ତୁ ହ୍ରିଯମାଣୌ ଵିହାଯସା
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଉଭୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବା ଦେଖି ଧରିନେଲେ; ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଉଠାଯିବାବେଳେ ଦୁଇଜଣ କନ୍ଦୁଥିଲେ।
ଉର୍ଵଶୀ ତଦୁପାକର୍ଣ୍ଯ କ୍ରନ୍ଦିତଂ ସୁତଯୋରିଵ । କୁପିତୋଵାଚ ରାଜାନଂ ସମଯୋଽଯଂ କୃତୋ ମଯା
ସେମାନଙ୍କର କନ୍ଦନ ଶୁଣି, ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କ ପରି ଲାଗିଲା, ଉର୍ବଶୀ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହି ଚୁକ୍ତି ମୁଁ କରିଥିଲି।'
ନଷ୍ଟାହଂ ତଵ ଵିଶ୍ଵାସାଦ୍ଧୃତୌ ଚୋରୈର୍ମମୋରଣୌ । ରାଜନ୍ପୁତ୍ରସମାଵେତୌ ତ୍ଵଂ କିଂ ଶେଷେ ସ୍ତ୍ରିଯା ସମଃ
'ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ ଭରସା କରି ହେବାରୁ ହରାଇଗଲି; ଚୋରମାନେ ମୋ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରୁ ନେଇଗଲେ। ରାଜା, ତୁମେ ଏଉଁ ସମୟରେ ଜଣେ ଜନୀ ସହିତ ରହୁଛ, ତୁମ ସନ୍ତାନ ନାହାନ୍ତି।'
ହତାସ୍ମ୍ଯହଂ କୁନାଥେନ ନପୁଂସା ଵୀରମାନିନା । ଉରଣୌ ମେ ଗତୌ ଚାଦ୍ଯ ସଦା ପ୍ରାଣପ୍ରିଯୌ ମମ
'ଏହି ନିର୍ମମ, ଶୂନ୍ୟ ଶୂରତ୍ୱ ଦାବି କରୁଥିବା ରାଜା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହେଲି; ଆଜି ମୋ ଦୁଇଜଣ ପ୍ରିୟ ସନ୍ତାନ ଅରଣ୍ୟରୁ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି।'
ଏଵଂ ଵିଲପ୍ଯମାନାଂ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜା ଵିମୋହିତଃ । ନଗ୍ନ ଏଵ ଯଯୌ ତୂର୍ଣଂ ପୃଷ୍ଠତଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ଏଭଳି ତାଙ୍କୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି ରାଜା ଭ୍ରମିତ ହେଲେ; ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ତିନି ତାଙ୍କ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଲେ।
ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପ୍ରକାଶିତା ତତ୍ର ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ନୃପଵେଶ୍ମନି । ନଗ୍ନଭୂତସ୍ତଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ଭୂପତିର୍ଗନ୍ତୁକାମଯା
ସେଠାରେ, ରାଜାଙ୍କ ରାଜମହଳରେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଭାରେ ଆଲୋକିତ କରିଥିଲେ; ତାଁଠାରେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କୁ ନଗ୍ନ ଦେଖିଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵୋରଣୌ ଗତାଃ ସର୍ଵେ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପଥି ପାର୍ଥିଵଃ । ନଗ୍ନୋ ଜଗ୍ରାହ ତୌ ଶ୍ରାନ୍ତୋ ଜଗାମ ସ୍ଵଗୃହଂ ପ୍ରତି
ଅରଣ୍ୟ ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଚାଲିଗଲେ; ରାଜା ନିର୍ବଳ ଓ ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଧରି ନିଜ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତଦୋର୍ଵଶୀଂ ଗତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଲଲାପାତିଦୁଃଖିତଃ । ନଗ୍ନଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପତିଂ ନାରୀ ଗତା ସା ଵରଵର୍ଣିନୀ
ଉର୍ବଶୀ ଚାଲିଗଲେ ବୋଲି ଦେଖି, ସେ ଅତି ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କଲେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ ନାରୀ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ନଗ୍ନ ଦେଖି ଚାଲିଗଲେ।
କ୍ରନ୍ଦନ୍ସ ଦେଶଦେଶେଷୁ ବଭ୍ରାମ ନୃପତିଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ତଚ୍ଚିତ୍ତୋ ଵିହ୍ଵଲଃ ଶୋଚନ୍ଵିଵଶଃ କାମମୋହିତଃ
ରାଜା ନିଜେ ଦେଶେ ଦେଶେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଚାଲିଘୁରିଲେ; ମନ ଭ୍ରମିତ, ଦୁଃଖିତ, ଅସହାୟ ଓ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ଶୋକ କରୁଥିଲେ।
ଭ୍ରମନ୍ଵୈ ସକଲାଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଦଦର୍ଶ ତାମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂହୃଷ୍ଟଵଦନଃ ପ୍ରାହ ସୂକ୍ତଂ ନୃପୋତ୍ତମଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଘୁରି ଅବଶେଷରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଦେଖି ରାଜା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ମୁହଁରେ କଥା କହିଲେ।
ଅଯେ ଜାଯେ ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠ ଘୋରେ ନ ତ୍ଯକ୍ତୁମର୍ହସି । ମାଂ ତ୍ଵଂ ତ୍ଵନ୍ମନସଂ କାନ୍ତଂ ଵଶଗଂ ଚାପ୍ଯନାଗସମ୍
'ହେ ପତ୍ନୀ, ରୁହ, ରୁହ! ଏହି ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରିୟ ଓ ନିଷ୍ପାପ ଭାବେ ତୁମ ପାଇଁ ଅତି ନିବେଶିତ।'
ସ ଦେହୋଽଯଂ ପତତ୍ଯତ୍ର ଦେଵି ଦୂରଂ ହୃତସ୍ତ୍ଵଯା । ଖାଦନ୍ତ୍ଯେନଂ ଵୃକାଃ କାକାସ୍ତ୍ଵଯା ତ୍ଯକ୍ତଂ ଵରୋରୁ ଯତ୍
'ଏହି ଦେହ ଏଠାରେ ପଡ଼ିଯିବ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଏହାକୁ ଦୂରକୁ ନେଇଯାଇଛ; ତୁମେ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବାରୁ ବଘ୍ର ଓ କାଉଁ ଏହାକୁ ଖାଇଦେବେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ।'
ଏଵଂ ଵିଲପମାନଂ ତଂ ରାଜାନଂ ପ୍ରାହ ଚୋର୍ଵଶୀ । ଦୁଃଖିତଂ କୃପଣଂ ଶ୍ରାନ୍ତଂ କାମାର୍ତଂ ଵିଵଶଂ ଭୃଶମ୍
ଏଭଳି ବିଳାପ କରୁଥିବା ଦୁଃଖିତ, ଦୟନୀୟ, କ୍ଳାନ୍ତ, କାମବିହ୍ୱଳ ଓ ଅସହାୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଉର୍ବଶୀ କହିଲେ।
ଉର୍ଵଶ୍ଯୁଵାଚ ମୂର୍ଖୋଽସି ନୃପଶାର୍ଦୂଲ ଜ୍ଞାନଂ କୁତ୍ର ଗତଂ ତଵ । କ୍ଵାପି ସଖ୍ଯଂ ନ ଚ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଵୃକାଣାମିଵ ପାର୍ଥିଵ
ଉର୍ବଶୀ କହିଲେ: 'ତୁମେ ମୂର୍ଖ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତୁମର ଜ୍ଞାନ କେଉଁଠି ଗଲା? ନାରୀମାନେ ସହିତ ଏକ ନିଷ୍ଠା ବନ୍ଧୁତ୍ୱ କେବେ ହୁଏନାହିଁ, ରାଜା, ବଘ୍ରମାନେ ସହିତ ଯେପରି।'
ନ ଵିଶ୍ଵାସୋ ହି କର୍ତଵ୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ଚୌରେଷୁ ପାର୍ଥିଵୈଃ । ଗୃହଂ ଗଚ୍ଛ ସୁଖଂ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ମା ଵିଷାଦେ ମନଃ କୃଥାଃ
ନାରୀ, ଚୋର ଓ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ କେବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଘରକୁ ଯାଅ, ସୁଖରେ ରୁହ, ଏବଂ ମନକୁ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଦିଅ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ବୋଧିତୋ ରାଜା ନ ଵିଵେଦାତିମୋହିତଃ । ଦୁଃଖଂ ଚ ପରମଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସ୍ଵୈରିଣୀସ୍ନେହଯନ୍ତ୍ରିତଃ
ଏଭଳି ଉପଦେଶ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ରାଜା ଭଳିଭାବେ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ଏକ ଅସତୀ ନାରୀଙ୍କ ସ୍ନେହରେ ବନ୍ଧି ଯାଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ।