ଵାଞ୍ଛତ୍ଯହୋ ହରିରଶୋକ ଇଵାତିକାମଂ ପାଦାହତିଂ ପ୍ରମୁଦିତଃ ପୁରୁଷଃ ପୁରାଣଃ । ତାଂ ତ୍ଵଂ କରୋଷି ରୁଷିତା ପ୍ରଣତଂ ଚ ପାଦେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପତିଂ ସକଲଦେଵନୁତଂ ସ୍ମରାର୍ତମ୍
ହେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ ଅତି ଇଚ୍ଛାରେ ତୁମର ପାଦସ୍ପର୍ଶ ପାଇବାକୁ ଚାହେ, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ ତାହାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ । କିନ୍ତୁ ତୁମେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ତୁମର ପାଦେ ଶରଣ ନେଇଥିବାକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିଦେଉଛ, ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସିତ ପତି, କାମବେଦନାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଥାଏ ।
ଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲେ ଵସସି ଦେଵି ସଦୈଵ ତସ୍ଯ ପର୍ଯଙ୍କଵତ୍ସୁଚରିତେ ଵିପୁଲେଽତିଶାନ୍ତେ । ସୌଦାମିନୀଵ ସୁଘନେ ସୁଵିଭୂଷିତେ ଚ କିଂ ତେ ନ ଵାହନମସୌ ଜଗଦୀଶ୍ଵରୋଽପି
ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ସଦା ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ଶାନ୍ତ ଓ ଶୁଭ୍ର ଛାତିରେ ପର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଭଳି ବସିଥାଅ, ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭଳି ଶୋଭା ପାଉଛ । ସେ ଯଦିଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଈଶ୍ୱର, ତଥାପି କି ସେ ତୁମର ବାହନ ନୁହେଁ କି?
ତ୍ଵଂ ଚେଜ୍ଜହାସି ମଧୁସୂଦନମମ୍ବ କୋପା- ନ୍ନୈଵାର୍ଚିତୋଽପି ସ ଭଵେତ୍କିଲ ଶକ୍ତିହୀନଃ । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମେଵ ପୁରୁଷଂ ସ୍ଵଜନାସ୍ତ୍ଵଜନ୍ତି ଶାନ୍ତଂ ଶ୍ରିଯୋଜ୍ଝିତମତୀଵ ଗୁଣୈର୍ଵିଯୁକ୍ତମ୍
ମାଆ, ଯଦି ତୁମେ କ୍ରୋଧରେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଉଥାଅ, ତେବେ ସେ ଯେତେବେଳେ ପୂଜିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିହୀନ ହେଇଯିବେ। ଯେପରି ନିଜ ଲୋକମାନେ ମଧୁର ଶାନ୍ତ, ଧନ ହୀନ ଓ ଗୁଣ ଶୂନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଛାଡିଦେଇଥାନ୍ତି, ସେପରି।
ବ୍ରହ୍ମାଦଯଃ ସୁରଗଣା ନ ତୁ କିଂ ଯୁଵତ୍ଯୋ ଯେ ତ୍ଵତ୍ପଦାମ୍ବୁଜମହର୍ନିଶମାଶ୍ରଯନ୍ତି । ମନ୍ଯେ ତ୍ଵଯୈଵ ଵିହିତାଃ ଖଲୁ ତେ ପୁମାଂସଃ କିଂ ଵର୍ଣଯାମି ତଵ ଶକ୍ତିମନନ୍ତଵୀର୍ଯେ
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ କ’ଣ, ଯେମାନେ ଦିନ ରାତି ତୁମ ପଦପଦ୍ମରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି। ତୁମ ଅସୀମ ଶକ୍ତିକୁ କ’ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବି!
ତ୍ଵଂ ନାପୁମାନ୍ନ ଚ ପୁମାନିତି ମେ ଵିକଲ୍ପୋ ଯାକାସି ଦେଵି ସଗୁଣା ନନୁ ନିର୍ଗୁଣା ଵା । ତାଂ ତ୍ଵାଂ ନମାମି ସତତଂ କିଲ ଭାଵଯୁକ୍ତୋ ଵାଞ୍ଛାମି ଭକ୍ତିମଚଲାଂ ତ୍ଵଯି ମାତରଂ ତୁ
ମୋର ମନରେ ସନ୍ଦେହ ହେଉଛି, ତୁମେ ପୁରୁଷ ନୁହେଁ, ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ମାଆ, ତୁମେ ଗୁଣସହିତ ଓ ନିର୍ଗୁଣ ଭାବେ ଦେଖାଦିଅ। ମୁଁ ସଦା ଭକ୍ତିଭାବରେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେଉଛି, ଏବଂ ତୁମେ ମୋତେ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଦିଅ।
ସୂତ ଉଵାଚ ଇତି ସ୍ତୁତ୍ଵା ମହୀପାଲୋ ଜଗାମ ଶରଣଂ ତଦା । ପରିତୁଷ୍ଟା ଦଦୌ ଦେଵୀ ତତ୍ର ସାଯୁଜ୍ଯମାତ୍ମନି
ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି ପ୍ରଶଂସା କରି, ରାଜା ସେତିରେ ଶରଣ ନେଲେ। ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଦେଇଦେଲେ।
ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତୁ ତତଃ ପ୍ରାପ ପଦଂ ପରମକଂ ସ୍ଥିରମ୍ । ତସ୍ଯା ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦେନ ମୁନୀନାମପି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ସେ ଦେବୀଙ୍କର କୃପାରେ, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଅଚଳ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଯାହା ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।
ପୁରୂରଵସ ଉର୍ଵଶ୍ଯାଶ୍ଚ ଚରିତ୍ରଵର୍ଣନମ୍ ସୂତ ଉଵାଚ ସୁଦ୍ଯୁନେ ତୁ ଦିଵଂ ଯାତେ ରାଜ୍ଯଂ ଚକ୍ରେ ପୁରୂରଵାଃ । ସଗୁଣଶ୍ଚ ସୁରୂପଶ୍ଚ ପ୍ରଜାରଞ୍ଜନତତ୍ପରଃ
ସୂତ କହିଲେ: ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିବା ପରେ, ପୁରୁରବା ରାଜ୍ୟ କଲେ। ସେ ଗୁଣବାନ, ସୁନ୍ଦର ଓ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ପ୍ରତିଷ୍ଠାନେ ପୁରେ ରମ୍ଯେ ରାଜ୍ଯଂ ସର୍ଵନମସ୍କୃତମ୍ । ଚକାର ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜାରକ୍ଷଣତତ୍ପରଃ
ସେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନାମକ ସୁନ୍ଦର ସହରରେ ସମସ୍ତଙ୍କର ସମ୍ମାନ ଲାଗି ରାଜ୍ୟ କଲେ। ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜାଣି, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାରେ ନିଷ୍ଠା ରହିଲେ।
ମନ୍ତ୍ରଃ ସୁଗୁପ୍ତସ୍ତସ୍ଯାସୀତ୍ପରତ୍ରାଭିଜ୍ଞତା ତଥା । ସଦୈଵୋତ୍ସାହଶକ୍ତିଶ୍ଚ ପ୍ରଭୁଶକ୍ତିସ୍ତଥୋତ୍ତମା
ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ଭଲଭାବେ ଗୁପ୍ତ ଥିଲା, ପରଲୋକ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ଥିଲା, ସଦା ଉତ୍ସାହ ଓ ଶକ୍ତି ଥିଲା, ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ରାଜଶକ୍ତି ଥିଲା।
ସାମଦାନାଦଯଃ ସର୍ଵେ ଵଶଗାସ୍ତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ । ଵର୍ଣାଶ୍ରମାନ୍ସ୍ଵଧର୍ମସ୍ଥାନ୍କୁର୍ଵନ୍ ରାଜ୍ଯଂ ଶଶାସ ହ
ସମସ୍ତ ସାମ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ତାଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିଲା। ସେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ରୁହନ୍ତି ବୋଲି ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇଥିଲେ।
ଯଜ୍ଞାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାଂଶ୍ଚକ୍ରେ ସ ରାଜା ବହୁଦକ୍ଷିଣାନ୍ । ଦାନାନି ଚ ପଵିତ୍ରାଣି ଦଦାଵଥ ନରାଧିପଃ
ସେ ରାଜା ବହୁ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ କଲେ ଓ ବହୁ ଦାନ ଦେଲେ। ଶୁଦ୍ଧ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ରୂପଗୁଣୌଦାର୍ଯଶୀଲଦ୍ରଵିଣଵିକ୍ରମାନ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵୋର୍ଵଶୀ ଵଶୀଭୂତା ଚକମେ ତଂ ନରାଧିପମ୍
ତାଙ୍କର ରୂପ, ଗୁଣ, ଦାୟା, ଚରିତ୍ର, ଧନ ଓ ପ୍ରତାପ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶୁଣି, ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କୁ ଭଲପାଇଲେ ଓ ସେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଶାପାଭିତପ୍ତା ସା ମାନୁଷଂ ଲୋକମାସ୍ଥିତା । ଗୁଣିନଂ ତଂ ନୃପଂ ମତ୍ଵା ଵରଯାମାସ ମାନିନୀ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେ ମାନବ ଲୋକକୁ ଆସିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଗୁଣବାନ ଦେଖି, ଗର୍ବିତ ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କୁ ବରଣ କଲେ।
ସମଯଂ ଚେଦୃଶଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଥିତା ତତ୍ର ଵରାଙ୍ଗନା । ଏତାଵୁରଣକୌ ରାଜନ୍ନ୍ଯସ୍ତୌ ରକ୍ଷସ୍ଵ ମାନଦ
ଏପରି ଚୁକ୍ତି କରି, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ସେଠାରେ ରହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ଏହି ଦୁଇଟି ଛୋଟ ମେମଣାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।'
ଘୃତଂ ମେ ଭକ୍ଷଣଂ ନିତ୍ଯଂ ନାନ୍ଯତ୍କିଞ୍ଚିନ୍ନୃପାଶନମ୍ । ନେକ୍ଷେ ତ୍ଵାଂ ଚ ମହାରାଜ ନଗ୍ନମନ୍ଯତ୍ର ମୈଥୁନାତ୍
'ମୋର ଖାଦ୍ୟ ସବୁବେଳେ ଘିଅ ହେବ, ଅନ୍ୟ କିଛି ମୁଁ ଖାଇବିନାହିଁ। ଏବଂ, ମହାରାଜା, ମିଳନ ବେଳା ବ୍ୟତୀତ ତୁମେ ମୋତେ ନଗ୍ନ ଦେଖିବା ନାହିଁ।'
ଭାଷାବନ୍ଧସ୍ତ୍ଵଯଂ ରାଜନ୍ ଯଦି ଭଗ୍ନୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ତଦା ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗମିଷ୍ଯାମି ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍
'ହେ ରାଜା, ଏହି ଚୁକ୍ତି ଭଙ୍ଗ ହେଲେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଛାଡି ଚାଲିଯିବି। ଏହା ସତ୍ୟ କହୁଛି।'
ଅଙ୍ଗୀକୃତଂ ଚ ତଦ୍ରାଜ୍ଞା କାମିନ୍ଯା ଭାଷିତଂ ତୁ ଯତ୍ । ସ୍ଥିତା ଭାଷଣବନ୍ଧେନ ଶାପାନୁଗହକାମ୍ଯଯା
ସେ କାମନାବାନ୍ଚ୍ଛିନୀ ନାରୀ ଯାହା କହିଥିଲେ, ରାଜା ତାହା ମନୋମନେ ମାନିଲେ। ଶାପର ପ୍ରଭାବ ହେବା ପାଇଁ ସେ ଚୁକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।
ରେମେ ତଦା ସ ଭୂପାଲୋ ଲୀନୋ ଵର୍ଷଗଣାନ୍ବହୂନ୍ । ଧର୍ମକର୍ମାଦିକଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚୋର୍ଵଶ୍ଯା ମଦମୋହିତଃ
ତାପରେ ସେ ଭୂପତି ଉର୍ବଶୀ ସହିତ ମନ ଲଗାଇ ବର୍ଷର ପରେ ବର୍ଷ ମଜା କଲେ, ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡି ଦେଲେ, ମୋହରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଏକଚିତ୍ତସ୍ତୁ ସଞ୍ଜାତସ୍ତନ୍ମନସ୍କୋ ମହୀପତିଃ । ନ ଶଶାକ ତଯା ହୀନଃ କ୍ଷଣମପ୍ଯତିମୋହିତଃ
ସେ ରାଜାଙ୍କର ମନ ଏକମାତ୍ର ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଲାଗି ରହିଲା। ଉର୍ବଶୀ ବିନା ସେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହିପାରୁନଥିଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋହିତ ହୋଇଯାଏ।
ଏଵଂ ଵର୍ଷଗଣାନ୍ତେ ତୁ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥଃ ପାକଶାସନଃ । ଉର୍ଵଶୀଂ ନାଗତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗନ୍ଧର୍ଵାନାହ ଦେଵରାଟ୍
ଏଭଳି ଅନେକ ବର୍ଷ ପରେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଖିଲେ ଯେ ଉର୍ବଶୀ ଫେରି ଆସିନାହାନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଉର୍ଵଶୀମାନଯଧ୍ଵଂ ଭୋ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ହି । ହୃତ୍ଵୋରଣୌ ଗୃହାତ୍ତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ ସମଯେ କିଲ
ହେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ତମେ ସମସ୍ତେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ। ସେ ରାଜାଙ୍କ ଘରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ନିଆଯାଇଥିଲେ।
ଉର୍ଵଶୀରହିତଂ ସ୍ଥାନଂ ମଦୀଯଂ ନାତିଶୋଭତେ । ଯେନ କେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ତାମାନଯତ କାମିନୀମ୍
ଉର୍ବଶୀ ଛାଡ଼ି ମୋ ନିବାସ ଅନେକ ମନୋହର ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ଯେଭଳି ହେଉ, ସେଇ ଆକାଂକ୍ଷିଣୀକୁ ଆଣିଦିଅ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତେଽଥ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଵିଶ୍ଵାଵସୁପୁରୋଗମାଃ । ତତୋ ଗତ୍ଵା ମହାଗାଢେ ତମସି ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତେ
ଇମିତି ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱାବସୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧାର ହେବାବେଳେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଜହ୍ରୁସ୍ତାଵୁରଣୌ ଦେଵା ରମମାଣଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ତମ୍ । ଚକ୍ରନ୍ଦତୁସ୍ତଦା ତୌ ତୁ ହ୍ରିଯମାଣୌ ଵିହାଯସା
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଉଭୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବା ଦେଖି ଧରିନେଲେ; ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଉଠାଯିବାବେଳେ ଦୁଇଜଣ କନ୍ଦୁଥିଲେ।
ଉର୍ଵଶୀ ତଦୁପାକର୍ଣ୍ଯ କ୍ରନ୍ଦିତଂ ସୁତଯୋରିଵ । କୁପିତୋଵାଚ ରାଜାନଂ ସମଯୋଽଯଂ କୃତୋ ମଯା
ସେମାନଙ୍କର କନ୍ଦନ ଶୁଣି, ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କ ପରି ଲାଗିଲା, ଉର୍ବଶୀ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହି ଚୁକ୍ତି ମୁଁ କରିଥିଲି।'
ନଷ୍ଟାହଂ ତଵ ଵିଶ୍ଵାସାଦ୍ଧୃତୌ ଚୋରୈର୍ମମୋରଣୌ । ରାଜନ୍ପୁତ୍ରସମାଵେତୌ ତ୍ଵଂ କିଂ ଶେଷେ ସ୍ତ୍ରିଯା ସମଃ
'ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ ଭରସା କରି ହେବାରୁ ହରାଇଗଲି; ଚୋରମାନେ ମୋ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରୁ ନେଇଗଲେ। ରାଜା, ତୁମେ ଏଉଁ ସମୟରେ ଜଣେ ଜନୀ ସହିତ ରହୁଛ, ତୁମ ସନ୍ତାନ ନାହାନ୍ତି।'
ହତାସ୍ମ୍ଯହଂ କୁନାଥେନ ନପୁଂସା ଵୀରମାନିନା । ଉରଣୌ ମେ ଗତୌ ଚାଦ୍ଯ ସଦା ପ୍ରାଣପ୍ରିଯୌ ମମ
'ଏହି ନିର୍ମମ, ଶୂନ୍ୟ ଶୂରତ୍ୱ ଦାବି କରୁଥିବା ରାଜା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହେଲି; ଆଜି ମୋ ଦୁଇଜଣ ପ୍ରିୟ ସନ୍ତାନ ଅରଣ୍ୟରୁ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି।'
ଏଵଂ ଵିଲପ୍ଯମାନାଂ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜା ଵିମୋହିତଃ । ନଗ୍ନ ଏଵ ଯଯୌ ତୂର୍ଣଂ ପୃଷ୍ଠତଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ଏଭଳି ତାଙ୍କୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି ରାଜା ଭ୍ରମିତ ହେଲେ; ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ତିନି ତାଙ୍କ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଲେ।
ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପ୍ରକାଶିତା ତତ୍ର ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ନୃପଵେଶ୍ମନି । ନଗ୍ନଭୂତସ୍ତଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ଭୂପତିର୍ଗନ୍ତୁକାମଯା
ସେଠାରେ, ରାଜାଙ୍କ ରାଜମହଳରେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଭାରେ ଆଲୋକିତ କରିଥିଲେ; ତାଁଠାରେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କୁ ନଗ୍ନ ଦେଖିଲେ।