ସତ୍ଯଵ୍ରତସ୍ତୁ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ କୃପଯା ଚ ପରିପ୍ଲୁତଃ
ସତ୍ୟବ୍ରତ ଭକ୍ତି ଓ କୃପାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ।
ଵନେ ସ୍ଥିତାନ୍ମୃଗାନ୍ହତ୍ଵା ଵରାହାନ୍ମହିଷାଂସ୍ତଥା
ସେ ଅରଣ୍ୟରେ ରହୁଥିବା ହରିଣ, ବନ୍ଦର, ମହିଷ ଓ ଶୁଆଁକୁ ମାରିଥିଲେ।
ଋଷିପତ୍ନୀ ଗୃହୀତ୍ଵା ତନ୍ମାଂସଂ ପୁତ୍ରାନଦା ତ୍ତତଃ
ଋଷିଙ୍କ ଘରବାଳୀ ସେ ମାଂସ ନେଇ, ପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ଚୈଵ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ତଥୈଵାଂତଃ ପୁରଂ ମୁନିଃ
ମୁନି ଅୟୋଧ୍ୟା, ରାଜ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଥିଲେ।
ସତ୍ଯଵ୍ରତୋଽପି ଧର୍ମାତ୍ମା ହ୍ଯତିଷ୍ଠନ୍ନଗରାଦ୍ବହିଃ
କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଧାର୍ମିକ ହୋଇ, ସହରର ବାହାରେ ରହିଥିଲେ।
ସତ୍ଯଵ୍ରତୋ ହ୍ଯକସ୍ମାଚ୍ଚ କସ୍ଯଚିତ୍କାରଣାନ୍ନୃପଃ
ହେ ରାଜା, ଅପେକ୍ଷା କରିନଥିବା କିଛି କାରଣରୁ ସତ୍ୟବ୍ରତ—
ତ୍ଯାଜ୍ଯମାନଂ ଵନେ ପିତ୍ରା ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ଚ ପ୍ରିଯଂ ସୁତମ୍
ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ସେ ଧାର୍ମିକ ଓ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ଥିଲେ, ତଥାପି ଅରଣ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ।
ପାଣିଗ୍ରହଣମଂତ୍ରାଣାଂ ନିଷ୍ଠା ସ୍ଯାତ୍ସପ୍ତମେ ପଦେ 7.10.
ବିବାହ ମନ୍ତ୍ରର ସମାପ୍ତି ସପ୍ତମ ପଦକୁ ଦେଇ ହୁଏ।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଦ୍ଦିଵସେଽରଣ୍ଯେ ମୃଗାଭାଵଂ ମହୀପତିଃ
ଏକ ଦିନ ଅରଣ୍ୟରେ, ରାଜା ଦେଖିଲେ ମୃଗ ରହିଲେ ନାହିଁ।
ତାଂ ଜଘାନ କ୍ଷୁଧାର୍ତସ୍ଯ କ୍ରୋଧାନ୍ମୋହାଚ୍ଚ ଦସ୍ଯୁଵତ୍
ଭୋକ, କ୍ରୋଧ ଓ ମୁହଁଝାଳିରେ, ସେ ତାକୁ ଚୋର ଭଳି ମାରିଦେଲେ।
ଋଷିଷତ୍ନୀ ସୁତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଭୋଜଯାମାସ ତତ୍ତଦା
ପରେ ଋଷିଙ୍କ ଘରବାଳୀ ସେ ମାଂସ ନେଇ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେକୁ ଖାଇବାକୁ ଦେଲେ।
ଵସିଷ୍ଠସ୍ତୁ ହତାଂ ଦୋଗ୍ଧ୍ରୀଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା କୁଦ୍ଧସ୍ତମବ୍ରଵୀତ୍
ବସିଷ୍ଠ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ମରିଗଲା ବୋଲି ଜାଣି, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଏଵଂ ତେ ଶଂକଵଃ କ୍ରୂରା ପତଂତୁ ତ୍ଵରିତାସ୍ତ୍ରଯଃ
ଏଭଳି, ତୁମ ଉପରେ ତିନିଟି କ୍ରୁର ଲୋହାର କାଠି ତୁରନ୍ତ ପଡ଼ୁ।
ତ୍ରିଶଂକୁରିତି ନାମ୍ନା ଵୈ ଭୁଵି ଖ୍ଯାତୋ ଭଵିଷ୍ଯସି
ପୃଥିବୀରେ ତୁମେ 'ତ୍ରିଶଙ୍କୁ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଚଚାର ଚ ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ତସ୍ମିନ୍ନେଵାଽଽଶ୍ରମେ ଥିତଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ସେ ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ରୁହି, ଖୁବ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଲେ।
କସ୍ମାଚ୍ଚିନ୍ମୁନିପୁତ୍ରାତ୍ତୁ ପ୍ରାପ୍ଯ ମଂତ୍ରମନୁତ୍ତମମ୍
କିଛି କାରଣରୁ, ଏକ ମୁନିଙ୍କ ପୁଅଠାରୁ ଉତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଲେ।
ସତ୍ଯଵ୍ରତାଯ ରାଜନୀତ୍ଯୁପଦେଶଵର୍ଣନମ୍ ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ - ଵସିଷ୍ଠେନ ଚ ଶପ୍ତୋଽସୌ ତ୍ରିଶଙ୍କୁର୍ନୃପତେଃ ସୁତଃ । କଥଂ ଶାପାଦ୍ଵିନିର୍ମୁକ୍ତସ୍ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ମହାମତେ
ସତ୍ୟବ୍ରତଙ୍କୁ ନୀତି ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯିବା କଥା ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଉଛି। ଜନମେଯୟ ପଚାରିଲେ — ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଶାପରେ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ କିପରି ଶାପମୁକ୍ତ ହେଲେ? ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ସତ୍ଯଵ୍ରତସ୍ତଥା ଶପ୍ତଃ ପିଶାଚତ୍ଵମଵାପ୍ତଵାନ୍ । ତସ୍ମିନ୍ନେଵାଶ୍ରମେ ତସ୍ଥୌ ଦେଵୀଭକ୍ତିପରାଯଣଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ଏଭଳି ଶାପ ପାଇ ସତ୍ୟବ୍ରତ ପିଶାଚ ଦେହ ନେଇଲେ। ସେ ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ରହି, ଦେବୀଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ଲଗି ରହିଲେ।
କଦାଚିନ୍ନୃପତିସ୍ତତ୍ର ଜପ୍ତ୍ଵା ମନ୍ତ୍ରଂ ନଵାକ୍ଷରମ୍ । ହୋମାର୍ଥଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଗତ୍ଵା ପ୍ରଣମ୍ଯୋଵାଚ ଭକ୍ତିତଃ
କେବେ ଏକଥର, ସେଠାରେ ରାଜା ନବଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ହୋମ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଖକୁ ଗଲେ, ସମ୍ମାନ ସହ କୁଣ୍ଡଳି ହୋଇ ଭକ୍ତିରେ କହିଲେ।
ଭୂମିଦେଵାଃ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵୈ ଵଚନଂ ପ୍ରଣତସ୍ଯ ମେ । ଋତ୍ଵିଜୋ ମମ ସର୍ଵେଽତ୍ର ଭଵନ୍ତଃ ପ୍ରଭଵନ୍ତୁ ହ
ହେ ପୃଥିବୀର ଦେବତାମାନେ, ମୋର ନମ୍ର ବିନନ୍ତି ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତେ ମୋର ଯଜ୍ଞର ଋତ୍ବିଜ୍ ହେଉନ୍ତୁ।
ଜପସ୍ଯ ଚ ଦଶାଂଶେନ ହୋମଃ କାର୍ଯୋ ଵିଧାନତଃ । ଭଵଦ୍ଭିଃ କାର୍ଯସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଵେଦଵିଦ୍ଭିଃ କୃପାପରୈଃ
ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଜପର ଦଶମାଂଶ ହୋମରେ ଦେବା ଉଚିତ। ଆପଣମାନେ, ଦୟାଳୁ ଓ ବେଦଜ୍ଞ, ମୋର କାମ ସଫଳ ପାଇଁ ଏହା କରନ୍ତୁ।
ସତ୍ଯଵ୍ରତୋଽହଂ ନୃପତେଃ ପୁତ୍ରୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂଵରାଃ । କାର୍ଯଂ ମମ ଵିଧାତଵ୍ଯଂ ସର୍ଵଥା ସୁଖହେତଵେ
ମୁଁ ସତ୍ୟବ୍ରତ, ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ହେ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରଧାନମାନେ, ମୋର କାମ ସମସ୍ତ ଭଳିରେ ସଫଳ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଆପଣମାନେ ନେବେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତତ୍ର ତମୂଚୁର୍ନୃପତେଃ ସୁତମ୍ । ଶପ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ଗୁରୁଣା ପ୍ରାପ୍ତଂ ପିଶାଚତ୍ଵଂ ତ୍ଵଯାଧୁନା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେଠାରେ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ କହିଲେ — ତୁମେ ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହୋଇ, ବର୍ତ୍ତମାନ ପିଶାଚ ଦେହ ନେଇଛ।
ନ ଯାଗାର୍ହୋଽସି ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଵେଦେଷ୍ଵନଧିକାରତଃ । ପିଶାଚତ୍ଵମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଗର୍ହିତମ୍
ସେହିଠାରୁ, ବେଦରେ ଅଧିକାର ନଥିବାରୁ ତୁମେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ। ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଗଲିତ, ପିଶାଚ ଦେହ ତୁମେ ନେଇଛ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ତନ୍ନିଶମ୍ଯ ଵଚସ୍ତେଷାଂ ରାଜା ଦୁଃଖମଵାପ ହ । ଧିଗ୍ଜୀଵିତମିଦଂ ମେଽଦ୍ଯ କିଂ କରୋମି ଵନେ ସ୍ଥିତଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଦୁଃଖରେ ଭାସିଗଲେ। "ମୋ ଏଇ ଜୀବନକୁ ଅପମାନ! ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ମୁଁ କଣ କରିବି?"
ପିତ୍ରା ଚାହଂ ପରିତ୍ଯକ୍ତଃ ଶପ୍ତଶ୍ଚ ଗୁରୁଣା ଭୃଶମ୍ । ରାଜ୍ଯାଦ୍ଭ୍ରଷ୍ଟଃ ପିଶାଚତ୍ଵମନୁପ୍ରାପ୍ତଃ କରୋମି କିମ୍
"ପିତା ଛାଡିଦେଲେ, ଗୁରୁ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଲେ, ରାଜ୍ୟ ହାରାଇଲି, ପିଶାଚ ଦେହ ପାଇଲି, ଏବେ ମୁଁ କଣ କରିବି?"
ତଦା ପୃଥୁତରାଂ କୃତ୍ଵା ଚିତାଂ କାଷ୍ଠୈର୍ନୃପାତ୍ମଜଃ । ସସ୍ମାର ଚଣ୍ଡିକାଂ ଦେଵୀଂ ପ୍ରଵେଶମନୁଚିନ୍ତଯନ୍
ତାପରେ, ରାଜପୁତ୍ର ବଡ଼ ଚିତା ଗଢିଲେ, ଚଣ୍ଡିକା ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଏବଂ ଚିତାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଭାବିଲେ।
ସ୍ମୃତା ଦେଵୀଂ ମହାମାଯାଂ ଚିତାଂ ପ୍ରଜ୍ଵଲିତାଂ ପୁରଃ । କୃତ୍ଵା ସ୍ନାତ୍ଵା ପ୍ରଵେଶାର୍ଥଂ ସ୍ଥିତଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିରଗ୍ରତଃ
ମହାମାୟା ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଚିତାକୁ ଆଗରେ ଜଳାଇ, ସ୍ନାନ କରି, ହାତ ଜୋଡି ଚିତା ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ତିଆରି ହେଲେ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଭଗଵତୀ ତଂ ତୁ ମର୍ତୁକାମଂ ମହୀପତିମ୍ । ଆଜଗାମ ତଦାଽଽକାଶଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ତସ୍ଯ ଚାଗ୍ରତଃ
ଭଗବତୀ ଜାଣିଲେ ଯେ ରାଜା ମୃତ୍ୟୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆକାଶରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵାଥ ଦର୍ଶନଂ ଦେଵୀ ତମୁଵାଚ ନୃପାତ୍ମଜମ୍ । ସିଂହାରୂଢା ମହାରାଜ ମେଘଗମ୍ଭୀରଯା ଗିରା
ଦେବୀ ଦର୍ଶନ ଦେଇ, ସିଂହ ଉପରେ ବସି, ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମେଘ ଭଳି ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, ହେ ରାଜନ।