ନ ଵଵର୍ଷ ତଦା ତସ୍ମିନ୍ଵିଷଯେ ପାକଶାସନଃ
ସେହି ସମୟରେ ଏଇ ଦେଶରେ ବର୍ଷା ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରିଲେନାହିଁ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ତଦା ଦାରାଂସ୍ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଵିଷଯେ ନୃପ
ତାପରେ ରାଜା, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କର ଜୀବନ ସାଥୀମାନେ ଏଇ ଦେଶରେ
କାତରା ତତ୍ର ସଂଜାତା ଭାର୍ଯା କୌଶିକସ୍ଯ ହ
କୌଶିକଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ସେଠାରେ ଭୟଭିତ ହେଇଗଲେ।
ବାଲକାନ୍କ୍ଷୁଧଯାଽଽକ୍ରାଂତାନ୍ରୁଦତଃ ପଶ୍ଯତୀ ଭୃଶମ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ଶିଶୁମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବରେ ତୀବ୍ର ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି।
ଚିଂତଯାମାସ ଦୁଃଖାର୍ତା ତୋକାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କ୍ଷୁଧାଽଽତୁରାନ୍
ଦୁଃଖରେ ଭରି, ସେ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ପିଲାମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବରେ ତଳାପଡ଼ିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନ ମେ ତ୍ରାତାଽସ୍ତି ପୁତ୍ରାଣାଂ ପତିର୍ମେ ନାସ୍ତି ସନ୍ନିଧୌ
“ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେହି ରକ୍ଷା କରିବେନାହିଁ, ମୋ ଘରେ ସ୍ୱାମୀ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।”
ଧନହୀନା ଚ ମାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତପସ୍ତପ୍ତଂ ଗତଃ ପତିଃ
“ଧନ ନଥିବାରୁ, ମୋ ସ୍ୱାମୀ ମୋତେ ଛାଡି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।”
ବାଲାନାଂ ଭରଣଂ କେନ କରୋମି ପତିନା ଵିନା 7.10.
“ସ୍ୱାମୀ ନଥିବାବେଳେ, ପିଲାମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଯାପନ କିପରି କରିବି?”
ଏକଂ ସୁତଂ ତୁ ଵିକ୍ରୀଯ ଦ୍ରଵ୍ଯେଣ କିଯତା ପୁନଃ
“ଏକ ପୁଅକୁ ବେଚି, ଥୋଡ଼ା ଟଙ୍କା ନେଇ ପୁଣି—”
ସର୍ଵେଷାଂ ମାରଣଂ ନାଦ୍ଧା ଯୁକ୍ତଂ ମମ ଵିପର୍ଯଯେ
“ମୋ ଦୁଃଖରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମରିବାକୁ ଦେବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।”
ହୃଦଯଂ କଠିନଂ କୃତ୍ଵା ସଂଚିଂତ୍ଯ ମନସା ସତୀ
ମନରେ ଭାବି, ହୃଦୟକୁ କଠିନ କରି, ସତୀ ଜଣେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ମୁନିପତ୍ନୀ ଗଲେ ବଦ୍ଧ୍ଵା ମଧ୍ଯମଂ ପୁତ୍ରମୌରସମ୍
ମୁନିଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ନିଜ ମଧ୍ୟମ ପୁଅଙ୍କ ଗଲାରେ ଦୂଢ଼ା ଆଟି ଦେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟା ସତ୍ଯଵ୍ରତେନାଽଽର୍ତା ତାପସୀ ଶୋକସଂଯୁତା
ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ତାପସୀକୁ, ଶୋକରେ ଡୁବିଥିବା, ସତ୍ୟବ୍ରତ ଦେଖିଲେ।
ରୁଦଂତଂ ବାଲକଂ କଂଠେ ବଦ୍ଧ୍ଵା ନଯସି କାଽଧୁନା
“ଏହି କାନ୍ଦୁଥିବା ପୁଅକୁ ଗଲାରେ ବାନ୍ଧି ଆପଣ କେଉଁଠି ନେଉଛନ୍ତି, ମହିଳା?”
ଋଷିପତ୍ନ୍ଯୁଵାଚ ଵିକ୍ରେତୁମୌରସଂ କାମଂ ଗମିଷ୍ଯେ ଵିଷମେଽ ସୁତମ୍
ମୁନିଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା କହିଲେ: “ଏଇ ଦୁଃଖରେ, ମୋ ଇଚ୍ଛାରେ ନିଜ ପୁଅକୁ ବେଚିବାକୁ ଯାଉଛି।”
ଅନ୍ନଂ ନାସ୍ତି ପତିର୍ମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତସ୍ତପ୍ତଂ ନୃପ କ୍ଵଚିତ୍
“ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ, ଏବଂ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଛାଡି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ କେଉଁଠି ଯାଇଛନ୍ତି, ରାଜା।”
ରାଜୋଵାଚ ତାଵଦେଵ ପତିସ୍ତେଽତ୍ର ଵନାଚ୍ଚୈଵାଽଽଗମିଷ୍ଯତି
ରାଜା କହିଲେ, ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ବହୁତ ଶୀଘ୍ର ଏଠାରେ ଅରଣ୍ୟରୁ ଫେରି ଆସିବେ।
ଵୃକ୍ଷେ ତଵାଽଽଶ୍ରମାଭ୍ଯାଶେ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ କିଂଚିନ୍ନିରଂତରମ୍ 7.10.
ତୁମ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଗଛରେ ସବୁବେଳେ କିଛି ଖାଦ୍ୟ ମିଳିଥାଏ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ତଦା ତେନ ରାଜ୍ଞା କୌଶିକକାମିନୀ
ସେତେବେଳେ ରାଜାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୌଶିକଙ୍କୁ ଚାହାଁଥିବା ସେ ନାରୀ—
ସୋଽଭଵଦ୍ଗାଲଵୋ ନାମ ଗଲବଂଧାନ୍ମହାତପାଃ
ସେ ପରେ ଗଳାରେ ବନ୍ଧା ଥିବା, ମହାତପସ୍ବୀ ଗାଳବ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ସତ୍ଯଵ୍ରତସ୍ତୁ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ କୃପଯା ଚ ପରିପ୍ଲୁତଃ
ସତ୍ୟବ୍ରତ ଭକ୍ତି ଓ କୃପାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ।
ଵନେ ସ୍ଥିତାନ୍ମୃଗାନ୍ହତ୍ଵା ଵରାହାନ୍ମହିଷାଂସ୍ତଥା
ସେ ଅରଣ୍ୟରେ ରହୁଥିବା ହରିଣ, ବନ୍ଦର, ମହିଷ ଓ ଶୁଆଁକୁ ମାରିଥିଲେ।
ଋଷିପତ୍ନୀ ଗୃହୀତ୍ଵା ତନ୍ମାଂସଂ ପୁତ୍ରାନଦା ତ୍ତତଃ
ଋଷିଙ୍କ ଘରବାଳୀ ସେ ମାଂସ ନେଇ, ପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ଚୈଵ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ତଥୈଵାଂତଃ ପୁରଂ ମୁନିଃ
ମୁନି ଅୟୋଧ୍ୟା, ରାଜ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଥିଲେ।
ସତ୍ଯଵ୍ରତୋଽପି ଧର୍ମାତ୍ମା ହ୍ଯତିଷ୍ଠନ୍ନଗରାଦ୍ବହିଃ
କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଧାର୍ମିକ ହୋଇ, ସହରର ବାହାରେ ରହିଥିଲେ।
ସତ୍ଯଵ୍ରତୋ ହ୍ଯକସ୍ମାଚ୍ଚ କସ୍ଯଚିତ୍କାରଣାନ୍ନୃପଃ
ହେ ରାଜା, ଅପେକ୍ଷା କରିନଥିବା କିଛି କାରଣରୁ ସତ୍ୟବ୍ରତ—
ତ୍ଯାଜ୍ଯମାନଂ ଵନେ ପିତ୍ରା ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ଚ ପ୍ରିଯଂ ସୁତମ୍
ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ସେ ଧାର୍ମିକ ଓ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ଥିଲେ, ତଥାପି ଅରଣ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ।
ପାଣିଗ୍ରହଣମଂତ୍ରାଣାଂ ନିଷ୍ଠା ସ୍ଯାତ୍ସପ୍ତମେ ପଦେ 7.10.
ବିବାହ ମନ୍ତ୍ରର ସମାପ୍ତି ସପ୍ତମ ପଦକୁ ଦେଇ ହୁଏ।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଦ୍ଦିଵସେଽରଣ୍ଯେ ମୃଗାଭାଵଂ ମହୀପତିଃ
ଏକ ଦିନ ଅରଣ୍ୟରେ, ରାଜା ଦେଖିଲେ ମୃଗ ରହିଲେ ନାହିଁ।
ତାଂ ଜଘାନ କ୍ଷୁଧାର୍ତସ୍ଯ କ୍ରୋଧାନ୍ମୋହାଚ୍ଚ ଦସ୍ଯୁଵତ୍
ଭୋକ, କ୍ରୋଧ ଓ ମୁହଁଝାଳିରେ, ସେ ତାକୁ ଚୋର ଭଳି ମାରିଦେଲେ।