ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ପୁତ୍ରମାହ ଵୃଥା ନାମ କୃତଂ ତେ ଦୁଷ୍ଟକର୍ମଣା
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ବାପା ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ କହିଲେ, 'ତୁମ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ନାମ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା।'
ଗଚ୍ଛ ଦୂରଂ ସୁମଂଦାତ୍ମନ୍ଦୁରାଚାର ଗୃହାନ୍ମମ
'ଅବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର, ମୋ ଘରୁ ଦୂରକୁ ଚାଲିଯା।'
କୁପିତଂ ପିତରଂ ପ୍ରାହ କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମିତି ଵୈ ମୁହୁଃ
କ୍ରୋଧିତ ବାପାଙ୍କୁ ସେ ପୁନିପୁନି ପଚାରିଲେ, 'ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି?'
ଶ୍ଵପଚସ୍ଯ କୃତଂ କର୍ମ ଦ୍ଵିଜଦାରାପହାରଣମ୍
'ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ନେବା ଶ୍ୱପାଚଙ୍କ କାମ।'
ନହି ପୁତ୍ରେଣ ପୁତ୍ରାର୍ଥୀ ତ୍ଵଯା ଚ କୁଲପାଂସନା
'ପରିବାରକୁ କଳଙ୍କ ଦେଇଥିବା ତୁମ ପରି, କିମ୍ବା ପୁଅ ଚାହାଁଥିବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି, କେହି ପୁଅ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ।'
ସ ନିଶମ୍ଯ ପିତୁର୍ଵାକ୍ଯଂ କୁପିତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ମହାତ୍ମା ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ବାପାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି,
ସତ୍ଯଵ୍ରତସ୍ତଦା ତତ୍ର ଶ୍ଵପାକୈଃ ସହ ଵର୍ତତେ
ସତ୍ୟବ୍ରତ ସେଠାରେ ଶ୍ୱପାଚମାନଙ୍କ ସହିତ ବାସ କଲେ।
ଯଦା ନିଷ୍କାସିତଃ ପିତ୍ରା କୁପିତେନ ମହାତ୍ମନା 7.10.
ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ମହାତ୍ମା ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ବାପା ଘରୁ ବାହାର କଲେ,
ତସ୍ମାତ୍ସତ୍ଯଵ୍ରତସ୍ତସ୍ମିନ୍ବଭୂଵ କ୍ରୋଧସଂଯୁତଃ
ସେହିପରି ସତ୍ୟବ୍ରତ ତା ସମୟରେ ଖୁବ୍ ରିସିଗଲା।
କେନଚିତ୍କାରଣେନାଥ ପିତା ତସ୍ଯ ମହୀପତିଃ
ତାପରେ କିଛି କାରଣରୁ ତାଙ୍କର ପିତା, ରାଜା,
ନ ଵଵର୍ଷ ତଦା ତସ୍ମିନ୍ଵିଷଯେ ପାକଶାସନଃ
ସେହି ସମୟରେ ଏଇ ଦେଶରେ ବର୍ଷା ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରିଲେନାହିଁ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ତଦା ଦାରାଂସ୍ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଵିଷଯେ ନୃପ
ତାପରେ ରାଜା, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କର ଜୀବନ ସାଥୀମାନେ ଏଇ ଦେଶରେ
କାତରା ତତ୍ର ସଂଜାତା ଭାର୍ଯା କୌଶିକସ୍ଯ ହ
କୌଶିକଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ସେଠାରେ ଭୟଭିତ ହେଇଗଲେ।
ବାଲକାନ୍କ୍ଷୁଧଯାଽଽକ୍ରାଂତାନ୍ରୁଦତଃ ପଶ୍ଯତୀ ଭୃଶମ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ଶିଶୁମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବରେ ତୀବ୍ର ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି।
ଚିଂତଯାମାସ ଦୁଃଖାର୍ତା ତୋକାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କ୍ଷୁଧାଽଽତୁରାନ୍
ଦୁଃଖରେ ଭରି, ସେ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ପିଲାମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବରେ ତଳାପଡ଼ିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନ ମେ ତ୍ରାତାଽସ୍ତି ପୁତ୍ରାଣାଂ ପତିର୍ମେ ନାସ୍ତି ସନ୍ନିଧୌ
“ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେହି ରକ୍ଷା କରିବେନାହିଁ, ମୋ ଘରେ ସ୍ୱାମୀ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।”
ଧନହୀନା ଚ ମାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତପସ୍ତପ୍ତଂ ଗତଃ ପତିଃ
“ଧନ ନଥିବାରୁ, ମୋ ସ୍ୱାମୀ ମୋତେ ଛାଡି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।”
ବାଲାନାଂ ଭରଣଂ କେନ କରୋମି ପତିନା ଵିନା 7.10.
“ସ୍ୱାମୀ ନଥିବାବେଳେ, ପିଲାମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଯାପନ କିପରି କରିବି?”
ଏକଂ ସୁତଂ ତୁ ଵିକ୍ରୀଯ ଦ୍ରଵ୍ଯେଣ କିଯତା ପୁନଃ
“ଏକ ପୁଅକୁ ବେଚି, ଥୋଡ଼ା ଟଙ୍କା ନେଇ ପୁଣି—”
ସର୍ଵେଷାଂ ମାରଣଂ ନାଦ୍ଧା ଯୁକ୍ତଂ ମମ ଵିପର୍ଯଯେ
“ମୋ ଦୁଃଖରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମରିବାକୁ ଦେବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।”
ହୃଦଯଂ କଠିନଂ କୃତ୍ଵା ସଂଚିଂତ୍ଯ ମନସା ସତୀ
ମନରେ ଭାବି, ହୃଦୟକୁ କଠିନ କରି, ସତୀ ଜଣେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ମୁନିପତ୍ନୀ ଗଲେ ବଦ୍ଧ୍ଵା ମଧ୍ଯମଂ ପୁତ୍ରମୌରସମ୍
ମୁନିଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ନିଜ ମଧ୍ୟମ ପୁଅଙ୍କ ଗଲାରେ ଦୂଢ଼ା ଆଟି ଦେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟା ସତ୍ଯଵ୍ରତେନାଽଽର୍ତା ତାପସୀ ଶୋକସଂଯୁତା
ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ତାପସୀକୁ, ଶୋକରେ ଡୁବିଥିବା, ସତ୍ୟବ୍ରତ ଦେଖିଲେ।
ରୁଦଂତଂ ବାଲକଂ କଂଠେ ବଦ୍ଧ୍ଵା ନଯସି କାଽଧୁନା
“ଏହି କାନ୍ଦୁଥିବା ପୁଅକୁ ଗଲାରେ ବାନ୍ଧି ଆପଣ କେଉଁଠି ନେଉଛନ୍ତି, ମହିଳା?”
ଋଷିପତ୍ନ୍ଯୁଵାଚ ଵିକ୍ରେତୁମୌରସଂ କାମଂ ଗମିଷ୍ଯେ ଵିଷମେଽ ସୁତମ୍
ମୁନିଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା କହିଲେ: “ଏଇ ଦୁଃଖରେ, ମୋ ଇଚ୍ଛାରେ ନିଜ ପୁଅକୁ ବେଚିବାକୁ ଯାଉଛି।”
ଅନ୍ନଂ ନାସ୍ତି ପତିର୍ମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତସ୍ତପ୍ତଂ ନୃପ କ୍ଵଚିତ୍
“ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ, ଏବଂ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଛାଡି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ କେଉଁଠି ଯାଇଛନ୍ତି, ରାଜା।”
ରାଜୋଵାଚ ତାଵଦେଵ ପତିସ୍ତେଽତ୍ର ଵନାଚ୍ଚୈଵାଽଽଗମିଷ୍ଯତି
ରାଜା କହିଲେ, ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ବହୁତ ଶୀଘ୍ର ଏଠାରେ ଅରଣ୍ୟରୁ ଫେରି ଆସିବେ।
ଵୃକ୍ଷେ ତଵାଽଽଶ୍ରମାଭ୍ଯାଶେ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ କିଂଚିନ୍ନିରଂତରମ୍ 7.10.
ତୁମ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଗଛରେ ସବୁବେଳେ କିଛି ଖାଦ୍ୟ ମିଳିଥାଏ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ତଦା ତେନ ରାଜ୍ଞା କୌଶିକକାମିନୀ
ସେତେବେଳେ ରାଜାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୌଶିକଙ୍କୁ ଚାହାଁଥିବା ସେ ନାରୀ—
ସୋଽଭଵଦ୍ଗାଲଵୋ ନାମ ଗଲବଂଧାନ୍ମହାତପାଃ
ସେ ପରେ ଗଳାରେ ବନ୍ଧା ଥିବା, ମହାତପସ୍ବୀ ଗାଳବ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।