ସ୍ଵଯଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚକାରାସୌ ନୃପାଣାଂ ମଦଗର୍ଵିତଃ । ମେଦିନୀ ଚାତିଭାରାର୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶରଣଂ ଗତା
ସେ ନିଜେ ରାଜା ହେଇ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅହଂକାରରେ ମତାଳ ହେଲେ; ଏହି ଭାରରେ ଭୂମି ଅତି କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ, ଶରଣ ନେବାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।
ଦୁଷ୍ଟରାଜନ୍ଯସୈନ୍ଯାଯାଂ ଭାରେଣାତିସମାକୁଲା । ଅଂଶାଵତରଣଂ ତତ୍ର ଗଦିତଂ ସୁରସତ୍ତମୈଃ
ଦୁଷ୍ଟ ରାଜା ଓ ସେନାମାନଙ୍କର ଭାରରେ ଭୂମି ଅତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା; ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଅଂଶ ଅବତାର ବିଷୟରେ କଥା ହେଲେ।
ଵାସୁଦେଵଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ କୃଷ୍ଣଃ କମଲଲୋଚନଃ । ଦେଵକ୍ଯାଂ ଦେଵରୂପିଣ୍ଯାଂ ଯୋଽସୌ ନାରାଯଣୋ ମୁନିଃ
ବାସୁଦେବ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କମଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା କୃଷ୍ଣ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ଏହି ନାରାୟଣ ମୁନି ହେଲେ।
ତପଶ୍ଚଚାର ଦୁଃସାଧ୍ଯଂ ଧର୍ମପୁତ୍ରଃ ସନାତନଃ । ଗଙ୍ଗାତୀରେ ନରସଖଃ ପୁଣ୍ଯେ ବଦରିକାଶ୍ରମେ
ଧର୍ମପୁତ୍ର, ନିତ୍ୟ, ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ନରମିତ୍ର ସହିତ ପବିତ୍ର ବଦରିକାଶ୍ରମରେ ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ସୋଽଵତୀର୍ଣୋ ଯଦୁକୁଲେ ଵାସୁଦେଵୋଽପି ଵିଶ୍ରୁତଃ । ତେନାସୌ ନିହତଃ ପାପଃ କଂସଃ କୃଷ୍ଣେନ ସତ୍ତମ
ସେ ବି ଯଦୁବଂଶରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ବାସୁଦେବ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ସେ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ କଂସ ନିହତ ହେଲେ, ଓ ସତ୍ତମ।
ଉଗ୍ରସେନାଯ ରାଜ୍ଯଂ ଵୈ ଦତ୍ତଂ ହତ୍ଵା ଖଲଂ ସୁତମ୍ । କଂସସ୍ଯ ଶ୍ଵଶୁରଃ ପାପୋ ଜରାସନ୍ଧୋ ମହାବଲଃ
ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅକୁ ମାରି ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦିଆଗଲା; କଂସଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର, ପାପୀ ଜରାସନ୍ଧ, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଆଗତ୍ଯ ମଥୁରାଂ କ୍ରୋଧାଚ୍ଚକାର ସଙ୍ଗରଂ ମୁଦା । କୃଷ୍ଣେନାସୌ ଜିତଃ ସଂଖ୍ଯେ ଜରାସନ୍ଧୋ ମହାବଲଃ
କ୍ରୋଧରେ ମଥୁରାକୁ ଆସି, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରାସନ୍ଧ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଲେ।
ପ୍ରେଷଯାମାସ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସବଲଂ ଯଵନଂ ତତଃ । ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽଽଯାନ୍ତଂ ମହାଶୂରଂ ସସୈନ୍ଯଂ ଯଵନାଧିପମ୍
ତାପରେ ସେ ଯବନଙ୍କୁ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପଠାଇଲେ; ମହାଶୂର ଯବନ ରାଜା ସେନା ସହିତ ଆସୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି,
[କୃଷ୍ଣସ୍ତୁ ମଥୁରାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପୁରୀଂ ଦ୍ଵାରାଵତୀମଗାତ୍ । ପ୍ରଭଗ୍ନାଂ ତାଂ ପୁରୀଂ କୃଷ୍ଣଃ ଶିଲ୍ପିଭିଃ ସହ ସଙ୍ଗତୈଃ ॥ କାରଯାମାସ ଦୁର୍ଗାଢ୍ଯାଂ ହଟ୍ଟଶାଲାଵିମଣ୍ଡିତାମ୍ । ଜୀର୍ଣୋଦ୍ଧାରଂ ପୁରଃ କୃତ୍ଵା ଵାସୁଦେଵଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଉଗ୍ରସେନଂ ଚ ରାଜାନଂ ଚକାର ଵଶଵର୍ତିନମ୍ ॥] ଯାଦଵାନ୍ସ୍ଥାପଯାମାସ ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ଯଦୂତ୍ତମଃ । ଵାସୁଦେଵସ୍ତୁ ତତ୍ରାଦ୍ଯ ଵର୍ତତେ ବାନ୍ଧଵୈଃ ସହ
ଯଦୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାରାବତୀରେ ଯଦୁମାନେ ବସିଥିଲେ; ବାସୁଦେବ ଏଠାରେ ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ଆଜି ବସିଛନ୍ତି।
ତାସ୍ଯାଗ୍ରତଃ ସ ଵିଖ୍ଯାତୋ ବଲଦେଵୋ ହଲାଯୁଧଃ । ଶେଷାଂଶୋ ମୁସଲୀ ଵୀରୋ ଵରୋଽସ୍ତୁ ତଵ ସମ୍ମତଃ
ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଳଦେବ, ହଳ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଶେଷଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୁସଳଧାରୀ ବୀର ଦଣ୍ଡାଧାରୀ ରହିଛନ୍ତି; ସେ ତୁମ ଚୟନ ହେଉ।
ସଙ୍କର୍ଷଣାଯ ଦେହ୍ଯାଶୁ କନ୍ଯାଂ କମଲଲୋଚନାମ୍ । ରେଵତୀଂ ବଲଭଦ୍ରାଯ ଵିଵାହଵିଧିନା ତତଃ
ଶୀଘ୍ର କମଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା କନ୍ୟାକୁ ସଂକର୍ଷଣଙ୍କୁ ଦିଅ; ରେବତୀଙ୍କୁ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ବିବାହ ବିଧିରେ ବିବାହ କରାଯାଉ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁତ୍ରୀଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ବଦରିକାଶ୍ରମମ୍ । ତପସ୍ତପ୍ତୁଂ ସୁରାରାମଂ ପାଵନଂ କାମଦଂ ନୃଣାମ୍
ପୁତ୍ରୀକୁ ଦେଇ, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଦରିକାଶ୍ରମକୁ ଯାଅ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସ, ପବିତ୍ର ଓ ମନୋକାମନା ପୂରଣ କରୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ ତପସ୍ୟା କର।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ଇତି ରାଜା ସମାଦିଷ୍ଟୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ପଦ୍ମଯୋନିନା । ଜଗାମ ତରସା ରାଜନ୍ ଦ୍ଵାରକାଂ କନ୍ଯଯାନ୍ଵିତଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ - ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମା, ପଦ୍ମଯୋନି, ରାଜାକୁ ନିର୍ଦେଶ କରି, ରାଜା ତୁରନ୍ତ କନ୍ୟା ସହିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇଲେ।
ଦଦୌ ତାଂ ବଲଦେଵାଯ କନ୍ଯାଂ ଵୈ ଶୁଭଲକ୍ଷଣାମ୍ । ତତସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ନୃପତିଃ କାଲପର୍ଯଯେ
ସେ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା କନ୍ୟାକୁ ବଳଦେବଙ୍କୁ ଦେଲେ; ପରେ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରି, ରାଜା ସମୟ ଅନୁସାରେ,
ଜଗାମ ତ୍ରିଦଶାଵାସଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦେହଂ ସରିତ୍ତଟେ । ରାଜୋଵାଚ - ଭଗଵନ୍ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଭଵତା ସମୁଦାହୃତମ୍
ନଦୀତୀରେ ଦେହ ଛାଡି ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ; ରାଜା କହିଲେ - ଭଗବନ, ଆପଣ ଏକ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା କହିଲେ।
ରେଵତସ୍ତୁ ସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ସୁତାର୍ଥତଃ । ଯୁଗାନାଂ ତୁ ଗତଂ ତତ୍ର ଶତମଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ କିଲ
ରେବତା ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ରହିଲେ; ସେଠାରେ ଏକ ଶତ ଅଠ ଯୁଗ ଅତିତ ହୋଇଗଲା।
କନ୍ଯା ଵୃଦ୍ଧା ନ ସଞ୍ଜାତା ରାଜା ଵାତିତରାଂ ନୁ କିମ୍ । ଏତାଵନ୍ତଂ ତଥା କାଲମାଯୁଃ ପୂର୍ଣଂ ତଯୋଃ କଥମ୍
କନ୍ୟା ବୃଦ୍ଧ ହେଲେ ନାହିଁ; ରାଜା, ଏତେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତାଙ୍କ ଆୟୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କିପରି ରହିଲା?
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ନ ଜରା କ୍ଷୁପିତ୍ପାସା ଵା ନ ମୃତ୍ଯୁର୍ନ ଭଯଂ ପୁନଃ । ନ ତୁ ଗ୍ଲାନିଃ ପ୍ରଭଵତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ସଦାନଘ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ - ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ତ୍ରୁଷ୍ଣା, କ୍ଷୁଧା, ମୃତ୍ୟୁ, ଭୟ କିମ୍ବା କ୍ଲାନି ନାହିଁ; ସେଠାରେ ଏହି ସବୁ କିଛି ଲାଗୁ ନାହିଁ, ଓ ନିର୍ମଳ।
ମେରୁଂ ଗତସ୍ଯ ଶର୍ଯାତେଃ ସନ୍ତତୀ ରାକ୍ଷସୈର୍ହତା । ଗତାଃ କୁଶସ୍ଥଲୀଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଭଯଭୀତା ଇତସ୍ତତଃ
ଶର୍ୟାତି ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଯାଇଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ବଂଶ ରାକ୍ଷସମାନେ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ। ଭୟରେ, ସେମାନେ କୁଶସ୍ଥଳୀ ଛାଡ଼ି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ମନୋଶ୍ଚ କ୍ଷୁଵତଃ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନୋ ଵୀର୍ଯଵତ୍ତରଃ । ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁରିତି ଵିଖ୍ଯାତଃ ସୂର୍ଯଵଂଶକରସ୍ତୁ ସଃ
ମନୁଙ୍କ sneeze ରୁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ପ୍ରଥମ ପୂର୍ବଜ ହେଲେ।
ଵଂଶାର୍ଥଂ ତପ ଆତିଷ୍ଠଦ୍ଦେଵୀଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ନିରନ୍ତରମ୍ । ନାରଦସ୍ଯୋପଦେଶେନ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦୀକ୍ଷାମନୁତ୍ତମାମ୍
ବଂଶର ଭଲ ପାଇଁ, ସେ ନିରନ୍ତର ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ତପସ୍ୟା କଲେ। ନାରଦଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୀକ୍ଷା ଲାଭ କଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶତଂ ରାଜନ୍ନିକ୍ଷ୍ଵାକୋରିତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ଵିକୁକ୍ଷିଃ ପ୍ରଥମସ୍ତେଷାଂ ବଲଵୀର୍ଯସମନ୍ଵିତଃ
ସେଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କର ଏକଶେ ପୁଅ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ଥିଲେ ବିକୁକ୍ଷି, ଯିଏ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରତାପୀ ଥିଲେ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ସ୍ଥିତୋ ରାଜା ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁରିତି ଵିଶ୍ରୁତଃ । ଶକୁନିପ୍ରମୁଖାଃ ପୁତ୍ରା ପଞ୍ଚାଶଦ୍ବଲଵତ୍ତରାଃ
ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ରହୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ, ଶକୁନିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ପଞ୍ଚାଶି ଜଣ ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଉତ୍ତରାପଥଦେଶସ୍ଯ ରକ୍ଷିତାରଃ କୃତାଃ କିଲ । ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯାଂ ତଥା ରାଜନ୍ନାଦିଷ୍ଟାସ୍ତେନ ତେ ସୁତାଃ
କୁହାଯାଏ ଯେ, ଏହି ପୁଅମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ହେଇଥିଲେ। ଏହିପରି, ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଅମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଇଥିଲେ।
ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ତଥାଷ୍ଟୌ ଚ ରକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ମହାତ୍ମନା । ଅନ୍ଯୌ ଦ୍ଵୌ ସଂସ୍ଥିତୌ ପାର୍ଶ୍ଵେ ସେଵାର୍ଥଂ ତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ
ଚଉଵାଳିଶି ଏବଂ ଆଠ ଜଣ ପୁଅ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ। ଅନ୍ୟ ଦୁଇଜଣ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ରହି, ସେଠାରେ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ମାନ୍ଧାତୋତ୍ପତ୍ତିଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - କଦାଚିଦଷ୍ଟକାଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଵିକୁକ୍ଷିଂ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ଆଜ୍ଞାପଯଦସଂମୂଢୋ ମାଂସମାନଯ ସତ୍ଵରମ୍
ମାନ୍ଧାତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିବରଣୀ ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଏକଥର, ଅଷ୍ଟକା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିନରେ, ଭୂପତି ବିକୁକ୍ଷିଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ— 'ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମାଂସ ଆଣିଅ'।
ମେଧ୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ଥମଧୁନା ଵନେ ଗତ୍ଵା ସୂତାଦରାତ୍ । ଉତ୍ଯୁକ୍ତୋଽସୌ ତଥେତ୍ଯାଶୁ ଜଗାମ ଵନମସ୍ତ୍ରଭୃତ୍
ଚାରିଅ ଚାଳକ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ମାଂସ ଆଣିବାକୁ କୁହାଯିବା ପରେ, ସେ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ତୁରନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଗତ୍ଵା ଜଘାନ ବାଣୈଃ ସ ଵରାହାନ୍ସୂକରାନ୍ମୃଗାନ୍ । ଶଶାଂଶ୍ଚାପି ପରିଶ୍ରାନ୍ତୋ ବଭୂଵାଥ ବୁଭୂକ୍ଷିତଃ
ସେଠାରେ, ସେ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦର, ଶୁକର ଏବଂ ହରିଣ ମାରିଲେ। ଅତି କ୍ଳାନ୍ତ ଏବଂ ଭୁଖା ହୋଇ, ସେ ଖରା ମଧ୍ୟ ମାରିଲେ।
ଵିସ୍ମୃତା ଚାଷ୍ଟକା ତସ୍ଯ ଶଶଂ ଚାଦଦସୌ ଵନେ । ଶେଷଂ ନିଵେଦଯାମାସ ପିତ୍ରେ ମାଂସମନୁତ୍ତମମ୍
ଅଷ୍ଟକା ଭୁଲିଯାଇ, ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ଖରା ଖାଇଦେଲେ। ଶେଷ ଭଲ ମାଂସ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଇଲେ।
ପ୍ରୋକ୍ଷଣାଯ ସମାନୀତଂ ମାଂସଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୁରୁସ୍ତଦା । ଅନର୍ହମିତି ତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚୁକୋପ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ ଆଣାଯାଇଥିବା ମାଂସ ଦେଖି, ଗୁରୁ ତାହା ଅଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ବୁଝିଲେ ଏବଂ ଏହି କଥା ଜାଣି, ମହାମୁନି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।