ଶୃଣ୍ଵନ୍ନତୃପ୍ଯଦ୍ଧୃଷ୍ଟାତ୍ମା ସଭାଯାଂ ତୁ ସକନ୍ଯକଃ । ସମାପ୍ତେ ତତ୍ର ଗାନ୍ଧର୍ଵେ ପ୍ରଣମ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
ସେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ନିଜ ଝିଅ ସହିତ ସଭାରେ ବସିଥିଲେ। ସଙ୍ଗୀତ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ସେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଦର୍ଶଯିତ୍ଵା ସୁତାଂ ତସ୍ମୈ ସ୍ଵାଭିପ୍ରାଯଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ । ରାଜୋଵାଚ - ଵରଂ କଥଯ ଦେଵେଶ କନ୍ଯେଯଂ ମମ ପୁତ୍ରିକା
ସେ ନିଜ ଝିଅଟିକୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖାଇ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଜଣାଇଲେ। ରାଜା କହିଲେ: ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଏହି ଝିଅକୁ କାହାକୁ ଦେବି, କହ।
ଦେଯା କସ୍ମୈ ମଯା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତ୍ଵାଂ ସମୁପାଗତଃ । ବହଵୋ ରାଜପୁତ୍ରା ମେ ଵୀକ୍ଷିତାଃ କୁଲସମ୍ଭଵାଃ
ମୁଁ ଏହାକୁ କାହାକୁ ଦେବି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ? ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆସିଛି। ମୋର ଦୃଷ୍ଟିରେ ବହୁତ ରାଜପୁତ୍ର ଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ୍ମାନିତ କୁଳର।
ତଦାଜ୍ଞାପଯ ସର୍ଵଜ୍ଞ ଯୋଗ୍ଯଂ ରାଜସୁତଂ ଵରମ୍ । କୁଲୀନଂ ବଲଵନ୍ତଂ ଚ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍
ତେଣୁ, ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ଯୋଗ୍ୟ ରାଜପୁତ୍ର କିଏ ହେବେ, ମୋତେ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ; ସେ କୁଳୀନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ ହେବା ଦରକାର।
ଦାତାରଂ ଧର୍ମଶୀଲଂ ଚ ରାଜପୁତ୍ରଂ ସମାଦିଶ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ତଦାକର୍ଣ୍ଯ ଜଗତ୍କର୍ତା ଵଚନଂ ନୃପତେସ୍ତଦା
ଦୟାଳୁ ଓ ଧର୍ମଶୀଳ ରାଜପୁତ୍ର କିଏ, ମୋତେ ଦିଶା ଦିଅ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଜଗତ୍କର୍ତ୍ତା ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ—
ତମୁଵାଚ ହସନ୍ଵାକ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଲସ୍ଯ ପର୍ଯଯମ୍ । ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ - ରାଜପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ ଵରା ଯେ ହୃଦଯେ କୃତାଃ
ସେ ହସି ହସି କଥା କହିଲେ, ସମୟର ଚଳାଚଳ ଦେଖି। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯେଉଁ ରାଜପୁତ୍ରମାନେକୁ ମନରେ ବର ଭାବିଥିଲେ—
ଗ୍ରସ୍ତାଃ କାଲେନ ତେ ସର୍ଵେ ସପିତୃପୌତ୍ରବାନ୍ଧଵାଃ । ସପ୍ତଵିଂଶତିମୋଽଦ୍ଯୈଵ ଦ୍ଵାପରସ୍ତୁ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ସମୟ ସେମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ପିତା, ପୁଅ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେକୁ ଗ୍ରସି ନେଇଛି। ଆଜି ସତେଇଁ ଦିନ, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
ଵଂଶଜାସ୍ତେ ମୃତାଃ ସର୍ଵେ ପୁରୀ ଦୈତ୍ଯୈର୍ଵିଲୁଣ୍ଠିତା । ସୋମଵଂଶୋଦ୍ଭଵସ୍ତତ୍ର ରାଜା ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସ୍ତି ହି
ତୁମର ବଂଶଜମାନେ ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ନଗର ଦେମନମାନେ ଲୁଟି ନେଇଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏକ ସୋମବଂଶୀ ରାଜା ଏବେ ରାଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଉଗ୍ରସେନ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ମଥୁରାଧିପତିଃ କିଲ । ଯଯାତିଵଂଶସମ୍ଭୂତୋ ରାଜା ମାଥୁରମଣ୍ଡଲେ
ସେ ଉଗ୍ରସେନ ନାମରେ ପରିଚିତ, ମଥୁରାର ଅଧିପତି। ସେ ଯୟାତିବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ ରାଜା, ମଥୁରା ଅଞ୍ଚଳରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଉଗ୍ରସେନାତ୍ମଜଃ କଂସଃ ସୁରଦ୍ଵେଷୀ ମହାବଲଃ । ଦୈତ୍ଯାଂଶଃ ପିତରଂ ସୋଽପି କାରାଗାରଂ ନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁଅ କଂସ, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସେ ଦାନବ ଅଂଶର। ସେ ନିଜ ପିତାକୁ କାରାଗାରରେ ରଖିଛି।
ସ୍ଵଯଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚକାରାସୌ ନୃପାଣାଂ ମଦଗର୍ଵିତଃ । ମେଦିନୀ ଚାତିଭାରାର୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶରଣଂ ଗତା
ସେ ନିଜେ ରାଜା ହେଇ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅହଂକାରରେ ମତାଳ ହେଲେ; ଏହି ଭାରରେ ଭୂମି ଅତି କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ, ଶରଣ ନେବାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।
ଦୁଷ୍ଟରାଜନ୍ଯସୈନ୍ଯାଯାଂ ଭାରେଣାତିସମାକୁଲା । ଅଂଶାଵତରଣଂ ତତ୍ର ଗଦିତଂ ସୁରସତ୍ତମୈଃ
ଦୁଷ୍ଟ ରାଜା ଓ ସେନାମାନଙ୍କର ଭାରରେ ଭୂମି ଅତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା; ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଅଂଶ ଅବତାର ବିଷୟରେ କଥା ହେଲେ।
ଵାସୁଦେଵଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ କୃଷ୍ଣଃ କମଲଲୋଚନଃ । ଦେଵକ୍ଯାଂ ଦେଵରୂପିଣ୍ଯାଂ ଯୋଽସୌ ନାରାଯଣୋ ମୁନିଃ
ବାସୁଦେବ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କମଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା କୃଷ୍ଣ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ଏହି ନାରାୟଣ ମୁନି ହେଲେ।
ତପଶ୍ଚଚାର ଦୁଃସାଧ୍ଯଂ ଧର୍ମପୁତ୍ରଃ ସନାତନଃ । ଗଙ୍ଗାତୀରେ ନରସଖଃ ପୁଣ୍ଯେ ବଦରିକାଶ୍ରମେ
ଧର୍ମପୁତ୍ର, ନିତ୍ୟ, ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ନରମିତ୍ର ସହିତ ପବିତ୍ର ବଦରିକାଶ୍ରମରେ ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ସୋଽଵତୀର୍ଣୋ ଯଦୁକୁଲେ ଵାସୁଦେଵୋଽପି ଵିଶ୍ରୁତଃ । ତେନାସୌ ନିହତଃ ପାପଃ କଂସଃ କୃଷ୍ଣେନ ସତ୍ତମ
ସେ ବି ଯଦୁବଂଶରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ବାସୁଦେବ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ସେ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ କଂସ ନିହତ ହେଲେ, ଓ ସତ୍ତମ।
ଉଗ୍ରସେନାଯ ରାଜ୍ଯଂ ଵୈ ଦତ୍ତଂ ହତ୍ଵା ଖଲଂ ସୁତମ୍ । କଂସସ୍ଯ ଶ୍ଵଶୁରଃ ପାପୋ ଜରାସନ୍ଧୋ ମହାବଲଃ
ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅକୁ ମାରି ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦିଆଗଲା; କଂସଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର, ପାପୀ ଜରାସନ୍ଧ, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଆଗତ୍ଯ ମଥୁରାଂ କ୍ରୋଧାଚ୍ଚକାର ସଙ୍ଗରଂ ମୁଦା । କୃଷ୍ଣେନାସୌ ଜିତଃ ସଂଖ୍ଯେ ଜରାସନ୍ଧୋ ମହାବଲଃ
କ୍ରୋଧରେ ମଥୁରାକୁ ଆସି, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରାସନ୍ଧ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଲେ।
ପ୍ରେଷଯାମାସ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସବଲଂ ଯଵନଂ ତତଃ । ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽଽଯାନ୍ତଂ ମହାଶୂରଂ ସସୈନ୍ଯଂ ଯଵନାଧିପମ୍
ତାପରେ ସେ ଯବନଙ୍କୁ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପଠାଇଲେ; ମହାଶୂର ଯବନ ରାଜା ସେନା ସହିତ ଆସୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି,
[କୃଷ୍ଣସ୍ତୁ ମଥୁରାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପୁରୀଂ ଦ୍ଵାରାଵତୀମଗାତ୍ । ପ୍ରଭଗ୍ନାଂ ତାଂ ପୁରୀଂ କୃଷ୍ଣଃ ଶିଲ୍ପିଭିଃ ସହ ସଙ୍ଗତୈଃ ॥ କାରଯାମାସ ଦୁର୍ଗାଢ୍ଯାଂ ହଟ୍ଟଶାଲାଵିମଣ୍ଡିତାମ୍ । ଜୀର୍ଣୋଦ୍ଧାରଂ ପୁରଃ କୃତ୍ଵା ଵାସୁଦେଵଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଉଗ୍ରସେନଂ ଚ ରାଜାନଂ ଚକାର ଵଶଵର୍ତିନମ୍ ॥] ଯାଦଵାନ୍ସ୍ଥାପଯାମାସ ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ଯଦୂତ୍ତମଃ । ଵାସୁଦେଵସ୍ତୁ ତତ୍ରାଦ୍ଯ ଵର୍ତତେ ବାନ୍ଧଵୈଃ ସହ
ଯଦୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାରାବତୀରେ ଯଦୁମାନେ ବସିଥିଲେ; ବାସୁଦେବ ଏଠାରେ ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ଆଜି ବସିଛନ୍ତି।
ତାସ୍ଯାଗ୍ରତଃ ସ ଵିଖ୍ଯାତୋ ବଲଦେଵୋ ହଲାଯୁଧଃ । ଶେଷାଂଶୋ ମୁସଲୀ ଵୀରୋ ଵରୋଽସ୍ତୁ ତଵ ସମ୍ମତଃ
ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଳଦେବ, ହଳ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଶେଷଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୁସଳଧାରୀ ବୀର ଦଣ୍ଡାଧାରୀ ରହିଛନ୍ତି; ସେ ତୁମ ଚୟନ ହେଉ।
ସଙ୍କର୍ଷଣାଯ ଦେହ୍ଯାଶୁ କନ୍ଯାଂ କମଲଲୋଚନାମ୍ । ରେଵତୀଂ ବଲଭଦ୍ରାଯ ଵିଵାହଵିଧିନା ତତଃ
ଶୀଘ୍ର କମଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା କନ୍ୟାକୁ ସଂକର୍ଷଣଙ୍କୁ ଦିଅ; ରେବତୀଙ୍କୁ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ବିବାହ ବିଧିରେ ବିବାହ କରାଯାଉ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁତ୍ରୀଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ବଦରିକାଶ୍ରମମ୍ । ତପସ୍ତପ୍ତୁଂ ସୁରାରାମଂ ପାଵନଂ କାମଦଂ ନୃଣାମ୍
ପୁତ୍ରୀକୁ ଦେଇ, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଦରିକାଶ୍ରମକୁ ଯାଅ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସ, ପବିତ୍ର ଓ ମନୋକାମନା ପୂରଣ କରୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ ତପସ୍ୟା କର।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ଇତି ରାଜା ସମାଦିଷ୍ଟୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ପଦ୍ମଯୋନିନା । ଜଗାମ ତରସା ରାଜନ୍ ଦ୍ଵାରକାଂ କନ୍ଯଯାନ୍ଵିତଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ - ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମା, ପଦ୍ମଯୋନି, ରାଜାକୁ ନିର୍ଦେଶ କରି, ରାଜା ତୁରନ୍ତ କନ୍ୟା ସହିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇଲେ।
ଦଦୌ ତାଂ ବଲଦେଵାଯ କନ୍ଯାଂ ଵୈ ଶୁଭଲକ୍ଷଣାମ୍ । ତତସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ନୃପତିଃ କାଲପର୍ଯଯେ
ସେ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା କନ୍ୟାକୁ ବଳଦେବଙ୍କୁ ଦେଲେ; ପରେ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରି, ରାଜା ସମୟ ଅନୁସାରେ,
ଜଗାମ ତ୍ରିଦଶାଵାସଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦେହଂ ସରିତ୍ତଟେ । ରାଜୋଵାଚ - ଭଗଵନ୍ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଭଵତା ସମୁଦାହୃତମ୍
ନଦୀତୀରେ ଦେହ ଛାଡି ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ; ରାଜା କହିଲେ - ଭଗବନ, ଆପଣ ଏକ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା କହିଲେ।
ରେଵତସ୍ତୁ ସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ସୁତାର୍ଥତଃ । ଯୁଗାନାଂ ତୁ ଗତଂ ତତ୍ର ଶତମଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ କିଲ
ରେବତା ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ରହିଲେ; ସେଠାରେ ଏକ ଶତ ଅଠ ଯୁଗ ଅତିତ ହୋଇଗଲା।
କନ୍ଯା ଵୃଦ୍ଧା ନ ସଞ୍ଜାତା ରାଜା ଵାତିତରାଂ ନୁ କିମ୍ । ଏତାଵନ୍ତଂ ତଥା କାଲମାଯୁଃ ପୂର୍ଣଂ ତଯୋଃ କଥମ୍
କନ୍ୟା ବୃଦ୍ଧ ହେଲେ ନାହିଁ; ରାଜା, ଏତେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତାଙ୍କ ଆୟୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କିପରି ରହିଲା?
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ନ ଜରା କ୍ଷୁପିତ୍ପାସା ଵା ନ ମୃତ୍ଯୁର୍ନ ଭଯଂ ପୁନଃ । ନ ତୁ ଗ୍ଲାନିଃ ପ୍ରଭଵତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ସଦାନଘ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ - ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ତ୍ରୁଷ୍ଣା, କ୍ଷୁଧା, ମୃତ୍ୟୁ, ଭୟ କିମ୍ବା କ୍ଲାନି ନାହିଁ; ସେଠାରେ ଏହି ସବୁ କିଛି ଲାଗୁ ନାହିଁ, ଓ ନିର୍ମଳ।
ମେରୁଂ ଗତସ୍ଯ ଶର୍ଯାତେଃ ସନ୍ତତୀ ରାକ୍ଷସୈର୍ହତା । ଗତାଃ କୁଶସ୍ଥଲୀଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଭଯଭୀତା ଇତସ୍ତତଃ
ଶର୍ୟାତି ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଯାଇଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ବଂଶ ରାକ୍ଷସମାନେ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ। ଭୟରେ, ସେମାନେ କୁଶସ୍ଥଳୀ ଛାଡ଼ି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ମନୋଶ୍ଚ କ୍ଷୁଵତଃ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନୋ ଵୀର୍ଯଵତ୍ତରଃ । ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁରିତି ଵିଖ୍ଯାତଃ ସୂର୍ଯଵଂଶକରସ୍ତୁ ସଃ
ମନୁଙ୍କ sneeze ରୁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ପ୍ରଥମ ପୂର୍ବଜ ହେଲେ।