ମହାଭିଷଃ ପୁରା ରାଜା ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଗତଃ ସ୍ଵରାଟ୍ । ଆଗଚ୍ଛନ୍ତୀଂ ନୃପୋ ଗଙ୍ଗାମପଶ୍ଯଚ୍ଚାତିସୁନ୍ଦରୀମ୍
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ମହାଭିଷ ନାମକ ରାଜା ଏହି ପୃଥିବୀର ଏକଛତ୍ର ଶାସକ ଥିଲେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁନ୍ଦରୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଥିଲେ।
ଵାଯୁନାମ୍ବରମସ୍ଯାସ୍ତୁ ଦୈଵାଦପହୃତଂ ନୃପ । କିଞ୍ଚିନ୍ନଗ୍ନା ନୃପେଣାଥ ଦୃଷ୍ଟା ସା ସୁନ୍ଦରୀ ତଥା
ଏହି ରାଜାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଦେବଯୋଗରେ ବାତାସ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଓଡ଼ଣା ଉଡ଼ାଇ ଦେଲା, ଏବଂ ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ଗଙ୍ଗା ଅଳ୍ପ ଅବସ୍ଥାରେ ନଗ୍ନ ଦେଖାଗଲେ।
ସ୍ମିତଂ ଚକାର କାମାର୍ତଃ ସା ଚ କିଞ୍ଚିଜ୍ଜହାସ ଵୈ । ବ୍ରହ୍ମଣା ତୌ ତଦା ଦୃଷ୍ଟୌ ଶପ୍ତୌ ଜାତୌ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍
କାମରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ସେ ହସିଲେ; ସେ ଝିଅଟି ମଧ୍ୟ ହାଲକା ହସିଲା। ବ୍ରହ୍ମା ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଶାପ ଦେଲେ, ତେଣୁ ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଵୈକୁଣ୍ଠେଽପି ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ପୀଡିତା ଦୈତ୍ଯଦାନଵୈଃ । ଗତ୍ଵା ହରିଂ ଜଗନ୍ନାଥମସ୍ତୁଵନ୍କମଲାପତିମ୍
ଏକା ଭାବେ ଭବନରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେମନ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହେଲେ; ସେମାନେ ହରି, ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ କମଳନୟନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ସନ୍ଦେହୋ ନାତ୍ର କର୍ତଵ୍ଯଃ ସର୍ଵଥା ନୃପସତ୍ତମ । ଗମ୍ଯାଃ ସର୍ଵେଽପି ଲୋକାଃ ସ୍ଯୁର୍ମାନଵାନାଂ ନରାଧିପ
ହେ ରାଜା, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ଲୋକ ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ, ହେ ନରପତି।
ଅଵଶ୍ଯଂ କୃତପୁଣ୍ଯାନାଂ ତାପସାନାଂ ନରାଧିପ । ପୁଣ୍ଯସଦ୍ଭାଵ ଏଵାତ୍ର ଗମନେ କାରଣଂ ନୃପ
ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ କେବଳ ପୁଣ୍ୟ କରିଥିବା ତାପସମାନେ ଏବଂ ମହାପୁଣ୍ୟବାନ ଲୋକମାନେ ପାଇପାରିବେ; ଏଠାରେ ପୁଣ୍ୟ ଥିବାଟା ହିଁ ଏହାର କାରଣ।
ତଥୈଵ ଯଜମାନାନାଂ ଯଜ୍ଞେନ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍ । ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ - ରେଵତୋ ରେଵତୀଂ କନ୍ଯାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚାରୁଲୋଚନାମ୍
ଏହିପରି, ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ମନ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ। ଜନମେଜୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ରେବତା ନିଜ ଝିଅ ରେବତୀ, ଯାହାର ଚକ୍ଷୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ନେଇଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଗତଃ ପଶ୍ଚାତ୍କିଂ କୃତଂ ତେନେ ଭୂଭୁଜା । ବ୍ରହ୍ମଣା କିଂ ସମାଦିଷ୍ଟଂ କସ୍ମୈ ଦତ୍ତା ସୁତା ପୁନଃ
ପରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଗଲେ; ସେ ଭୂପତି ଏଠାରେ କଣ କଲେ? ବ୍ରହ୍ମା କଣ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, ଓ ଝିଅଟି କାହାକୁ ପୁନଃ ଦେଇଯିବା ହେଲା?
ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିସ୍ତରାଦ୍ବହ୍ମନ୍ କଥଯ ତ୍ଵଂ ମମାଧୁନା । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ନିଶାମଯ ମହୀପାଲ ରାଜା ରେଵତକଃ କିଲ
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଏବେ ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କହ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଶୁଣ, ହେ ମହୀପତି, ରେବତକ ରାଜା ଥିଲେ।
ପୁତ୍ର୍ଯା ଵରଂ ପରିପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଗତୋ ଯଦା । ଆଵର୍ତମାନେ ଗାନ୍ଧର୍ଵେ ସ୍ଥିତୋ ଲବ୍ଧକ୍ଷଣଃ କ୍ଷଣମ୍
ସେ ଝିଅ ପାଇଁ ବର ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଗଲାବେଳେ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତ ଚାଲିଥିଲା; ସେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରି ବସିଥିଲେ।
ଶୃଣ୍ଵନ୍ନତୃପ୍ଯଦ୍ଧୃଷ୍ଟାତ୍ମା ସଭାଯାଂ ତୁ ସକନ୍ଯକଃ । ସମାପ୍ତେ ତତ୍ର ଗାନ୍ଧର୍ଵେ ପ୍ରଣମ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
ସେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ନିଜ ଝିଅ ସହିତ ସଭାରେ ବସିଥିଲେ। ସଙ୍ଗୀତ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ସେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଦର୍ଶଯିତ୍ଵା ସୁତାଂ ତସ୍ମୈ ସ୍ଵାଭିପ୍ରାଯଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ । ରାଜୋଵାଚ - ଵରଂ କଥଯ ଦେଵେଶ କନ୍ଯେଯଂ ମମ ପୁତ୍ରିକା
ସେ ନିଜ ଝିଅଟିକୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖାଇ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଜଣାଇଲେ। ରାଜା କହିଲେ: ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଏହି ଝିଅକୁ କାହାକୁ ଦେବି, କହ।
ଦେଯା କସ୍ମୈ ମଯା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତ୍ଵାଂ ସମୁପାଗତଃ । ବହଵୋ ରାଜପୁତ୍ରା ମେ ଵୀକ୍ଷିତାଃ କୁଲସମ୍ଭଵାଃ
ମୁଁ ଏହାକୁ କାହାକୁ ଦେବି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ? ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆସିଛି। ମୋର ଦୃଷ୍ଟିରେ ବହୁତ ରାଜପୁତ୍ର ଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ୍ମାନିତ କୁଳର।
ତଦାଜ୍ଞାପଯ ସର୍ଵଜ୍ଞ ଯୋଗ୍ଯଂ ରାଜସୁତଂ ଵରମ୍ । କୁଲୀନଂ ବଲଵନ୍ତଂ ଚ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍
ତେଣୁ, ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ଯୋଗ୍ୟ ରାଜପୁତ୍ର କିଏ ହେବେ, ମୋତେ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ; ସେ କୁଳୀନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ ହେବା ଦରକାର।
ଦାତାରଂ ଧର୍ମଶୀଲଂ ଚ ରାଜପୁତ୍ରଂ ସମାଦିଶ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ତଦାକର୍ଣ୍ଯ ଜଗତ୍କର୍ତା ଵଚନଂ ନୃପତେସ୍ତଦା
ଦୟାଳୁ ଓ ଧର୍ମଶୀଳ ରାଜପୁତ୍ର କିଏ, ମୋତେ ଦିଶା ଦିଅ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଜଗତ୍କର୍ତ୍ତା ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ—
ତମୁଵାଚ ହସନ୍ଵାକ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଲସ୍ଯ ପର୍ଯଯମ୍ । ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ - ରାଜପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ ଵରା ଯେ ହୃଦଯେ କୃତାଃ
ସେ ହସି ହସି କଥା କହିଲେ, ସମୟର ଚଳାଚଳ ଦେଖି। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯେଉଁ ରାଜପୁତ୍ରମାନେକୁ ମନରେ ବର ଭାବିଥିଲେ—
ଗ୍ରସ୍ତାଃ କାଲେନ ତେ ସର୍ଵେ ସପିତୃପୌତ୍ରବାନ୍ଧଵାଃ । ସପ୍ତଵିଂଶତିମୋଽଦ୍ଯୈଵ ଦ୍ଵାପରସ୍ତୁ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ସମୟ ସେମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ପିତା, ପୁଅ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେକୁ ଗ୍ରସି ନେଇଛି। ଆଜି ସତେଇଁ ଦିନ, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
ଵଂଶଜାସ୍ତେ ମୃତାଃ ସର୍ଵେ ପୁରୀ ଦୈତ୍ଯୈର୍ଵିଲୁଣ୍ଠିତା । ସୋମଵଂଶୋଦ୍ଭଵସ୍ତତ୍ର ରାଜା ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସ୍ତି ହି
ତୁମର ବଂଶଜମାନେ ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ନଗର ଦେମନମାନେ ଲୁଟି ନେଇଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏକ ସୋମବଂଶୀ ରାଜା ଏବେ ରାଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଉଗ୍ରସେନ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ମଥୁରାଧିପତିଃ କିଲ । ଯଯାତିଵଂଶସମ୍ଭୂତୋ ରାଜା ମାଥୁରମଣ୍ଡଲେ
ସେ ଉଗ୍ରସେନ ନାମରେ ପରିଚିତ, ମଥୁରାର ଅଧିପତି। ସେ ଯୟାତିବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ ରାଜା, ମଥୁରା ଅଞ୍ଚଳରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଉଗ୍ରସେନାତ୍ମଜଃ କଂସଃ ସୁରଦ୍ଵେଷୀ ମହାବଲଃ । ଦୈତ୍ଯାଂଶଃ ପିତରଂ ସୋଽପି କାରାଗାରଂ ନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁଅ କଂସ, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସେ ଦାନବ ଅଂଶର। ସେ ନିଜ ପିତାକୁ କାରାଗାରରେ ରଖିଛି।
ସ୍ଵଯଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚକାରାସୌ ନୃପାଣାଂ ମଦଗର୍ଵିତଃ । ମେଦିନୀ ଚାତିଭାରାର୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶରଣଂ ଗତା
ସେ ନିଜେ ରାଜା ହେଇ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅହଂକାରରେ ମତାଳ ହେଲେ; ଏହି ଭାରରେ ଭୂମି ଅତି କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ, ଶରଣ ନେବାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।
ଦୁଷ୍ଟରାଜନ୍ଯସୈନ୍ଯାଯାଂ ଭାରେଣାତିସମାକୁଲା । ଅଂଶାଵତରଣଂ ତତ୍ର ଗଦିତଂ ସୁରସତ୍ତମୈଃ
ଦୁଷ୍ଟ ରାଜା ଓ ସେନାମାନଙ୍କର ଭାରରେ ଭୂମି ଅତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା; ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଅଂଶ ଅବତାର ବିଷୟରେ କଥା ହେଲେ।
ଵାସୁଦେଵଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ କୃଷ୍ଣଃ କମଲଲୋଚନଃ । ଦେଵକ୍ଯାଂ ଦେଵରୂପିଣ୍ଯାଂ ଯୋଽସୌ ନାରାଯଣୋ ମୁନିଃ
ବାସୁଦେବ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କମଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା କୃଷ୍ଣ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ଏହି ନାରାୟଣ ମୁନି ହେଲେ।
ତପଶ୍ଚଚାର ଦୁଃସାଧ୍ଯଂ ଧର୍ମପୁତ୍ରଃ ସନାତନଃ । ଗଙ୍ଗାତୀରେ ନରସଖଃ ପୁଣ୍ଯେ ବଦରିକାଶ୍ରମେ
ଧର୍ମପୁତ୍ର, ନିତ୍ୟ, ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ନରମିତ୍ର ସହିତ ପବିତ୍ର ବଦରିକାଶ୍ରମରେ ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ସୋଽଵତୀର୍ଣୋ ଯଦୁକୁଲେ ଵାସୁଦେଵୋଽପି ଵିଶ୍ରୁତଃ । ତେନାସୌ ନିହତଃ ପାପଃ କଂସଃ କୃଷ୍ଣେନ ସତ୍ତମ
ସେ ବି ଯଦୁବଂଶରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ବାସୁଦେବ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ସେ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ କଂସ ନିହତ ହେଲେ, ଓ ସତ୍ତମ।
ଉଗ୍ରସେନାଯ ରାଜ୍ଯଂ ଵୈ ଦତ୍ତଂ ହତ୍ଵା ଖଲଂ ସୁତମ୍ । କଂସସ୍ଯ ଶ୍ଵଶୁରଃ ପାପୋ ଜରାସନ୍ଧୋ ମହାବଲଃ
ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅକୁ ମାରି ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦିଆଗଲା; କଂସଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର, ପାପୀ ଜରାସନ୍ଧ, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଆଗତ୍ଯ ମଥୁରାଂ କ୍ରୋଧାଚ୍ଚକାର ସଙ୍ଗରଂ ମୁଦା । କୃଷ୍ଣେନାସୌ ଜିତଃ ସଂଖ୍ଯେ ଜରାସନ୍ଧୋ ମହାବଲଃ
କ୍ରୋଧରେ ମଥୁରାକୁ ଆସି, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରାସନ୍ଧ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଲେ।
ପ୍ରେଷଯାମାସ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସବଲଂ ଯଵନଂ ତତଃ । ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽଽଯାନ୍ତଂ ମହାଶୂରଂ ସସୈନ୍ଯଂ ଯଵନାଧିପମ୍
ତାପରେ ସେ ଯବନଙ୍କୁ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପଠାଇଲେ; ମହାଶୂର ଯବନ ରାଜା ସେନା ସହିତ ଆସୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି,
[କୃଷ୍ଣସ୍ତୁ ମଥୁରାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପୁରୀଂ ଦ୍ଵାରାଵତୀମଗାତ୍ । ପ୍ରଭଗ୍ନାଂ ତାଂ ପୁରୀଂ କୃଷ୍ଣଃ ଶିଲ୍ପିଭିଃ ସହ ସଙ୍ଗତୈଃ ॥ କାରଯାମାସ ଦୁର୍ଗାଢ୍ଯାଂ ହଟ୍ଟଶାଲାଵିମଣ୍ଡିତାମ୍ । ଜୀର୍ଣୋଦ୍ଧାରଂ ପୁରଃ କୃତ୍ଵା ଵାସୁଦେଵଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଉଗ୍ରସେନଂ ଚ ରାଜାନଂ ଚକାର ଵଶଵର୍ତିନମ୍ ॥] ଯାଦଵାନ୍ସ୍ଥାପଯାମାସ ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ଯଦୂତ୍ତମଃ । ଵାସୁଦେଵସ୍ତୁ ତତ୍ରାଦ୍ଯ ଵର୍ତତେ ବାନ୍ଧଵୈଃ ସହ
ଯଦୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାରାବତୀରେ ଯଦୁମାନେ ବସିଥିଲେ; ବାସୁଦେବ ଏଠାରେ ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ଆଜି ବସିଛନ୍ତି।
ତାସ୍ଯାଗ୍ରତଃ ସ ଵିଖ୍ଯାତୋ ବଲଦେଵୋ ହଲାଯୁଧଃ । ଶେଷାଂଶୋ ମୁସଲୀ ଵୀରୋ ଵରୋଽସ୍ତୁ ତଵ ସମ୍ମତଃ
ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଳଦେବ, ହଳ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଶେଷଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୁସଳଧାରୀ ବୀର ଦଣ୍ଡାଧାରୀ ରହିଛନ୍ତି; ସେ ତୁମ ଚୟନ ହେଉ।