ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଵଂଶଵର୍ଣନମ୍ ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ - ସଂଶଯୋଽଯଂ ମହାନ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵର୍ତତେ ମମ ମାନସେ । ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଗତୋ ରାଜା ରେଵତୀସଂଯୁତଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଜନମେଜୟ ପଚାରିଲେ — ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ମନରେ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମିଛି; ରାଜା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ରେବତୀ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ କିପରି ଗଲେ?
ମଯା ପୂର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ କଥାନ୍ତରେ । ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଚ୍ଛାନ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠାରୁ ଅନ୍ୟ କଥାରେ ଶୁଣିଛି ଯେ, ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ରାଜା କଥଂ ଗତସ୍ତତ୍ର ରେଵତୀସଂଯୁତଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ସତ୍ଯଲୋକେଽତିଦୁଷ୍ପ୍ରାପେ ଭୂର୍ଲୋକାଦିତି ସଂଶଯଃ
ତେବେ ରାଜା କିପରି ନିଜେ ରେବତୀ ସହିତ ସତ୍ୟଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଯାହା ମାନବ ଲୋକରୁ ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ପହଞ୍ଚିବାଯୋଗ୍ୟ, ସେଠାକୁ ଗଲେ? ଏହି ମୋର ସନ୍ଦେହ।
ମୃତଃ ସ୍ଵର୍ଗମଵାପ୍ନୋତି ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ନିର୍ଣଯଃ । (ମାନୁଷେଣ ତୁ ଦେହେନ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଗତିଃ କଥମ୍ । ) ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ପୁନଃ କଥଂ ଲୋକେ ମାନୁଷେ ଜାଯତେ ଗତିଃ
ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଆଛି ଯେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସ୍ଵର୍ଗ ମିଳେ; କିନ୍ତୁ ମାନବ ଦେହରେ କିପରି ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯିବାଯାଏ? ଏବଂ ସ୍ଵର୍ଗରୁ ପୁଣି କିପରି ଲୋକରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ମିଳେ?
ଏତନ୍ମେ ସଂସ୍ଯଯଂ ଵିଦ୍ଵଂଶ୍ଛେତ୍ତୁମର୍ହସି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ଯଥା ରାଜା ଗତସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଷ୍ଟୁକାମଃ ପ୍ରଜାପତିମ୍
ହେ ପଣ୍ଡିତ, ଏହି ମୋର ସନ୍ଦେହ ଏବେ ଦୂର କର; ରାଜା କିପରି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ପଚାରିବାକୁ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ତାହା ମୋତେ କୁହ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ମେରୋସ୍ତୁ ଶିଖରେ ରାଜନ୍ ସର୍ଵେ ଲୋକାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକୋ ଵହ୍ନିଲୋକୋ ଯା ଚ ସଂଯମିନୀ ପୁରୀ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ରାଜା, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅବସ୍ଥିତ; ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ, ଅଗ୍ନିଲୋକ ଏବଂ ସଂୟମିନୀ ପୁରୀ ଅଛି।
ତଥୈଵ ସତ୍ଯଲୋକଶ୍ଚ କୈଲାସଶ୍ଚ ତଥା ପୁନଃ । ଵୈକୁଣ୍ଠଶ୍ଚ ପୁନସ୍ତତ୍ର ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦମୁଚ୍ଯତେ
ଏଭଳି ସତ୍ୟଲୋକ, କୈଳାସ ଏବଂ ପୁଣି ଭଳି ଭଳି ଭାବେ ବୈକୁଣ୍ଠ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛି; ଏହାକୁ ବୈଷ୍ଣବ ପଦ କୁହାଯାଏ।
ଯଥାର୍ଜୁନଃ ଶକ୍ରଲୋକେ ଗତଃ ପାର୍ଥୋ ଧନୁର୍ଧରଃ । ପଞ୍ଚଵର୍ଷାଣି କୌନ୍ତେଯଃ ସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ର ସୁରାଲଯେ
ଯେପରି ଧନୁର୍ଧର କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଇ, ସେଠି ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୃହରେ ରହିଥିଲେ,
ମାନୁଷେଣୈଵ ଦେହେନ ଵାସଵସ୍ଯ ଚ ସନ୍ନିଧୌ । ତଥୈଵାନ୍ଯେଽପି ଭୂପାଲାଃ କକୁତ୍ସ୍ଥପ୍ରମୁଖାଃ କିଲ
ମାନବ ଦେହରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରହିଥିଲେ; ଏଭଳି କକୁତ୍ସ୍ଥ ଆଦି ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କରିଥିଲେ।
ସ୍ଵର୍ଲୋକଗତଯଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚାପି ମହାବଲାଃ । ଜିତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରସଦନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତାସ୍ତତ୍ର କାମତଃ
ସ୍ଵର୍ଗ ଲୋକକୁ ଯାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହ ଜିତି, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ସେଠି ରହିଥିଲେ।
ମହାଭିଷଃ ପୁରା ରାଜା ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଗତଃ ସ୍ଵରାଟ୍ । ଆଗଚ୍ଛନ୍ତୀଂ ନୃପୋ ଗଙ୍ଗାମପଶ୍ଯଚ୍ଚାତିସୁନ୍ଦରୀମ୍
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ମହାଭିଷ ନାମକ ରାଜା ଏହି ପୃଥିବୀର ଏକଛତ୍ର ଶାସକ ଥିଲେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁନ୍ଦରୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଥିଲେ।
ଵାଯୁନାମ୍ବରମସ୍ଯାସ୍ତୁ ଦୈଵାଦପହୃତଂ ନୃପ । କିଞ୍ଚିନ୍ନଗ୍ନା ନୃପେଣାଥ ଦୃଷ୍ଟା ସା ସୁନ୍ଦରୀ ତଥା
ଏହି ରାଜାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଦେବଯୋଗରେ ବାତାସ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଓଡ଼ଣା ଉଡ଼ାଇ ଦେଲା, ଏବଂ ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ଗଙ୍ଗା ଅଳ୍ପ ଅବସ୍ଥାରେ ନଗ୍ନ ଦେଖାଗଲେ।
ସ୍ମିତଂ ଚକାର କାମାର୍ତଃ ସା ଚ କିଞ୍ଚିଜ୍ଜହାସ ଵୈ । ବ୍ରହ୍ମଣା ତୌ ତଦା ଦୃଷ୍ଟୌ ଶପ୍ତୌ ଜାତୌ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍
କାମରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ସେ ହସିଲେ; ସେ ଝିଅଟି ମଧ୍ୟ ହାଲକା ହସିଲା। ବ୍ରହ୍ମା ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଶାପ ଦେଲେ, ତେଣୁ ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଵୈକୁଣ୍ଠେଽପି ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ପୀଡିତା ଦୈତ୍ଯଦାନଵୈଃ । ଗତ୍ଵା ହରିଂ ଜଗନ୍ନାଥମସ୍ତୁଵନ୍କମଲାପତିମ୍
ଏକା ଭାବେ ଭବନରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେମନ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହେଲେ; ସେମାନେ ହରି, ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ କମଳନୟନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ସନ୍ଦେହୋ ନାତ୍ର କର୍ତଵ୍ଯଃ ସର୍ଵଥା ନୃପସତ୍ତମ । ଗମ୍ଯାଃ ସର୍ଵେଽପି ଲୋକାଃ ସ୍ଯୁର୍ମାନଵାନାଂ ନରାଧିପ
ହେ ରାଜା, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ଲୋକ ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ, ହେ ନରପତି।
ଅଵଶ୍ଯଂ କୃତପୁଣ୍ଯାନାଂ ତାପସାନାଂ ନରାଧିପ । ପୁଣ୍ଯସଦ୍ଭାଵ ଏଵାତ୍ର ଗମନେ କାରଣଂ ନୃପ
ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ କେବଳ ପୁଣ୍ୟ କରିଥିବା ତାପସମାନେ ଏବଂ ମହାପୁଣ୍ୟବାନ ଲୋକମାନେ ପାଇପାରିବେ; ଏଠାରେ ପୁଣ୍ୟ ଥିବାଟା ହିଁ ଏହାର କାରଣ।
ତଥୈଵ ଯଜମାନାନାଂ ଯଜ୍ଞେନ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍ । ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ - ରେଵତୋ ରେଵତୀଂ କନ୍ଯାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚାରୁଲୋଚନାମ୍
ଏହିପରି, ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ମନ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ। ଜନମେଜୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ରେବତା ନିଜ ଝିଅ ରେବତୀ, ଯାହାର ଚକ୍ଷୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ନେଇଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଗତଃ ପଶ୍ଚାତ୍କିଂ କୃତଂ ତେନେ ଭୂଭୁଜା । ବ୍ରହ୍ମଣା କିଂ ସମାଦିଷ୍ଟଂ କସ୍ମୈ ଦତ୍ତା ସୁତା ପୁନଃ
ପରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଗଲେ; ସେ ଭୂପତି ଏଠାରେ କଣ କଲେ? ବ୍ରହ୍ମା କଣ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, ଓ ଝିଅଟି କାହାକୁ ପୁନଃ ଦେଇଯିବା ହେଲା?
ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିସ୍ତରାଦ୍ବହ୍ମନ୍ କଥଯ ତ୍ଵଂ ମମାଧୁନା । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ନିଶାମଯ ମହୀପାଲ ରାଜା ରେଵତକଃ କିଲ
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଏବେ ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କହ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଶୁଣ, ହେ ମହୀପତି, ରେବତକ ରାଜା ଥିଲେ।
ପୁତ୍ର୍ଯା ଵରଂ ପରିପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଗତୋ ଯଦା । ଆଵର୍ତମାନେ ଗାନ୍ଧର୍ଵେ ସ୍ଥିତୋ ଲବ୍ଧକ୍ଷଣଃ କ୍ଷଣମ୍
ସେ ଝିଅ ପାଇଁ ବର ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଗଲାବେଳେ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତ ଚାଲିଥିଲା; ସେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରି ବସିଥିଲେ।
ଶୃଣ୍ଵନ୍ନତୃପ୍ଯଦ୍ଧୃଷ୍ଟାତ୍ମା ସଭାଯାଂ ତୁ ସକନ୍ଯକଃ । ସମାପ୍ତେ ତତ୍ର ଗାନ୍ଧର୍ଵେ ପ୍ରଣମ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
ସେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ନିଜ ଝିଅ ସହିତ ସଭାରେ ବସିଥିଲେ। ସଙ୍ଗୀତ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ସେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଦର୍ଶଯିତ୍ଵା ସୁତାଂ ତସ୍ମୈ ସ୍ଵାଭିପ୍ରାଯଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ । ରାଜୋଵାଚ - ଵରଂ କଥଯ ଦେଵେଶ କନ୍ଯେଯଂ ମମ ପୁତ୍ରିକା
ସେ ନିଜ ଝିଅଟିକୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖାଇ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଜଣାଇଲେ। ରାଜା କହିଲେ: ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଏହି ଝିଅକୁ କାହାକୁ ଦେବି, କହ।
ଦେଯା କସ୍ମୈ ମଯା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତ୍ଵାଂ ସମୁପାଗତଃ । ବହଵୋ ରାଜପୁତ୍ରା ମେ ଵୀକ୍ଷିତାଃ କୁଲସମ୍ଭଵାଃ
ମୁଁ ଏହାକୁ କାହାକୁ ଦେବି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ? ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆସିଛି। ମୋର ଦୃଷ୍ଟିରେ ବହୁତ ରାଜପୁତ୍ର ଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ୍ମାନିତ କୁଳର।
ତଦାଜ୍ଞାପଯ ସର୍ଵଜ୍ଞ ଯୋଗ୍ଯଂ ରାଜସୁତଂ ଵରମ୍ । କୁଲୀନଂ ବଲଵନ୍ତଂ ଚ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍
ତେଣୁ, ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ଯୋଗ୍ୟ ରାଜପୁତ୍ର କିଏ ହେବେ, ମୋତେ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ; ସେ କୁଳୀନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ ହେବା ଦରକାର।
ଦାତାରଂ ଧର୍ମଶୀଲଂ ଚ ରାଜପୁତ୍ରଂ ସମାଦିଶ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ତଦାକର୍ଣ୍ଯ ଜଗତ୍କର୍ତା ଵଚନଂ ନୃପତେସ୍ତଦା
ଦୟାଳୁ ଓ ଧର୍ମଶୀଳ ରାଜପୁତ୍ର କିଏ, ମୋତେ ଦିଶା ଦିଅ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଜଗତ୍କର୍ତ୍ତା ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ—
ତମୁଵାଚ ହସନ୍ଵାକ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଲସ୍ଯ ପର୍ଯଯମ୍ । ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ - ରାଜପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ ଵରା ଯେ ହୃଦଯେ କୃତାଃ
ସେ ହସି ହସି କଥା କହିଲେ, ସମୟର ଚଳାଚଳ ଦେଖି। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯେଉଁ ରାଜପୁତ୍ରମାନେକୁ ମନରେ ବର ଭାବିଥିଲେ—
ଗ୍ରସ୍ତାଃ କାଲେନ ତେ ସର୍ଵେ ସପିତୃପୌତ୍ରବାନ୍ଧଵାଃ । ସପ୍ତଵିଂଶତିମୋଽଦ୍ଯୈଵ ଦ୍ଵାପରସ୍ତୁ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ସମୟ ସେମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ପିତା, ପୁଅ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେକୁ ଗ୍ରସି ନେଇଛି। ଆଜି ସତେଇଁ ଦିନ, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
ଵଂଶଜାସ୍ତେ ମୃତାଃ ସର୍ଵେ ପୁରୀ ଦୈତ୍ଯୈର୍ଵିଲୁଣ୍ଠିତା । ସୋମଵଂଶୋଦ୍ଭଵସ୍ତତ୍ର ରାଜା ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସ୍ତି ହି
ତୁମର ବଂଶଜମାନେ ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ନଗର ଦେମନମାନେ ଲୁଟି ନେଇଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏକ ସୋମବଂଶୀ ରାଜା ଏବେ ରାଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଉଗ୍ରସେନ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ମଥୁରାଧିପତିଃ କିଲ । ଯଯାତିଵଂଶସମ୍ଭୂତୋ ରାଜା ମାଥୁରମଣ୍ଡଲେ
ସେ ଉଗ୍ରସେନ ନାମରେ ପରିଚିତ, ମଥୁରାର ଅଧିପତି। ସେ ଯୟାତିବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ ରାଜା, ମଥୁରା ଅଞ୍ଚଳରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଉଗ୍ରସେନାତ୍ମଜଃ କଂସଃ ସୁରଦ୍ଵେଷୀ ମହାବଲଃ । ଦୈତ୍ଯାଂଶଃ ପିତରଂ ସୋଽପି କାରାଗାରଂ ନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁଅ କଂସ, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସେ ଦାନବ ଅଂଶର। ସେ ନିଜ ପିତାକୁ କାରାଗାରରେ ରଖିଛି।