ମିଥ୍ଯା ତେ ନୋଦ୍ଯମୋ ହ୍ଯେଷ ଭଵତ୍ଯେଵ ତପୋଧନ । ଜାନେ ତ୍ଵମପି ଧର୍ମଜ୍ଞ ମିଥ୍ଯା ନୈଵ କରିଷ୍ଯସି
ତପସ୍ଵୀ, ଆପଣଙ୍କ ଚେଷ୍ଟା ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ; ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ଆପଣ କେବେ ମିଥ୍ୟା କାମ କରିବେ ନାହିଁ, ମୁଁ ଜାଣେ।
ସୋମପାଵଶ୍ଵିନାଵେତୌ ତ୍ଵତ୍କୃତୌ ଚ ସଦୈଵେ ହି । ଭଵିଷ୍ଯତଶ୍ଚ ଶର୍ଯାତେଃ କୀର୍ତିସ୍ତୁ ଵିପୁଲା ଭଵେତ୍
ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହେବା ପରେ ସୋମ ଓ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ସଦା ସୋମପାନ କରିପାରିବେ; ଏବଂ ଶର୍ୟାତିଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ଦିଗଦିଗନ୍ତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।
ମଯା ଯଦ୍ଧି କୃତଂ କର୍ମ ସର୍ଵଥା ମୁନିସତ୍ତମ । ପରୀକ୍ଷାର୍ଥଂ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ତଵ ଵୀର୍ଯପ୍ରକାଶନମ୍
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି, ତାହାକୁ ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ବଳ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ମେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ମଦଂ ସଂହର ଚୋତ୍ଥିତମ୍ । କଲ୍ଯାଣଂ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ତଥା ଭୂଯୋ ଵିଧୀଯତାମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋତେ କୃପା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ମୋ ମନରେ ଉଦ୍ଭୂତ ଅହଂକାରକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପୁନର୍ବାର ସ୍ଥାପିତ ହେଉ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଶକ୍ରେଣ ଚ୍ଯଵନଃ ପରମାର୍ଥଵିତ୍ । ସଂଜହାର ତପଃ କୋପଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଵିରୋଧଜମ୍
ଶକ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପରମ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିବା ଚ୍ୟବନ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ରୋଷ, ଯାହା ବିରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ଦେଵମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ସଂଵିଗ୍ନଂ ଭାର୍ଗଵସ୍ତୁ ମଦଂ ତତଃ । ଵ୍ଯଭଜତ୍ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ପାନେଷୁ ଦ୍ଯୂତେଷୁ ମୃଗଯାସୁ ଚ
ଭାର୍ଗବ ଭୟଭୀତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ତାଙ୍କର ଅହଂକାରକୁ ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳା, ମଦ୍ୟପାନ, ଜୁଆ ଓ ଶିକାର ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କଲେ।
ମଦଂ ଵିଭଜ୍ଯ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଚକିତଂ ଭିଯା । ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଚ ସୁରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ମଖଂ ତସ୍ଯ ନ୍ଯଵର୍ତଯତ୍
ସେ ତାଙ୍କ ଅହଂକାରକୁ ବଣ୍ଟି, ଭୟଭୀତ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ସ୍ଥିର କରି, ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରାଇଲେ।
ତତସ୍ତୁ ସଂସ୍କୃତଂ ସୋମଂ ଵାସଵାଯ ମହାତ୍ମନେ । ଅଶ୍ଵିଭ୍ଯାଂ ସର୍ଵଧର୍ମାତ୍ମା ପାଯଯାମାସ ଭାର୍ଗଵଃ
ତାପରେ ଶୁଦ୍ଧ ସୋମକୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାର୍ଗବ ବଡ଼ ମହାତ୍ମା ବାସବ ଓ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ପାନ କରାଇଲେ।
ଏଵଂ ତୌ ଚ୍ଯଵନେନାର୍ଯାଵଶ୍ଵିନୌ ରଵିପୁତ୍ରକୌ । ଵିହିତୌ ସୋମପୌ ରାଜନ୍ ସର୍ଵଥା ତପସୋ ବଲାତ୍
ଏଭଳି ଚ୍ୟବନଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ବଳରେ, ରାଜନ, ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସୋମପାନର ଅଧିକାରୀ ହେଲେ।
ସରସ୍ତଦପି ଵିଖ୍ଯାତଂ ଜାତଂ ଯୂପଵିମଣ୍ଡିତମ୍ । ଆଶ୍ରମସ୍ତୁ ମୁନେଃ ସମ୍ଯକ୍ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଵିଶ୍ରୁତୋଽଭଵତ୍
ଯେଉଁ ସର ଯଜ୍ଞଯୂପ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା, ସେଉଁଠି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଗିଲା; ଏବଂ ସେ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଭୂମିରେ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ଶର୍ଯାତିରପି ସନ୍ତୁଷ୍ଟୋ ହ୍ଯଭଵତ୍ତେନ କର୍ମଣା । ଯଜ୍ଞଂ ସମାପ୍ଯ ନଗରେ ଜଗାମ ସଚିଵୈର୍ଵୃତଃ
ଶର୍ୟାତି ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଖୁସି ହେଲେ; ସେ ନଗରେ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।
ରାଜ୍ଯଂ ଚକାର ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ମନୁପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଆନର୍ତସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽଭୂଦାନର୍ତାଦ୍ରେଵତୋଽଭଵତ୍
ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ପ୍ରତାପୀ ମନୁପୁତ୍ର ରାଜ୍ୟ କଲେ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଆନର୍ତ୍ତ, ଆନର୍ତ୍ତରୁ ଜନ୍ମିଲେ ରେବତ।
ସୋଽନ୍ତଃସମୁଦ୍ରେ ନଗରୀଂ ଵିନିର୍ମାଯ କୁଶସ୍ଥଲୀମ୍ । ଆସ୍ଥିତୋଽଭୁଙ୍କ୍ତ ଵିଷଯାନାନର୍ତାଦୀନରିନ୍ଦମଃ
ସେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ କୁଶସ୍ଥଳୀ ନାମକ ନଗରୀ ତିଆରି କରି, ସେଠାରେ ବସି ଆନର୍ତ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଶର ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ, ଶତ୍ରୁଦମନ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶତଂ ଜଜ୍ଞେ କକୁଦ୍ମିଜ୍ଯେଷ୍ଠମୁତ୍ତମମ୍ । ପୁତ୍ରୀ ଚ ରେଵତୀ ନାମ୍ନା ସୁନ୍ଦରୀ ଶୁଭଲକ୍ଷଣା
ତାଙ୍କର ଏକଶଏ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ କକୁଦ୍ମି; ଏବଂ ଏକ ଝିଅ ଥିଲେ, ନାମ ଥିଲା ରେବତୀ, ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ଶୁଭଲକ୍ଷଣା।
ଵରଯୋଗ୍ଯା ଯଦା ଜାତା ତଦା ରାଜା ଚ ରେଵତଃ । ଚିନ୍ତଯାମାସ ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ରାଜପୁତ୍ରାନ୍କୁଲୋଦ୍ଭଵାନ୍
ଯେତେବେଳେ ରେବତୀ ବିବାହଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ରାଜା ରେବତ ନିଜ ଝିଅ ପାଇଁ ଉଚିତ ବଂଶର ରାଜପୁତ୍ରମାନେ କିଏ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ରୈଵତଂ ନାମ ଚ ଗିରିମାଶ୍ରିତଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ଚକାର ରାଜ୍ଯଂ ବଲଵାନାନର୍ତେଷୁ ନରାଧିପଃ
ଅନର୍ତ୍ତ ଦେଶର ପ୍ରଭଳ ରାଜା ଏହି ଭୂମିର ଅଧିପତି ଥିଲେ ଏବଂ ସେ ରେବତ ପାହାଡ଼କୁ ନିଜ ରାଜଧାନୀ କରିଥିଲେ।
ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ରାଜା କସ୍ମୈ ଦେଯା ମଯା ସୁତା । ଗତ୍ଵା ପୃଚ୍ଛାମି ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ସୁରପୂଜିତମ୍
ରାଜା ମନେମନେ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ମୁଁ ମୋ ଝିଅକୁ କାହାକୁ ଦେବି?' ପୁଣି ଭାବିଲେ, 'ମୁଁ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠି ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେଠି ଥିବା ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଚାରିବାକୁ ଯିବି।'
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ଭୂପାଲଃ ସୁତାମାଦାଯ ରେଵତୀମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଜଗାମାଶୁ ପ୍ରଷ୍ଟୁକାମଃ ପିତାମହମ୍
ଏଭଳି ଭାବି, ରାଜା ନିଜ ଝିଅ ରେବତୀଙ୍କୁ ନେଇ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ପଚାରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଶୀଘ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯାଇଲେ।
ଯତ୍ର ଦେଵାଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞାଶ୍ଚ ଛନ୍ଦାଂସି ପର୍ଵତାସ୍ତଥା । ଅବ୍ଧଯଃ ସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ଦିଵ୍ଯରୂପଧରାଃ ସ୍ଥିତାଃ
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ, ଯଜ୍ଞ, ବେଦ, ପାହାଡ଼, ସମୁଦ୍ର, ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଋଷଯଃ ସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପନ୍ନଗାଶ୍ଚାରଣାସ୍ତଥା । ତସ୍ଥୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ସ୍ତୁଵନ୍ତଶ୍ଚ ପୁରାତନାଃ
ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଏବଂ ଚାରଣମାନେ ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି ଦାଁଡ଼ାଇ ଥିଲେ ଏବଂ ପୁରାତନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଵଂଶଵର୍ଣନମ୍ ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ - ସଂଶଯୋଽଯଂ ମହାନ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵର୍ତତେ ମମ ମାନସେ । ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଗତୋ ରାଜା ରେଵତୀସଂଯୁତଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଜନମେଜୟ ପଚାରିଲେ — ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ମନରେ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମିଛି; ରାଜା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ରେବତୀ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ କିପରି ଗଲେ?
ମଯା ପୂର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ କଥାନ୍ତରେ । ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଚ୍ଛାନ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠାରୁ ଅନ୍ୟ କଥାରେ ଶୁଣିଛି ଯେ, ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ରାଜା କଥଂ ଗତସ୍ତତ୍ର ରେଵତୀସଂଯୁତଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ସତ୍ଯଲୋକେଽତିଦୁଷ୍ପ୍ରାପେ ଭୂର୍ଲୋକାଦିତି ସଂଶଯଃ
ତେବେ ରାଜା କିପରି ନିଜେ ରେବତୀ ସହିତ ସତ୍ୟଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଯାହା ମାନବ ଲୋକରୁ ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ପହଞ୍ଚିବାଯୋଗ୍ୟ, ସେଠାକୁ ଗଲେ? ଏହି ମୋର ସନ୍ଦେହ।
ମୃତଃ ସ୍ଵର୍ଗମଵାପ୍ନୋତି ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ନିର୍ଣଯଃ । (ମାନୁଷେଣ ତୁ ଦେହେନ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଗତିଃ କଥମ୍ । ) ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ପୁନଃ କଥଂ ଲୋକେ ମାନୁଷେ ଜାଯତେ ଗତିଃ
ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଆଛି ଯେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସ୍ଵର୍ଗ ମିଳେ; କିନ୍ତୁ ମାନବ ଦେହରେ କିପରି ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯିବାଯାଏ? ଏବଂ ସ୍ଵର୍ଗରୁ ପୁଣି କିପରି ଲୋକରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ମିଳେ?
ଏତନ୍ମେ ସଂସ୍ଯଯଂ ଵିଦ୍ଵଂଶ୍ଛେତ୍ତୁମର୍ହସି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ଯଥା ରାଜା ଗତସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଷ୍ଟୁକାମଃ ପ୍ରଜାପତିମ୍
ହେ ପଣ୍ଡିତ, ଏହି ମୋର ସନ୍ଦେହ ଏବେ ଦୂର କର; ରାଜା କିପରି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ପଚାରିବାକୁ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ତାହା ମୋତେ କୁହ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ମେରୋସ୍ତୁ ଶିଖରେ ରାଜନ୍ ସର୍ଵେ ଲୋକାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକୋ ଵହ୍ନିଲୋକୋ ଯା ଚ ସଂଯମିନୀ ପୁରୀ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ରାଜା, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅବସ୍ଥିତ; ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ, ଅଗ୍ନିଲୋକ ଏବଂ ସଂୟମିନୀ ପୁରୀ ଅଛି।
ତଥୈଵ ସତ୍ଯଲୋକଶ୍ଚ କୈଲାସଶ୍ଚ ତଥା ପୁନଃ । ଵୈକୁଣ୍ଠଶ୍ଚ ପୁନସ୍ତତ୍ର ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦମୁଚ୍ଯତେ
ଏଭଳି ସତ୍ୟଲୋକ, କୈଳାସ ଏବଂ ପୁଣି ଭଳି ଭଳି ଭାବେ ବୈକୁଣ୍ଠ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛି; ଏହାକୁ ବୈଷ୍ଣବ ପଦ କୁହାଯାଏ।
ଯଥାର୍ଜୁନଃ ଶକ୍ରଲୋକେ ଗତଃ ପାର୍ଥୋ ଧନୁର୍ଧରଃ । ପଞ୍ଚଵର୍ଷାଣି କୌନ୍ତେଯଃ ସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ର ସୁରାଲଯେ
ଯେପରି ଧନୁର୍ଧର କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଇ, ସେଠି ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୃହରେ ରହିଥିଲେ,
ମାନୁଷେଣୈଵ ଦେହେନ ଵାସଵସ୍ଯ ଚ ସନ୍ନିଧୌ । ତଥୈଵାନ୍ଯେଽପି ଭୂପାଲାଃ କକୁତ୍ସ୍ଥପ୍ରମୁଖାଃ କିଲ
ମାନବ ଦେହରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରହିଥିଲେ; ଏଭଳି କକୁତ୍ସ୍ଥ ଆଦି ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କରିଥିଲେ।
ସ୍ଵର୍ଲୋକଗତଯଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚାପି ମହାବଲାଃ । ଜିତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରସଦନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତାସ୍ତତ୍ର କାମତଃ
ସ୍ଵର୍ଗ ଲୋକକୁ ଯାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହ ଜିତି, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ସେଠି ରହିଥିଲେ।