ସୁକନ୍ଯୋଵାଚ - ସ୍ଵାମିନ୍ ସୂର୍ଯସୁତୌ ଦେଵୌ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ଚ୍ଯଵନାଶ୍ରମେ । ଦୃଷ୍ଟୌ ମଯା ଦିଵ୍ଯଦେହୌ ନାସତ୍ଯୌ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ
ସୁକନ୍ୟା କହିଲେ — ମୋ ପ୍ରଭୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଦୁଇଜଣ ଦେବତା ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଦେହରେ ଦେଖିଛି, ହେ ଭୃଗୁବଂଶୀ।
ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମାଂ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀଂ ଜାତୌ କାମାତୁରାଵୁଭୌ । କଥିତଂ ଵଚନଂ ସ୍ଵାମିନ୍ ପତିଂ ତେ ନଵଯୌଵନମ୍
ମୋତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରରେ ସୁନ୍ଦର ଦେଖି, ସେ ଦୁଇଜଣ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଭରିଗଲେ। ପ୍ରଭୁ, ସେମାନେ ତୁମର ଯୌବନକୁ ପୁନଃ ନବୀନ କରିବା ବିଷୟରେ କଥା କହିଲେ।
ଦିଵ୍ଯଦେହଂ କରିଷ୍ଯାଵଶ୍ଚକ୍ଷୁଷ୍ମନ୍ତଂ ମୁନିଂ କିଲ । ଏତେନ ସମଯେନାଦ୍ଯ ତଂ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ମଯୋଦିତମ୍
ସେମାନେ ମୁନିଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଦେବେ। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା କହିଛି, ତାହା ଏବେ ଶୁଣ।
ସମାଵଯଵରୂପଂ ଚ କରିଷ୍ଯାଵଃ ପତିଂ ତଵ । ତତ୍ର ତ୍ରଯାଣାମସ୍ମାକଂ ପତିମେକତମଂ ଵୃଣୁ
ସେମାନେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନିଜମାନେ ସହ ସମାନ ରୂପ ଦେବେ। ଏହି ତିନିଜଣ ମଧ୍ୟରୁ ଏକଜଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ବାଛ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାହମିହାଯାତା ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତ୍ଵାଂ କାର୍ଯମଦ୍ଭୁତମ୍ । କିଂ କର୍ତଵ୍ଯମତଃ ସାଧୋ ବ୍ରୂହ୍ଯସ୍ମିନ୍କାର୍ଯସଙ୍କଟେ
ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଶୁଣି, ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ପଚାରିବାକୁ ଆସିଛି। ଏହି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମରେ କଣ କରିବି, ହେ ସାଧୁ, ମୋତେ କହ।
ଦେଵମାଯାପି ଦୁର୍ଜ୍ଞେଯା ନ ଜାନେ କପଟଂ ତଯୋଃ । ଯଦାଜ୍ଞାପଯ ସର୍ଵଜ୍ଞ ତତ୍କରୋମି ତଵେପ୍ସିତମ୍
ଦେବମାୟା ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବୋଧ। ସେମାନଙ୍କ ଚତୁରି କିମ୍ବା ଚାଳ ମୁଁ ଜାଣେନି। ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ତୁମେ ଯାହା ଆଦେଶ କରିବ, ମୁଁ ସେଇ କଥା କରିବି।
ଚ୍ଯଵନ ଉଵାଚ - ଗଚ୍ଛ କାନ୍ତେଽଦ୍ଯ ନାସତ୍ଯୌ ଵଚନାନ୍ମମ ସୁଵ୍ରତେ । ଆନଯସ୍ଵ ସମୀପଂ ମେ ଶୀଘ୍ରଂ ଦେଵଭିଷଗ୍ଵରୌ
ଚ୍ୟବନ କହିଲେ — ମୋର ପ୍ରିୟେ, ଆଜି ତୁମେ ମୋର କଥା ଅନୁଯାୟୀ ନାସତ୍ୟ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ନେଇଆ। ଶୀଘ୍ର ଦେବ ଚିକିତ୍ସକ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଣ।
କ୍ରିଯତାମାଶୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ଏଵଂ ସା ସମନୁଜ୍ଞାତା ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୀଘ୍ର ପୂରଣ ହେଉ। ଏଠାରେ ଅଧିକ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ଏଭଳି ଅନୁମତି ମିଳିଲାପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କଥା କହିଲେ।
କ୍ରିଯତାମାଶୁ ନାସତ୍ଯୌ ସମଯେନ ସୁରୋତ୍ତମୌ । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଚାଶ୍ଵିନୌ ଵାକ୍ଯଂ ତସ୍ଯାସ୍ତୌ ତତ୍ର ଚାଗତୌ
ନାସତ୍ୟ ଦେବମାନେ, ଏହି ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଶୀଘ୍ର କାମ କର। ସେ ଝିଅର କଥା ଶୁଣି, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଏଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଊଚତୂ ରାଜପୁତ୍ରୀଂ ତାଂ ପତିସ୍ତଵ ଵିଶତ୍ଵପଃ । ରୂପାର୍ଥଂ ଚ୍ଯଵନସ୍ତୂର୍ଣଂ ତତୋଽମ୍ଭଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ
ସେମାନେ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ — ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ରୂପ ପାଇଁ ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ। ତାପରେ ଚ୍ୟବନ ଶୀଘ୍ର ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଶ୍ଵିନାଵପି ପଶ୍ଚାତ୍ତତ୍ପ୍ରଵିଷ୍ଟୌ ସର ଉତ୍ତମମ୍ । ତତସ୍ତେ ନିଃସୃତାସ୍ତସ୍ମାତ୍ସରସସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ତ୍ରଯଃ । ତୁଲ୍ଯରୂପା ଦିଵ୍ଯ ଦେହା ଯୁଵାନଃ ସଦୃଶାଃ କିଲ । ଦିଵ୍ଯକୁଣ୍ଡଲଭୂଷାଢ୍ଯାଃ ସମାନାଵଯଵାସ୍ତଥା
ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟରେ ପରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସରୋବରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାପରେ, ସେଇ ସରୋବରରୁ ଏକେ ସମୟରେ ତିନି ଜଣ ଉଦ୍ଭବିଲେ, ସେମାନେ ସମାନ ଆକୃତିର, ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଯୁବା ଓ ଦେଖିବାକୁ ଏକେପରି, ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ଓ ସମାନ ଅଙ୍ଗ-ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ଥିବା।
ତେଽବ୍ରୁଵନ୍ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଵରଵର୍ଣିନି । ଅସ୍ମାକମୀପ୍ସିତଂ ଭଦ୍ରେ ପତିଂ ତ୍ଵମମଲାନନେ
ସେ ତିନି ଜଣ ଏକାଠି କହିଲେ, 'ଓ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ଆମ ମଧ୍ୟରୁ ଯାହାକୁ ଚାହଁ, ସେଉଁଠିକୁ ପତି ଭାବେ ବାଛ। ଓ ଶୁଭ୍ର ମୁହଁ ଥିବା, ତୁମର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ବାଛ।'
ଯସ୍ମିନ୍ଵାପ୍ଯଧିକା ପ୍ରୀତିସ୍ତଂ ଵୃଣୁଷ୍ଵ ଵରାନନେ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁଲ୍ଯରୂପାଂସ୍ତାନ୍ସମାନଵଯସସ୍ତଥା
ଯାହାପ୍ରତି ତୁମର ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଅଛି, ଓ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେଉଁଠିକୁ ବାଛ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ସେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକେ ଆକୃତି ଓ ସମାନ ବୟସ୍ ଦେଖି,
ଏକସ୍ଵରାଂସ୍ତୁଲ୍ଯଵେଷାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ଵୈ ଦେଵସୁତୋପମାନ୍ । ସା ତୁ ସଂଶଯମାପନ୍ନା ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାନ୍ସଦୃଶାକୃତୀନ୍
ସମାନ ସ୍ୱର, ସମାନ ପୋଷାକ ଓ ଦେବପୁତ୍ର ସଦୃଶ ଦେଖି, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପଡ଼ିଗଲା, କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ଆକୃତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକେପରି ଥିଲା।
ଅଜାନନ୍ତୀ ପତିଂ ସମ୍ଯଗ୍ଵ୍ଯାକୁଲା ସମଚିନ୍ତଯତ୍ । କିଂ କରୋମି ତ୍ରଯସ୍ତୁଲ୍ଯାଃ କଂ ଵୃଣୋମି ନ ଵେଦ୍ମ୍ଯହମ୍
ପତି କିଏ ତାହା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିପାରିଲା ନାହିଁ, ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲା। ଭାବିଲା, 'ମୁଁ କଣ କରିବି? ତିନି ଜଣ ଏକେପରି। କାହାକୁ ବାଛିବି? ମୁଁ ଜାଣିନି।'
ପତିଂ ଦେଵସୁତା ହ୍ଯେତେ ସଂଶଯେ ପତିତାସ୍ମ୍ଯହମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲମିଦଂ ସମ୍ଯଗ୍ଦେଵାଭ୍ଯାମିହ କଲ୍ପିତମ୍
'ଏମାନେ ଦେବପୁତ୍ର, ମୁଁ ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଛି। ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ମୋ ପାଇଁ ମାୟା ତିଆରି କରିଛନ୍ତି।'
କର୍ତଵ୍ଯଂ କିଂ ମଯା ଚାତ୍ର ମରଣଂ ସମୁପାଗତମ୍ । ନ ମଯା ପତିମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵରଣୀଯଃ କଥଞ୍ଚନ
'ମୁଁ ଏଠି କଣ କରିବି? ମୃତ୍ୟୁ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ମୁଁ ମୋ ପତିକୁ ଛାଡ଼ି କେବେ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ବାଛିପାରିବି ନାହିଁ।'
ଦେଵସ୍ତ୍ଵାଧୁନିକଃ କଶ୍ଚିଦିତ୍ଯେଷା ମମ ଧାରଣା । ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ପରାଂ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୀଂ ଶିଵାମ୍
'ଏଠି ମୋ ପତି କିଏ? ଏହି ମୋ ନିଶ୍ଚୟ।' ଏଭଳି ମନରେ ଭାବି, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ମହିଳା, ଶିବାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲା।
ଦଧ୍ଯୌ ଭଗଵତୀଂ ଦେଵୀଂ ତୁଷ୍ଟାଵ ଚ କୃଶୋଦରୀ । ସୁକନ୍ଯୋଵାଚ - ଶରଣଂ ତ୍ଵାଂ ଜଗନ୍ମାତଃ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ମି ଭୃଶଦୁଃଖିତା
ସେ ଭଗବତୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲା ଓ ସ୍ତୁତି କଲା। କ୍ରୁଶ ଦେହ ଥିବା ସୁକନ୍ୟା କହିଲା: 'ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି, ଓ ଜଗତ୍ଜନନୀ, ମୁଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ।'
ରକ୍ଷ ମେଽଦ୍ଯ ସତୀଧର୍ମଂ ନମାମି ଚରଣୌ ତଵ । ନମଃ ପଦ୍ମୋଦ୍ଭଵେ ଦେଵି ନମଃ ଶଙ୍କରଵଲ୍ଲଭେ
'ଆଜି ମୋ ସତୀଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କର, ମୁଁ ତୁମ ପାଦପଦ୍ମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଓ ପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦେବୀ, ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।'
ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରିଯେ ନମୋ ଲକ୍ଷ୍ମି ଵେଦମାତଃ ସରସ୍ଵତି । ଇଦଂ ଜଗତ୍ତ୍ଵଯା ସୃଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଂ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍
'ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ବେଦମାତା ସରସ୍ୱତୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ୍ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ।'
ପାସି ତ୍ଵମିଦମଵ୍ଯଗ୍ରା ତଥାତ୍ସି ଲୋକଶାନ୍ତଯେ । ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାନାଂ ଜନନୀ ତ୍ଵଂ ସୁସମ୍ମତା
'ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତକୁ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ରକ୍ଷା କରୁଛ। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଅଛ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଜନନୀ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୀକୃତ।'
ବୁଦ୍ଧିଦାସି ତ୍ଵମଜ୍ଞାନାଂ ଜ୍ଞାନିନାଂ ମୋକ୍ଷଦା ସଦା । ଆଜ୍ଞା ତ୍ଵଂ ପ୍ରକୃତିଃ ପୂର୍ଣା ପୁରୁଷପ୍ରିଯଦର୍ଶନା
'ତୁମେ ଅଜ୍ଞମାନେ ପାଇଁ ବୁଦ୍ଧି ଦେଉଛ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାଇଁ ସଦା ମୋକ୍ଷ ଦେଉଛ। ତୁମେ ଆଜ୍ଞା, ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକୃତି, ପୁରୁଷଙ୍କ ପ୍ରିୟା।'
ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାସି ତ୍ଵଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ଵିଶଦାତ୍ମନାମ୍ । ଅଜ୍ଞାନାଂ ଦୁଃଖଦା କାମଂ ସତ୍ତ୍ଵାନାଂ ସୁଖସାଧନା
'ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଉଛ। ଅଜ୍ଞମାନେ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛାମତେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛ, ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ସୁଖର କାରଣ।'
ସିଦ୍ଧିଦା ଯୋଗିନାମମ୍ବ ଜଯଦା କୀର୍ତିଦା ପୁନଃ । ଶରଣଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରପନ୍ନାସ୍ମି ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତା
'ତୁମେ ଯୋଗୀମାନେ ପାଇଁ ସିଦ୍ଧି, ବିଜୟ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଦେଉଛ, ଓ ମାଆ। ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି, ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।'
ପତିଂ ଦର୍ଶଯ ମେ ମାତର୍ମଗ୍ନାସ୍ମି ଶୋକସାଗରେ । ଦେଵାଭ୍ଯାଂ ଚରିତଂ କୂଟଂ କଂ ଵୃଣୋମି ଵିମୋହିତା
'ମୋ ପତିକୁ ଦେଖାଇଦିଅ, ଓ ମାଆ, କାରଣ ମୁଁ ଶୋକସାଗରରେ ଡୁବିଛି। ଦେବତାମାନେ ମୋ ସହ କପଟ କରିଛନ୍ତି; ମୁଁ ଭ୍ରମିତ, କାହାକୁ ବାଛିବି?'
ପତିଂ ଦର୍ଶଯ ସର୍ଵଜ୍ଞେ ଵିଦିତ୍ଵା ମେ ସତୀଵ୍ରତମ୍ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ଏଵଂ ସ୍ତୁତା ତଦା ଦେଵା ତଥା ତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀ
'ମୋ ସତୀବ୍ରତ ଜାଣି, ଓ ସର୍ବଜ୍ଞେ, ମୋ ପତିକୁ ଦେଖାଇଦିଅ।' ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ସେଇ ସମୟରେ ଏଭଳି ସ୍ତୁତି ପାଇ, ତ୍ରିପୁରାସୁନ୍ଦରୀ ଦେବୀ,
ହୃଦଯେଽସ୍ଯାସ୍ତଦା ଜ୍ଞାନଂ ଦଦାଵାଶୁ ସୁଖୋଦଯମ୍ । ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମନସା ତୁଲ୍ଯଵଯୋରୂପଧରାନ୍ସତୀ
ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅତି ଶୀଘ୍ର ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଲା। ସମାନ ବୟସ୍ ଓ ଆକୃତି ଥିବା ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, ସେ ସତୀ...
ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତୁ ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ଵଵ୍ରେ ବାଲା ସ୍ଵକଂ ପତିମ୍ । ଵୃତେଽଥ ଚ୍ଯଵନେ ଦେଵୌ ସନ୍ତୁଷ୍ଟୌ ତୌ ବଭୂଵତୁଃ
ସବୁଠାରୁ ଭଲଭାବେ ଭାବିବା ପରେ, ସେ ଝିଅ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ବାଛିଲେ। ତାପରେ, ସେଇ ଦୁଇ ଦେବତା ଖୁସି ହେଲେ।
ସତୀଧର୍ମଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ସମ୍ପ୍ରୀତୌ ଦଦତୁର୍ଵରମ୍ । ଭଗଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦେନ ପ୍ରସନ୍ନୌ ତୌ ସୁରୌତ୍ତମୌ
ସତୀ ଧର୍ମକୁ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କ ଦୟାରେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।