ଦେଵୌ ଵାଂ ରଵିପୁତ୍ରୌ ଚ ସର୍ଵଜ୍ଞୌ ସୁରସମ୍ମତୌ । ସତୀଂ ମାଂ ଧର୍ମଶୀଲାଂ ଚ ନୈଵଂ ଵଦିତୁମର୍ହଥଃ
ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଦେବତା, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ କିଛି ଜାଣିଥିବା ଓ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଦର କରନ୍ତି। ମୁଁ ଯେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ପତିବ୍ରତା, ଏପରି କଥା ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ।
ପିତ୍ରା ଦତ୍ତା ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠୌ ମୁନଯେ ଯୋଗଧର୍ମିଣେ । କଥଂ ଗଚ୍ଛାମି ତଂ ମାର୍ଗଂ ପୁଂଶ୍ଚଲୀଗଣସେଵିତମ୍
ପିତା ମୋତେ ଯୋଗନିଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଇଛନ୍ତି, ହେ ଦେବମାନେ। ଏପରି ମାର୍ଗ, ଯେଉଁଥିରେ ଚଞ୍ଚଳ ମହିଳାମାନେ ଚାଲନ୍ତି, ମୁଁ କିପରି ଗଲିପାରିବି?
ଦ୍ରଷ୍ଟାଯଂ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ କର୍ମସାକ୍ଷୀ ଦିଵାକରଃ । କଶ୍ଯପାଚ୍ଚୈଵ ସମ୍ଭୂତୋ ନୈଵଂ ଭାଷିତୁମର୍ହଥଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକର କାର୍ଯ୍ୟର ସାକ୍ଷୀ ହେଉଛନ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ, ଯିଏ କଶ୍ୟପଙ୍କର ଜନ୍ମ। ଏପରି ଭାବରେ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କୁଲକନ୍ଯା ପତିଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କଥମନ୍ଯଂ ଭଜେନ୍ନରମ୍ । ଅସାରେଽସ୍ମିନ୍ହି ସଂସାରେ ଜାନନ୍ତୌ ଧର୍ମନିର୍ଣଯମ୍
ଏହି ନିରାର୍ଥକ ସଂସାରରେ, ଏକ ଉଚ୍ଚ ବଂଶର ଝିଅ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀକୁ ଛାଡ଼ି, କିପରି ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଚାହିଁପାରିବ? ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ଧର୍ମର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଭଲଭାବେ ଜାଣ।
ଯଥେଚ୍ଛଂ ଗଚ୍ଛତଂ ଦେଵୌ ଶାପଂ ଦାସ୍ଯାମି ଵାନଘୌ । ସୁକନ୍ଯାହଂ ଚ ଶର୍ଯାତେଃ ପତିଭକ୍ତିପରାଯଣା
ଦେବମାନେ, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାଅ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେବି, ହେ ନିର୍ମଳମନ। ମୁଁ ଶର୍ୟାତିଙ୍କ ଝିଅ ସୁକନ୍ୟା, ସ୍ୱାମୀଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚସ୍ତସ୍ଯା ନାସତ୍ଯୌ ଵିସ୍ମିତୌ ଭୃଶମ୍ । ତାଵବ୍ରୂତାଂ ପୁନସ୍ତ୍ଵେନାଂ ଶଙ୍କମାନୌ ଭଯଂ ମୁନେଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ସେଠାରେ ସେ ଝିଅର କଥା ଶୁଣି, ନାସତ୍ୟଦେବ ଦୁଇଜଣ ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ମୁନିଙ୍କ ରୋଷକୁ ଭୟ କରି, ସେମାନେ ପୁଣି ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ରାଜପୁତ୍ରି ପ୍ରସନ୍ନୌ ତେ ଧର୍ମେଣ ଵରଵର୍ଣିନି । ଵରଂ ଵରଯ ସୁଶ୍ରୋଣି ଦାସ୍ଯାଵଃ ଶ୍ରେଯସେ ତଵ
ହେ ରାଜକୁମାରୀ, ତୁମେ ଧର୍ମରେ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଛ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ଯାହା ଅଛି, ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।
ଜାନୀହି ପ୍ରମଦେ ନୂନଂ ଆଵାଂ ଦେଵଭିଷଗ୍ଵରୌ । ଯୁଵାନଂ ରୂପସମ୍ପନ୍ନଂ ପ୍ରକୁର୍ଯାଵଃ ପତିଂ ତଵ
ହେ ମହିଳା, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣ, ଆମେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିକିତ୍ସକ। ଆମେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଯୁବକ ଓ ସୁନ୍ଦର କରିପାରିବା।
ତତସ୍ତ୍ରଯାଣାମସ୍ମାକଂ ପତିମେକତମଂ ଵୃଣୁ । ସମାନରୂପଦେହାନାଂ ମଧ୍ଯେ ଚାତୁର୍ଯପଣ୍ଡିତେ
ତାପରେ, ଆମେ ତିନିଜଣ ମଧ୍ୟରୁ, ସମାନ ରୂପ ଓ ଦକ୍ଷତା ଥିବା ଯେଉଁଠାରୁ ଚାହଁ, ଏକଜଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ବାଛ।
ସା ତର୍ଯୋଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିସ୍ମିତା ସ୍ଵପତିଂ ତଦା । ଗତ୍ଵୋଵାଚ ତଯୋର୍ଵାକ୍ଯଂ ତାଭ୍ଯାମୁକ୍ତଂ ଯଦଦ୍ଭୁତମ୍
ସେ, ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ସେମାନେ କହିଥିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସୁକନ୍ଯୋଵାଚ - ସ୍ଵାମିନ୍ ସୂର୍ଯସୁତୌ ଦେଵୌ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ଚ୍ଯଵନାଶ୍ରମେ । ଦୃଷ୍ଟୌ ମଯା ଦିଵ୍ଯଦେହୌ ନାସତ୍ଯୌ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ
ସୁକନ୍ୟା କହିଲେ — ମୋ ପ୍ରଭୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଦୁଇଜଣ ଦେବତା ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଦେହରେ ଦେଖିଛି, ହେ ଭୃଗୁବଂଶୀ।
ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମାଂ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀଂ ଜାତୌ କାମାତୁରାଵୁଭୌ । କଥିତଂ ଵଚନଂ ସ୍ଵାମିନ୍ ପତିଂ ତେ ନଵଯୌଵନମ୍
ମୋତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରରେ ସୁନ୍ଦର ଦେଖି, ସେ ଦୁଇଜଣ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଭରିଗଲେ। ପ୍ରଭୁ, ସେମାନେ ତୁମର ଯୌବନକୁ ପୁନଃ ନବୀନ କରିବା ବିଷୟରେ କଥା କହିଲେ।
ଦିଵ୍ଯଦେହଂ କରିଷ୍ଯାଵଶ୍ଚକ୍ଷୁଷ୍ମନ୍ତଂ ମୁନିଂ କିଲ । ଏତେନ ସମଯେନାଦ୍ଯ ତଂ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ମଯୋଦିତମ୍
ସେମାନେ ମୁନିଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଦେବେ। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା କହିଛି, ତାହା ଏବେ ଶୁଣ।
ସମାଵଯଵରୂପଂ ଚ କରିଷ୍ଯାଵଃ ପତିଂ ତଵ । ତତ୍ର ତ୍ରଯାଣାମସ୍ମାକଂ ପତିମେକତମଂ ଵୃଣୁ
ସେମାନେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନିଜମାନେ ସହ ସମାନ ରୂପ ଦେବେ। ଏହି ତିନିଜଣ ମଧ୍ୟରୁ ଏକଜଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ବାଛ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାହମିହାଯାତା ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତ୍ଵାଂ କାର୍ଯମଦ୍ଭୁତମ୍ । କିଂ କର୍ତଵ୍ଯମତଃ ସାଧୋ ବ୍ରୂହ୍ଯସ୍ମିନ୍କାର୍ଯସଙ୍କଟେ
ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଶୁଣି, ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ପଚାରିବାକୁ ଆସିଛି। ଏହି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମରେ କଣ କରିବି, ହେ ସାଧୁ, ମୋତେ କହ।
ଦେଵମାଯାପି ଦୁର୍ଜ୍ଞେଯା ନ ଜାନେ କପଟଂ ତଯୋଃ । ଯଦାଜ୍ଞାପଯ ସର୍ଵଜ୍ଞ ତତ୍କରୋମି ତଵେପ୍ସିତମ୍
ଦେବମାୟା ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବୋଧ। ସେମାନଙ୍କ ଚତୁରି କିମ୍ବା ଚାଳ ମୁଁ ଜାଣେନି। ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ତୁମେ ଯାହା ଆଦେଶ କରିବ, ମୁଁ ସେଇ କଥା କରିବି।
ଚ୍ଯଵନ ଉଵାଚ - ଗଚ୍ଛ କାନ୍ତେଽଦ୍ଯ ନାସତ୍ଯୌ ଵଚନାନ୍ମମ ସୁଵ୍ରତେ । ଆନଯସ୍ଵ ସମୀପଂ ମେ ଶୀଘ୍ରଂ ଦେଵଭିଷଗ୍ଵରୌ
ଚ୍ୟବନ କହିଲେ — ମୋର ପ୍ରିୟେ, ଆଜି ତୁମେ ମୋର କଥା ଅନୁଯାୟୀ ନାସତ୍ୟ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ନେଇଆ। ଶୀଘ୍ର ଦେବ ଚିକିତ୍ସକ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଣ।
କ୍ରିଯତାମାଶୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ଏଵଂ ସା ସମନୁଜ୍ଞାତା ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୀଘ୍ର ପୂରଣ ହେଉ। ଏଠାରେ ଅଧିକ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ଏଭଳି ଅନୁମତି ମିଳିଲାପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କଥା କହିଲେ।
କ୍ରିଯତାମାଶୁ ନାସତ୍ଯୌ ସମଯେନ ସୁରୋତ୍ତମୌ । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଚାଶ୍ଵିନୌ ଵାକ୍ଯଂ ତସ୍ଯାସ୍ତୌ ତତ୍ର ଚାଗତୌ
ନାସତ୍ୟ ଦେବମାନେ, ଏହି ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଶୀଘ୍ର କାମ କର। ସେ ଝିଅର କଥା ଶୁଣି, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଏଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଊଚତୂ ରାଜପୁତ୍ରୀଂ ତାଂ ପତିସ୍ତଵ ଵିଶତ୍ଵପଃ । ରୂପାର୍ଥଂ ଚ୍ଯଵନସ୍ତୂର୍ଣଂ ତତୋଽମ୍ଭଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ
ସେମାନେ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ — ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ରୂପ ପାଇଁ ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ। ତାପରେ ଚ୍ୟବନ ଶୀଘ୍ର ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଶ୍ଵିନାଵପି ପଶ୍ଚାତ୍ତତ୍ପ୍ରଵିଷ୍ଟୌ ସର ଉତ୍ତମମ୍ । ତତସ୍ତେ ନିଃସୃତାସ୍ତସ୍ମାତ୍ସରସସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ତ୍ରଯଃ । ତୁଲ୍ଯରୂପା ଦିଵ୍ଯ ଦେହା ଯୁଵାନଃ ସଦୃଶାଃ କିଲ । ଦିଵ୍ଯକୁଣ୍ଡଲଭୂଷାଢ୍ଯାଃ ସମାନାଵଯଵାସ୍ତଥା
ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟରେ ପରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସରୋବରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାପରେ, ସେଇ ସରୋବରରୁ ଏକେ ସମୟରେ ତିନି ଜଣ ଉଦ୍ଭବିଲେ, ସେମାନେ ସମାନ ଆକୃତିର, ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଯୁବା ଓ ଦେଖିବାକୁ ଏକେପରି, ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ଓ ସମାନ ଅଙ୍ଗ-ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ଥିବା।
ତେଽବ୍ରୁଵନ୍ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଵରଵର୍ଣିନି । ଅସ୍ମାକମୀପ୍ସିତଂ ଭଦ୍ରେ ପତିଂ ତ୍ଵମମଲାନନେ
ସେ ତିନି ଜଣ ଏକାଠି କହିଲେ, 'ଓ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ଆମ ମଧ୍ୟରୁ ଯାହାକୁ ଚାହଁ, ସେଉଁଠିକୁ ପତି ଭାବେ ବାଛ। ଓ ଶୁଭ୍ର ମୁହଁ ଥିବା, ତୁମର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ବାଛ।'
ଯସ୍ମିନ୍ଵାପ୍ଯଧିକା ପ୍ରୀତିସ୍ତଂ ଵୃଣୁଷ୍ଵ ଵରାନନେ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁଲ୍ଯରୂପାଂସ୍ତାନ୍ସମାନଵଯସସ୍ତଥା
ଯାହାପ୍ରତି ତୁମର ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଅଛି, ଓ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେଉଁଠିକୁ ବାଛ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ସେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକେ ଆକୃତି ଓ ସମାନ ବୟସ୍ ଦେଖି,
ଏକସ୍ଵରାଂସ୍ତୁଲ୍ଯଵେଷାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ଵୈ ଦେଵସୁତୋପମାନ୍ । ସା ତୁ ସଂଶଯମାପନ୍ନା ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାନ୍ସଦୃଶାକୃତୀନ୍
ସମାନ ସ୍ୱର, ସମାନ ପୋଷାକ ଓ ଦେବପୁତ୍ର ସଦୃଶ ଦେଖି, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପଡ଼ିଗଲା, କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ଆକୃତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକେପରି ଥିଲା।
ଅଜାନନ୍ତୀ ପତିଂ ସମ୍ଯଗ୍ଵ୍ଯାକୁଲା ସମଚିନ୍ତଯତ୍ । କିଂ କରୋମି ତ୍ରଯସ୍ତୁଲ୍ଯାଃ କଂ ଵୃଣୋମି ନ ଵେଦ୍ମ୍ଯହମ୍
ପତି କିଏ ତାହା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିପାରିଲା ନାହିଁ, ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲା। ଭାବିଲା, 'ମୁଁ କଣ କରିବି? ତିନି ଜଣ ଏକେପରି। କାହାକୁ ବାଛିବି? ମୁଁ ଜାଣିନି।'
ପତିଂ ଦେଵସୁତା ହ୍ଯେତେ ସଂଶଯେ ପତିତାସ୍ମ୍ଯହମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲମିଦଂ ସମ୍ଯଗ୍ଦେଵାଭ୍ଯାମିହ କଲ୍ପିତମ୍
'ଏମାନେ ଦେବପୁତ୍ର, ମୁଁ ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଛି। ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ମୋ ପାଇଁ ମାୟା ତିଆରି କରିଛନ୍ତି।'
କର୍ତଵ୍ଯଂ କିଂ ମଯା ଚାତ୍ର ମରଣଂ ସମୁପାଗତମ୍ । ନ ମଯା ପତିମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵରଣୀଯଃ କଥଞ୍ଚନ
'ମୁଁ ଏଠି କଣ କରିବି? ମୃତ୍ୟୁ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ମୁଁ ମୋ ପତିକୁ ଛାଡ଼ି କେବେ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ବାଛିପାରିବି ନାହିଁ।'
ଦେଵସ୍ତ୍ଵାଧୁନିକଃ କଶ୍ଚିଦିତ୍ଯେଷା ମମ ଧାରଣା । ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ପରାଂ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୀଂ ଶିଵାମ୍
'ଏଠି ମୋ ପତି କିଏ? ଏହି ମୋ ନିଶ୍ଚୟ।' ଏଭଳି ମନରେ ଭାବି, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ମହିଳା, ଶିବାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲା।
ଦଧ୍ଯୌ ଭଗଵତୀଂ ଦେଵୀଂ ତୁଷ୍ଟାଵ ଚ କୃଶୋଦରୀ । ସୁକନ୍ଯୋଵାଚ - ଶରଣଂ ତ୍ଵାଂ ଜଗନ୍ମାତଃ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ମି ଭୃଶଦୁଃଖିତା
ସେ ଭଗବତୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲା ଓ ସ୍ତୁତି କଲା। କ୍ରୁଶ ଦେହ ଥିବା ସୁକନ୍ୟା କହିଲା: 'ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି, ଓ ଜଗତ୍ଜନନୀ, ମୁଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ।'
ରକ୍ଷ ମେଽଦ୍ଯ ସତୀଧର୍ମଂ ନମାମି ଚରଣୌ ତଵ । ନମଃ ପଦ୍ମୋଦ୍ଭଵେ ଦେଵି ନମଃ ଶଙ୍କରଵଲ୍ଲଭେ
'ଆଜି ମୋ ସତୀଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କର, ମୁଁ ତୁମ ପାଦପଦ୍ମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଓ ପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦେବୀ, ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।'