ଗୃହୀତମୁଖଵାସଂ ତଂ ସଂଵେଶ୍ଯ ଚ ଶୁଭାସନେ । ଗୃହୀତ୍ଵାଽଽଜ୍ଞାଂ ଶରୀରସ୍ଯ ଚକାର ସାଧନଂ ତତଃ
ମୁଁହ ତରୁତା ହେବା ପରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଶୁଭାସନରେ ବସାଇଲେ ଏବଂ ପତିଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ନେଇ, ନିଜ ଶରୀରର ତୟାରି ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଫଲାହାରଂ ସ୍ଵଯଂ କୃତ୍ଵା ପୁନର୍ଗତ୍ଵା ଚ ସନ୍ନିଧୌ । ପ୍ରୋଵାଚ ପ୍ରଣଯୋପେତା କିମାଜ୍ଞାପଯସେ ପ୍ରଭୋ
ନିଜେ ଫଳ ଭୋଜନ କରି, ପୁଣି ତାଙ୍କର ସାମ୍ନାକୁ ଯାଇ, ସ୍ନେହଭରା କଣ୍ଠରେ ପଚାରିଲେ—'ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ କଣ ଆଜ୍ଞା ଦେଉଛନ୍ତି?'
ପାଦସଂଵାହନଂ ତେଽଦ୍ଯ କରୋମି ଯଦି ମନ୍ଯସେ । ଏଵଂ ସେଵାପରା ନିତ୍ଯଂ ବଭୂଵ ପତିତତ୍ପରା
'ଆପଣ ଚାହାଁଲେ, ଆଜି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ମାସାଜ କରିଦେଉ କି?' ଏଭଳି ସେ ସଦା ସେବାରେ ଲାଗିଥିଲେ ଏବଂ ପତିଙ୍କୁ ନିଜ ଜୀବନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗ୍ୟ ମାନିଲେ।
ସାଯଂ ହୋମାଵସାନେ ସା ଫଲାନ୍ଯାହୃତ୍ଯ ସୁନ୍ଦରୀ । ଅର୍ପଯାମାସ ମୁନଯେ ସ୍ଵାଦୂନି ଚ ମୃଦୂନି ଚ
ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ହୋମ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ମଧୁର ଏବଂ କୋମଳ ଫଳ ଆଣି, ମୁନିଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।
ତତଃ ଶେଷାଣି ବୁଭୁଜେ ପ୍ରେମଯୁକ୍ତା ତଦାଜ୍ଞଯା । ସୁସ୍ପର୍ଶାସ୍ତରଣଂ କୃତ୍ଵା ଶାଯଯାମାସ ତଂ ମୁଦା
ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଏବଂ ସ୍ନେହ ସହିତ ସେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜନ କଲେ, ପରେ କୋମଳ ଶଯ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଶୋଇଦେଲେ।
ସୁପ୍ତେ ସୁଖଂ ପ୍ରିଯେ କାନ୍ତା ପଦସଂଵାହନଂ ତଦା । ଚକାର ପୃଚ୍ଛତୀ ଧର୍ମଂ କୁଲସ୍ତ୍ରୀଣାଂ କୃଶୋଦରୀ
ପ୍ରିୟ ପତି ସୁଖରେ ଶୁଅଥିବାବେଳେ, ସେ କୃଶୋଦରୀ ତାଙ୍କର ପାଦ ମାସାଜ କରୁଥିଲେ ଏବଂ କୁଳବଧୂମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ପଚାରୁଥିଲେ।
ପାଦସଂଵାହନଂ କୃତ୍ଵା ନିଶି ଭକ୍ତିପରାଯଣା । ନିଦ୍ରିତଂ ଚ ମୁନିଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସୁଷ୍ଵାପ ଚରଣାନ୍ତିକେ
ରାତିରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପାଦ ମାସାଜ କରି, ମୁନିଙ୍କୁ ଶୁଅଥିବା ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କର ପାଦ ନିକଟରେ ନିଜେ ଶୋଇଲେ।
ଶୁଚୌ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାଲଵୃନ୍ତେନ ଭାମିନୀ । କୁର୍ଵାଣା ଶୀତଲଂ ଵାଯୁଂ ସିଷେଵେ ସ୍ଵପତିଂ ତଦା
ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପତି ବସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ତାଳପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଠଣ୍ଡା ପବନ ଦେଇ ପତିଙ୍କୁ ସେବା କଲେ।
ହେମନ୍ତେ କାଷ୍ଠସମ୍ଭାରଂ କୃତ୍ଵାଗ୍ନିଜ୍ଵଲନଂ ପୁରଃ । ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ତଥାପୃଚ୍ଛତ୍ସୁଖଂ ତେଽସ୍ତୀତି ଚାସକୃତ୍
ହେମନ୍ତ ଋତୁରେ, ସେ କାଠ ଆଣି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳାଇଲେ ଏବଂ ପୁନିପୁନି ପଚାରୁଥିଲେ—'ଆପଣ ସୁଖରେ ଅଛନ୍ତି କି?'
ବ୍ରାହ୍ମେ ମୁହୂର୍ତେ ଚୋତ୍ଥାଯ ଜଲଂ ପାତ୍ରଂ ଚ ମୃତ୍ତିକାମ୍ । ସମର୍ପଯିତ୍ଵା ଶୌଚାର୍ଥଂ ସମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ପତିଂ ପ୍ରିଯା
ବ୍ରହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଉଠି, ସେ ପାଣି, ପାତ୍ର ଏବଂ ମାଟି ଆଣି, ପତିଙ୍କର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ।
ସ୍ଥାନାଦ୍ଦୂରେ ଚ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଦୂରଂ ଗତ୍ଵା ସ୍ଥିରାଭଵତ୍ । କୃତଶୌଚଂ ପତିଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଗତ୍ଵା ଜଗ୍ରାହ ତଂ ପୁନଃ
ସେ ଦୂରେ ଦଢ଼ ହୋଇ ଦଢ଼ିଥିଲେ, ପତି ଶୌଚ କରି ସାରିଲେ ବୋଲି ଜାଣି, ପୁଣି ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ।
ଆନୀଯାଶ୍ରମମଵ୍ଯଗ୍ରା ଚୋପଵେଶ୍ଯାସନେ ଶୁଭେ । ମୃଜ୍ଜଲାଭ୍ଯାଂ ଚ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ପାଦାଵସ୍ଯ ଯଥାଵିଧି
ଅବିଚଳ ମନେ ସେ ପତିଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମକୁ ଆଣି, ଶୁଭାସନରେ ବସାଇଲେ ଏବଂ ନିୟମାନୁସାରେ ମଧୁର ପାଣି ଦ୍ୱାରା ପାଦ ଧୋଇଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵାଽଽଚମନପାତ୍ରଂ ତୁ ଦନ୍ତଧାଵନମାହରତ୍ । ସମର୍ପ୍ଯ ଦନ୍ତକାଷ୍ଠଂ ଚ ଯଥୋକ୍ତଂ ନୃପନନ୍ଦିନୀ
ଅଚମନ ପାଇଁ ପାତ୍ର ଦେଇ, ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ପାଇଁ କଠିଆ ଆଣି, ରାଜନନ୍ଦିନୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଚକାରୋଷ୍ଣଂ ଜଲଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ସମାନୀତଂ ସୁପାଵନମ୍ । ସ୍ନାନାର୍ଥଂ ଜଲମାହୃତ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପ୍ରଣଯାନ୍ଵିତା
ସେ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଉଷ୍ଣ ପାଣି ତିଆରି କରି, ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଆଣି, ସ୍ନେହ ସହିତ ପତିଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
କିମାଜ୍ଞାପଯସେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କୃତଂ ଵୈ ଦନ୍ତଧାଵନମ୍ । ଉଷ୍ଣୋଦକଂ ସୁସମ୍ପନ୍ନଂ କୁରୁ ସ୍ନାନଂ ସମନ୍ତ୍ରକମ୍
'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ କଣ ଆଜ୍ଞା ଦେଉଛନ୍ତି? ଦାନ୍ତ ମାଜି ହୋଇଛି, ଏଠାରେ ଉତ୍ତମ ଉଷ୍ଣ ପାଣି ଅଛି—ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ସ୍ନାନ କରନ୍ତୁ।'
ଵର୍ତତେ ହୋମକାଲୋଽଯଂ ସନ୍ଧ୍ଯା ପୂର୍ଵା ପ୍ରଵର୍ତତେ । ଵିଧିଵଦ୍ହଵନଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵତାପୂଜନଂ କୁରୁ
'ଏହିବେଳେ ହୋମର ସମୟ, ପ୍ରାଥମିକ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦେହ ଧୋଇ, ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା କରନ୍ତୁ।'
ଏଵଂ କନ୍ଯା ପତିଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ତପସ୍ଵିନମନିନ୍ଦିତା । ନିତ୍ଯଂ ପର୍ଯଚରତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯା ତପସା ନିଯମେନ ଚ
ଏପରିଭାବେ, ନିଖୁଟ୍ ତପସ୍ବୀ ପତିକୁ ପାଇଁ, ସେ କନ୍ୟା ସଦା ପ୍ରେମରେ, ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମରେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରିଥିଲେ।
ଅଗ୍ନୀନାମତିଥୀନାଂ ଚ ଶୁଶ୍ରୂଷାଂ କୁର୍ଵତୀ ସଦା । ଆରାଧଯାମାସ ମୁଦା ଚ୍ଯଵନଂ ସା ଶୁଭାନନା
ଅଗ୍ନି ଓ ଅତିଥିମାନେ ପାଇଁ ସେ ସଦା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସେବା କରୁଥିଲେ, ଶୁଭ୍ର ମୁହଁ ଥିବା ସେ ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଦଥ କାଲେ ତୁ ରଵିଜାଵଶ୍ଵିନାଵୁଭୌ । ଚ୍ଯଵନସ୍ଯାଶ୍ରମାଭ୍ଯାଶେ କ୍ରୀଡମାନୌ ସମଗତୌ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତା, ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ ଆସିଥିଲେ।
ଜଲେ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ତାଂ କନ୍ଯାଂ ନିଵୃତ୍ତାଂ ସ୍ଵାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି । ଗଚ୍ଛନ୍ତୀଂ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀଂ ରଵିପୁତ୍ରାଵପଶ୍ଯତାମ୍
ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଶୋଭାମୟ ହୋଇ, ସେ କନ୍ୟା ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରୁଥିଲେ; ଏହି ବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵକନ୍ଯାଭାଂ ଗତ୍ଵା ଚାନ୍ତିକମାଦରାତ୍ । ଊଚତୁଃ ସମଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ନାସତ୍ଯାଵତିମୋହିତୌ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବକନ୍ୟା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେଠି, ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତା ଆଦର ସହିତ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ କଥା କହିଲେ।
କ୍ଷଣଂ ତିଷ୍ଠ ଵରାରୋହେ ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତ୍ଵାଂ ଗଜଗାମିନି । ଆଵାଂ ଦେଵସୁତୌ ପ୍ରାପ୍ତୌ ବ୍ରୂହି ସତ୍ଯଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଠିଆ ରୁହ, ହାତୀ ପଦ ଚଳିତା, ଆମେ ତୁମକୁ କିଛି ପଚାରିବାକୁ ଚାହୁଁ; ଆମେ ଦେବପୁତ୍ର, ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ—ହେ ପବିତ୍ର ହସିଥିବା, ସତ କଥା କହ।
ପୁତ୍ରୀ କସ୍ଯ ପତିଃ କସ୍ତେ କଥମୁଦ୍ଯାନମାଗତା । ଏକାକିନୀ ତଡାଗେଽସ୍ମିନ୍ ସ୍ନାନାର୍ଥଂ ଚାରୁଲୋଚନେ
ତୁମେ କାହାର ଝିଅ? କିଏ ତୁମର ପତି? କିପରି ଏହି ଉଦ୍ୟାନକୁ ଆସିଛ? ହେ ସୁନ୍ଦର ନୟନି, ଏହି ପୋଖରୀରେ ଏକା ହୋଇ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ?
ଦ୍ଵିତୀଯା ଶ୍ରୀରିଵାଭାସି କାନ୍ତ୍ଯା କମଲଲୋଚନେ । ଇଚ୍ଛାମସ୍ତୁ ଵଯଂ ଜ୍ଞାତୁଂ ତତ୍ତ୍ଵମାଖ୍ଯାହି ଶୋଭନେ
ହେ ପଦ୍ମନୟନି, ତୁମେ ଶ୍ରୀଦେବୀ ପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଣେ ଶୋଭା ପ୍ରଦାନ କରୁଛ; ଆମେ ସତ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁ—ହେ ଶୋଭାମୟୀ, ଆମକୁ କହ।
କୋମଲୌ ଚରଣୌ କାନ୍ତେ ସ୍ଥିତୌ ଭୂମାଵନାଵୃତୌ । ହୃଦାଯେ କୁରୁତଃ ପୀଡାଂ ଚଲନ୍ତୌ ଚଲଲୋଚନେ
ହେ କାନ୍ତା, ତୁମର କମଳ ଚରଣ ମାଟି ଉପରେ ଅନାବୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି; ତୁମେ ଚାଲିବାବେଳେ, ହେ ଚଞ୍ଚଳ ନୟନି, ଆମର ହୃଦୟରେ ବେଦନା ହେଉଛି।
ଵିମାନାର୍ହାସି ତନ୍ଵଙ୍ଗି କଥଂ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଵ୍ରଜସ୍ଯଦଃ । ଅନାଵୃତାତ୍ର ଵିପିନେ କିମର୍ଥଂ ଗମନଂ ତଵ
ହେ ସୁକୁମାର ଅଙ୍ଗ ଥିବା, ତୁମେ ଦେବତାଙ୍କ ରଥରେ ବସିବାଯୋଗ୍ୟ; ଏଠି ଜଙ୍ଗଲରେ ଅନାବୃତ ଚରଣରେ କାହିଁକି ଚାଲୁଛ? କି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ଯାତ୍ରା?
ଦାସୀଶତସମାଯୁକ୍ତା କଥଂ ଚ ତ୍ଵଂ ଵିନିର୍ଗତା । ରାଜପୁତ୍ର୍ଯପ୍ସରା ଵାସି ଵଦ ସତ୍ଯଂ ଵରାନନେ
ଶତଶତ ଦାସୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ କିପରି ଏକା ଚାଲିଆସିଛ? ତୁମେ ରାଜକୁମାରୀ କି ଅପ୍ସରା? ହେ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁଥିବା, ସତ କଥା କହ।
ଧନ୍ଯା ମାତା ଯତୋ ଜାତା ଧନ୍ଯୋଽସୌ ଜନକସ୍ତଵ । ଵକ୍ତୁଂ ତ୍ଵାଂ ନୈଵ ଶକ୍ତୌ ଚ ଭର୍ତୁର୍ଭାଗ୍ଯଂ ତଵାନଘେ
ଧନ୍ୟ ତୁମର ମାଆ, ଯାହା ତୁମକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି, ଧନ୍ୟ ତୁମର ବାପା; ତୁମର ପତିର ଭାଗ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଆମେ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ, ହେ ନିର୍ମଳା।
ଦେଵଲିକାଧିକା ଭୂମିରିଯଂ ଚୈଵ ସୁଲୋଚନେ । ପ୍ରଚଲଂଶ୍ଚରଣସ୍ତେଽଦ୍ଯ ସମ୍ପାଵଯତି ଭୂତଲମ୍
ହେ ସୁନ୍ଦର ନୟନି, ଏହି ଭୂମି ଆଜି ଦେବଲୋକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି, କାରଣ ତୁମର ଚଳିତା ଚରଣ ଏହି ମାଟିକୁ ପବିତ୍ର କରୁଛି।
ସୌଭାଗ୍ଯାଶ୍ଚ ମୃଗାଃ କାମଂ ଯେ ତ୍ଵାଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଵୈ ଵନେ । ଯେ ଚାନ୍ଯେ ପକ୍ଷିଣଃ ସର୍ଵେ ଭୂରିଯଂ ଚାତିପାଵନା
ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଯେଉଁ ମୃଗମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ; ଏହି ଭୂମି ବହୁତ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଇଛି।