ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ମୁନିଃ କନ୍ଯାଂ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭାର୍ଗଵୋଽଭଵତ୍ । ପାରିବର୍ହଂ ନ ଜଗ୍ରାହ ଦୀଯମାନଂ ନୃପେଣ ହ
ମୁନି ଝିଅଟିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଖୁସି ହେଲେ; ଭାର୍ଗବ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଉଥିବା ଉପହାର ନେଲେ ନାହିଁ।
କନ୍ଯାମେଵାଗ୍ରହୀତ୍କାମଂ ପରିଚର୍ଯାର୍ଥମାତ୍ମନଃ । ପ୍ରସନ୍ନେଽସ୍ମିନ୍ମୁନୌ ଜାତଂ ସୈନିକାନାଂ ସୁଖଂ ତଦା
ସେ ମୁନି ନିଜ ସେବା ପାଇଁ ମାତ୍ର ଝିଅଟିକୁ ନେଲେ; ମୁନି ଖୁସି ହେବା ସହିତ ସେଇ ସମୟରେ ସେନାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ରାଜ୍ଞଶ୍ଚ ପରମାହ୍ଲାଦଃ ସଞ୍ଜାତସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାଦପି । ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁତ୍ରୀଂ ଯଦା ରାଜା ଗମନାଯ ଗୃହଂ ପ୍ରତି
ଝିଅକୁ ଦେଇ ରାଜା ତୁରନ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଘରକୁ ଫେରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥୁତି ନେଲେ।
ମତିଂ ଚକାର ତଵଙ୍ଗୀ ତଦୋଵାଚ ନୃପଂ ସୁତା । ସୁକନ୍ଯୋଵାଚ - ଗୃହାଣ ମମ ଵାସାଂସି ଭୂଷଣାନି ଚ ମେ ପିତଃ
ତାପରେ ରାଜନ୍, ତୁମ ଝିଅ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି କହିଲେ: ସୁକନ୍ୟା କହିଲେ— 'ପିତା, ମୋର ପୋଶାକ ଓ ଗହଣାଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇଯାଅ।'
ଵଲ୍କଲଂ ପରିଧାନାଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛାଜିନମୁତ୍ତମମ୍ । ଵେଷଂ ତୁ ମୁନିପତ୍ନୀନାଂ କୃତ୍ଵା ତପସି ସେଵନମ୍
'ମୋତେ ପିନ୍ଧିବା ପାଇଁ ଛାଲ ଓ ଭଲି ମୃଗଚର୍ମ ଦିଅ; ମୁଁ ମୁନିର ଘରଣୀଙ୍କ ପରି ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗିଯିବି।'
କରିଷ୍ଯାମି ତଥା ତାତ ଯଥା ତେ କୀର୍ତିରଚ୍ଯୁତା । ଭଵିଷ୍ଯତି ଭୁଵଃ ପୃଷ୍ଠେ ତଥା ସ୍ଵର୍ଗେ ରସାତଲେ
'ମୁଁ ଏମିତି କାମ କରିବି, ପିତା, ଯେପରି ତୁମର କୀର୍ତି ଏଇ ପୃଥିବୀରେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଓ ପାତାଳରେ ଅମର ରହିବ।'
ପରଲୋକସୁଖାଯାହଂ ଚରିଷ୍ଯାମି ଦିଵାନିଶମ୍ । ଦତ୍ତ୍ଵାନ୍ଧାଯ ଚ ଵୃଦ୍ଧାଯ ସୁନ୍ଦରୀଂ ଯୁଵତୀଂ ତୁ ମାମ୍
'ପରଲୋକର ସୁଖ ପାଇଁ ମୁଁ ଦିନ ରାତି ସେବା କରିବି; ତୁମେ ଏମିତି ଏକ ସୁନ୍ଦର ଯୁବତୀକୁ ବୃଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ଧ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଇଛ।'
ଚିନ୍ତା ତ୍ଵଯା ନ କର୍ତଵ୍ଯା ଶୀଲନାଶସମୁଦ୍ଭଵା । ଅରୁନ୍ଧତୀ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଯଥା ଭୁଵି
'ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, କାରଣ ଚିନ୍ତା ଦୁଃଖ ଆଣେ; ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଅରୁଣ୍ଧତୀ ପରି ହେବି।'
ତଥୈଵାହଂ ଭଵିଷ୍ଯାମି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା । ଅନସୂଯା ଯଥା ସାଧ୍ଵୀ ଭାର୍ଯାତ୍ରେଃ ପ୍ରଥିତା ଭୁଵି
'ମୁଁ ଏହିପରି ହେବି, ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅତ୍ରିଙ୍କ ସତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅନସୂୟା ପରି ହେବି।'
ତଥୈଵାହଂ ଭଵିଷ୍ଯାମି ପୁତ୍ରୀ କୀର୍ତିକରୀ ତଵ । ସୁକନ୍ଯାଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା ପରମଧର୍ମଵିତ୍
'ମୁଁ ଏମିତି ହେବି, ତୁମର ଝିଅ ଭାବରେ ତୁମର କୀର୍ତି ବଢ଼ାଇବି।' ସୁକନ୍ୟାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ରାଜା—
ଦତ୍ତ୍ଵାଜିନଂ ରୁରୋଦାଶୁ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାଂ ଚାରୁହାସିନୀମ୍ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଭୂଷଣଵାସାଂସି ମୁନିଵେଷଧରାଂ ସୁତାମ୍
ତାଙ୍କୁ ମୃଗଚର୍ମ ଦେଇ ତୁରନ୍ତ କାନ୍ଦିପକା ଲାଗିଲେ, ତାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ହସ ଦେଖି, ଗହଣା ଓ ପୋଶାକ ଛାଡ଼ି ମୁନିର ଘରଣୀଙ୍କ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ଝିଅକୁ ଦେଖି।
ଵିଵର୍ଣଵଦନୋ ଭୂତ୍ଵା ସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ରୈଵ ପାର୍ଥିଵଃ । ରାଜ୍ଞ୍ଯଃ ସର୍ଵାଃ ସୁତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵଲ୍କଲାଜିନଧାରିଣୀମ୍
ରାଜାଙ୍କ ମୁହଁ ରଙ୍ଗ ହରାଇ ଗଲା, ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ; ଝିଅ ଛାଲ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବାକୁ ଦେଖି।
ରୁରୁଦୁର୍ଭୃଶଶୋକାର୍ତା ଵେପମାନା ଇଵାଭଵନ୍ । ତାମାପୃଚ୍ଛ୍ଯ ମହୀପାଲୋ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ପରିଵାରିତଃ । ଯଯୌ ସ୍ଵନଗରଂ ରାଜନ୍ ମୁକ୍ତ୍ଵା ପୁତ୍ରୀଂ ଶୁଚାର୍ପିତାମ୍
ସମସ୍ତ ରାଣୀମାନେ ଝିଅକୁ ଛାଲ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖି ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ ଓ କମ୍ପିତ ହେଲେ; ଝିଅ ସହ ବିଦାୟ ନେଇ, ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଘେରିଥିବାବେଳେ, ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଝିଅକୁ ଛାଡ଼ି ନିଜ ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଶ୍ଵିନୀକୁମାରଯୋଃ ସୁକନ୍ଯାଂ ପ୍ରତି ବୋଧଵଚନଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ - ଗତେ ରାଜନି ସା ବାଲା ପତିସେଵାପରାଯଣା । ବଭୂଵ ଚ ତଥାଗ୍ନୀନାଂ ସେଵନେ ଧର୍ମତତ୍ପରା
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ରାଜା ଚାଲିଯିବା ପରେ, ସେ ଝିଅ ନିଜ ପତିଙ୍କ ସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ହେଲେ ଓ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ସେବାରେ ମଧ୍ୟ ଏକାଗ୍ର ହେଲେ।
ଫଲାନ୍ଯାଦାଯ ସ୍ଵାଦୂନି ମୂଲାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଦଦୌ ସା ମୁନଯେ ବାଲା ପତିସେଵାପରାଯଣା
ସେ ଝିଅ ମିଠା ଫଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମୂଳ ଆଣି, ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଉଥିଲେ, ସଦା ପତିସେବାରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ପତିଂ ତପ୍ତୋଦକେନାଶୁ ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ମୃଗତ୍ଵଚା । ପରିଵେଷ୍ଟ୍ଯ ଶୁଭାଯାଂ ତୁ ବୃସ୍ଯାଂ ସ୍ଥାପିତଵତ୍ଯପି
ସେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଗରମ ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ମୃଗଚର୍ମରେ ମୁଡ଼ି ଏକ ପବିତ୍ର ଚଟାଇ ଉପରେ ବସାଇଦେଲେ।
ତିଲାନ୍ ଯଵକୁଶାନଗ୍ରେ ପରିକଲ୍ପ୍ଯ କମଣ୍ଡଲୁମ୍ । ତମୁଵାଚ ନିତ୍ଯକର୍ମ କୁରୁଷ୍ଵ ମୁନିସତ୍ତମ
ସେ ଆଗରେ ତିଳ, ଯବ ଓ ଦର୍ଭା ରଖି, କମଣ୍ଡଳୁ ରଖି, 'ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିଲେ।
ତମୁତ୍ଥାପ୍ଯ କରେ କୃତ୍ଵା ସମାପ୍ତେ ନିତ୍ଯକର୍ମଣି । ବୃସ୍ଯାଂ ଵା ସଂସ୍ତରେ ବାଲା ଭର୍ତାରଂ ସଂନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ହାତ ଧରି, ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେଲେ, ଚଟାଇ କିମ୍ବା ବିଛାନାରେ ପତିଙ୍କୁ ବସାଇଦେଲେ।
ପଶ୍ଚାଦାନୀଯ ପକ୍ଵାନି ଫଲାନି ଚ ନୃପାତ୍ମଜା । ଭୋଜଯାମାସ ଚ୍ଯଵନଂ ନୀଵାରାନ୍ନଂ ସୁସଂସ୍କୃତମ୍
ପରେ ରାଜକୁମାରୀ ପକ୍କା ଫଳ ଏବଂ ଭଲଭାବେ ରାନ୍ଧା ନୀବାର ଚାଉଳ ଆଣି, ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ।
ଭୁକ୍ତଵନ୍ତଂ ପତିଂ ତୃପ୍ତଂ ଦତ୍ତ୍ଵାଚମନମାଦରାତ୍ । ପଶ୍ଚାଚ୍ଚ ପୂଗଂ ପତ୍ରାଣି ଦଦୌ ଚାଦରସଂଯୁତା
ତାଙ୍କର ପତି ଭୋଜନ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ସେ ଆଦର ସହିତ ମୁଁହ ଧୋଇବା ପାଇଁ ପାଣି ଦେଲେ ଏବଂ ପରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୁଗପତ୍ର ଦେଲେ।
ଗୃହୀତମୁଖଵାସଂ ତଂ ସଂଵେଶ୍ଯ ଚ ଶୁଭାସନେ । ଗୃହୀତ୍ଵାଽଽଜ୍ଞାଂ ଶରୀରସ୍ଯ ଚକାର ସାଧନଂ ତତଃ
ମୁଁହ ତରୁତା ହେବା ପରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଶୁଭାସନରେ ବସାଇଲେ ଏବଂ ପତିଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ନେଇ, ନିଜ ଶରୀରର ତୟାରି ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଫଲାହାରଂ ସ୍ଵଯଂ କୃତ୍ଵା ପୁନର୍ଗତ୍ଵା ଚ ସନ୍ନିଧୌ । ପ୍ରୋଵାଚ ପ୍ରଣଯୋପେତା କିମାଜ୍ଞାପଯସେ ପ୍ରଭୋ
ନିଜେ ଫଳ ଭୋଜନ କରି, ପୁଣି ତାଙ୍କର ସାମ୍ନାକୁ ଯାଇ, ସ୍ନେହଭରା କଣ୍ଠରେ ପଚାରିଲେ—'ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ କଣ ଆଜ୍ଞା ଦେଉଛନ୍ତି?'
ପାଦସଂଵାହନଂ ତେଽଦ୍ଯ କରୋମି ଯଦି ମନ୍ଯସେ । ଏଵଂ ସେଵାପରା ନିତ୍ଯଂ ବଭୂଵ ପତିତତ୍ପରା
'ଆପଣ ଚାହାଁଲେ, ଆଜି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ମାସାଜ କରିଦେଉ କି?' ଏଭଳି ସେ ସଦା ସେବାରେ ଲାଗିଥିଲେ ଏବଂ ପତିଙ୍କୁ ନିଜ ଜୀବନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗ୍ୟ ମାନିଲେ।
ସାଯଂ ହୋମାଵସାନେ ସା ଫଲାନ୍ଯାହୃତ୍ଯ ସୁନ୍ଦରୀ । ଅର୍ପଯାମାସ ମୁନଯେ ସ୍ଵାଦୂନି ଚ ମୃଦୂନି ଚ
ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ହୋମ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ମଧୁର ଏବଂ କୋମଳ ଫଳ ଆଣି, ମୁନିଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।
ତତଃ ଶେଷାଣି ବୁଭୁଜେ ପ୍ରେମଯୁକ୍ତା ତଦାଜ୍ଞଯା । ସୁସ୍ପର୍ଶାସ୍ତରଣଂ କୃତ୍ଵା ଶାଯଯାମାସ ତଂ ମୁଦା
ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଏବଂ ସ୍ନେହ ସହିତ ସେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜନ କଲେ, ପରେ କୋମଳ ଶଯ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଶୋଇଦେଲେ।
ସୁପ୍ତେ ସୁଖଂ ପ୍ରିଯେ କାନ୍ତା ପଦସଂଵାହନଂ ତଦା । ଚକାର ପୃଚ୍ଛତୀ ଧର୍ମଂ କୁଲସ୍ତ୍ରୀଣାଂ କୃଶୋଦରୀ
ପ୍ରିୟ ପତି ସୁଖରେ ଶୁଅଥିବାବେଳେ, ସେ କୃଶୋଦରୀ ତାଙ୍କର ପାଦ ମାସାଜ କରୁଥିଲେ ଏବଂ କୁଳବଧୂମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ପଚାରୁଥିଲେ।
ପାଦସଂଵାହନଂ କୃତ୍ଵା ନିଶି ଭକ୍ତିପରାଯଣା । ନିଦ୍ରିତଂ ଚ ମୁନିଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସୁଷ୍ଵାପ ଚରଣାନ୍ତିକେ
ରାତିରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପାଦ ମାସାଜ କରି, ମୁନିଙ୍କୁ ଶୁଅଥିବା ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କର ପାଦ ନିକଟରେ ନିଜେ ଶୋଇଲେ।
ଶୁଚୌ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାଲଵୃନ୍ତେନ ଭାମିନୀ । କୁର୍ଵାଣା ଶୀତଲଂ ଵାଯୁଂ ସିଷେଵେ ସ୍ଵପତିଂ ତଦା
ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପତି ବସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ତାଳପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଠଣ୍ଡା ପବନ ଦେଇ ପତିଙ୍କୁ ସେବା କଲେ।
ହେମନ୍ତେ କାଷ୍ଠସମ୍ଭାରଂ କୃତ୍ଵାଗ୍ନିଜ୍ଵଲନଂ ପୁରଃ । ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ତଥାପୃଚ୍ଛତ୍ସୁଖଂ ତେଽସ୍ତୀତି ଚାସକୃତ୍
ହେମନ୍ତ ଋତୁରେ, ସେ କାଠ ଆଣି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳାଇଲେ ଏବଂ ପୁନିପୁନି ପଚାରୁଥିଲେ—'ଆପଣ ସୁଖରେ ଅଛନ୍ତି କି?'
ବ୍ରାହ୍ମେ ମୁହୂର୍ତେ ଚୋତ୍ଥାଯ ଜଲଂ ପାତ୍ରଂ ଚ ମୃତ୍ତିକାମ୍ । ସମର୍ପଯିତ୍ଵା ଶୌଚାର୍ଥଂ ସମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ପତିଂ ପ୍ରିଯା
ବ୍ରହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଉଠି, ସେ ପାଣି, ପାତ୍ର ଏବଂ ମାଟି ଆଣି, ପତିଙ୍କର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ।