ତାଵତ୍କ୍ଲେଶାଵହଂ ନୄଣାମୁପସର୍ଗମହାତମଃ । ଯାଵନ୍ନୈଵୋଦଯଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦେଵୀଭାଗଵତୋଷ୍ଣଗୁଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବୀଭାଗବତର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା ବଡ଼ ଅନ୍ଧକାର ରହିଯାଏ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ। ସୂତ ସୂତ ମହାଭାଗ ଵଦ ନୋ ଵଦତାଂଵର । କୀଦୃଶଂ ତତ୍ପୁରାଯଣଂ ହି ଵିଧିସ୍ତଚ୍ଛ୍ରଵଣେ ଚ କଃ
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ସୂତ, ସୂତ, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମକୁ କହ, ସେଇ ପାଠ କଣ ଏବଂ ତାହା ଶୁଣିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା କଣ?
କତିଭିର୍ଵାସରୈରେତଚ୍ଛ୍ରୋତଵ୍ଯଂ କିଂ ଚ ପୂଜନମ୍ । କୈର୍ମାନଵୈଃ ଶ୍ରୁତଂ ପୂର୍ଵଂ କାନ୍କାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୁଯୁଃ
କେତେ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଶୁଣିବା ଉଚିତ? କେଉଁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର? କେଉଁ ଲୋକମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଏହା ଶୁଣିଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ କେଉଁ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିଲେ?
ସୂତ ଉଵାଚ। ଵିଷ୍ଣୋରଂଶୋ ମୁନିର୍ଜାତଃ ସତ୍ଯଵତ୍ଯାଂ ପରାଶରାତ୍ । ଵିଭଜ୍ଯ ଵେଦାଂଶ୍ଚତୁରଃ ଶିଷ୍ଯାନଧ୍ଯାପଯତ୍ପୁରା
ସୂତ କହିଲେ: ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ଥିବା ଏକ ମୁନି, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପରାଶରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ସେ ବେଦକୁ ଚାରି ଭାଗ କରି, ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ପାଖରେ ପୂର୍ବେ ପଢ଼ାଇଥିଲେ।
ଵ୍ରାତ୍ଯାନାଂ ଦ୍ଵିଜବନ୍ଧୂନାଂ ଵେଦେଷ୍ଵନଧିକାରିଣାମ୍ । ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଦୁର୍ମେଧସାଂ ନୄଣାଂ ଧର୍ମଜ୍ଞାନଂ କଥଂ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁମାନେ ବାହ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜ ବନ୍ଧୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବେଦ ପାଠରେ ଅଯୋଗ୍ୟ, ନାରୀମାନେ, ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ଲୋକମାନେ ଓ ସାଧାରଣ ପୁରୁଷମାନେ—ସେମାନେ କିପରି ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନ ପାଇପାରିବେ?
ଵିଚାର୍ଯୈତତ୍ତୁ ମନସା ଭଗଵାନ୍ବାଦରାଯଣଃ । ପୁରାଣଂ ସଂହିତାଂ ଦଧ୍ଯୌ ତେଷାଂ ଧର୍ମଵିଧିତ୍ସଯା
ଏହି କଥା ମନରେ ଭାବି, ପୂଜ୍ୟ ବାଦରାୟଣ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ପୁରାଣ ସଂହିତା ରଚନା କଲେ।
ଅଷ୍ଟାଦଶ ପୁରାଣାନି ସ କୃତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ମୁନିଃ । ମାମେଵାଧ୍ଯାପଯାମାସ ଭାରତାଖ୍ଯାନମେଵ ଚ
ସେ ଭଗବାନ ମୁନି ଅଠାରୋଟି ପୁରାଣ ରଚନା କରି, ମୋତେ ଏବଂ ଭାରତ ନାମକ ଗ୍ରନ୍ଥ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ାଇଥିଲେ।
ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ତତ୍ର ପୁରାଣଂ ଭୋଗମୋକ୍ଷଦମ୍ । ସ୍ଵଯଂ ତୁ ଶ୍ରାଵଯାମାସ ଜନମେଜଯଭୂପତିମ୍
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ଦେବୀଭାଗବତ ପୁରାଣକୁ, ସେ ନିଜେ ଜନମେଜୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଶୁଣାଇଥିଲେ।
ପୂର୍ଵଂ ଯସ୍ଯ ପିତା ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ୍ତକ୍ଷକାହିନା । ସଂଦଷ୍ଟସ୍ତସ୍ଯ ସଂଶୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ରାଜ୍ଞା ଭାଗଵତଂ ଶ୍ରୁତମ୍
ଯାହାଙ୍କ ପିତା ପୂର୍ବରୁ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ତକ୍ଷକ ନାମକ ସର୍ପ ଦଂଶନ କରିଥିଲା। ସେହି ପାପ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ, ରାଜା ଭାଗବତ କଥା ଶ୍ରବଣ କରିଥିଲେ।
ନଵଭିର୍ଦିଵସୈ: ଶ୍ରୀମଦ୍ଵେଦଵ୍ଯାସମୁଖାମ୍ବୁଜାତ୍ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମାତରଂ ଦେଵୀଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ
ନଉ ଦିନ ଧରି, ତିନି ଜଗତର ମାଆ ଦେବୀଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରି, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ମୁଖରୁ କଥା ଶୁଣିଥିଲେ।
ନଵାହ ଯଜ୍ଞେ ସମ୍ପୂର୍ଣେ ପରୀକ୍ଷିଦପି ଭୂପତିଃ । ଦିଵ୍ଯରୂପଧରୋ ଦେଵ୍ଯାଃ ସାଲୋକ୍ଯଂ ତତ୍କ୍ଷଣାଦଗାତ୍
ନବାହ ୟଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଦେବୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ପିତୁର୍ଦିଵ୍ଯାଂ ଗତି ରାଜା ଵିଲୋକ୍ଯ ଜନମେଜଯଃ । ଵ୍ଯାସଂ ମୁନିଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପରାଂ ମୁଦମଵାପ ହ
ପିତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଗତି ଦେଖି, ରାଜା ଜନମେଜୟ ବ୍ୟାସ ମୁନିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କଲେ।
ଅଷ୍ଟାଦଶପୁରାଣାନାଂ ମଧ୍ଯେ ସର୍ଵୋତ୍ତମଂ ପରମ୍ । ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ନାମ ଧର୍ମକାମାର୍ଥମୋକ୍ଷଦମ୍
ଅଠାରଟି ପୁରାଣ ମଧ୍ୟରେ, ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉଛି ଦେବୀଭାଗବତ, ଯାହା ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।
ଯେ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ସଦା ଭକ୍ତ୍ଯା ଦେଵ୍ଯା ଭାଗଵତୀଂ କଥାମ୍ । ତେଷାଂ ସିଦ୍ଧିର୍ନ ଦୂରସ୍ଥା ତସ୍ମାତ୍ସେଵ୍ଯା ସଦା ନୃଭିଃ
ଯେମାନେ ସଦା ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବୀ ଭାଗବତୀ କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସିଦ୍ଧି କେବେ ଦୂର ନୁହେଁ। ଏହିକାରଣରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସଦା ଏହାକୁ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦିନମର୍ଦ୍ଧଂ ତଦର୍ଧଂ ଵା ମୁହୂର୍ତଂ କ୍ଷଣମେଵ ଵା । ଯେ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ନରା ଭକ୍ତ୍ଯା ନ ତେଷାଂ ଦୁର୍ଗତିଃ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ସର୍ଵଦାନେଷୁ ଯତ୍ଫଲମ୍ । ସକୃତ୍ପୁରାଣଶ୍ରଵଣାତ୍ତତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ନରଃ
ଅଧା ଦିନ, ତାହାର ଅଧା, କିମ୍ବା କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ, କିମ୍ବା ଏକ ମାତ୍ର କ୍ଷଣ ଭିତରେ ଯେମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କେବେ ଦୁର୍ଗତି ହୁଏ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ, ତୀର୍ଥ ଓ ଦାନର ଫଳ ଯେତେ ମିଳେ, ପୁରାଣ ଏକଥର ଶୁଣିଲେ ସେଉଁଠି ମିଳିଯାଏ।
କୃତା ଦୋ ବହଵୋ ଧର୍ମାଃ କଲୌ ଧର୍ମସ୍ତୁ କେଵଲମ୍ । ପୁରାଣଶ୍ରଵଣାଦନ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଯତେ ନାପରୋ ନୃଣାମ୍
ପୂର୍ବରୁ ବହୁତ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ କଳିଯୁଗରେ ପୁରାଣ ଶ୍ରବଣ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧର୍ମ ନାହିଁ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହିଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।
ଧର୍ମାଚାରଵିହୀନାନାଂ କଲାଵଲ୍ପାଯୁଷାଂ ନୃଣାମ୍ । ଵ୍ଯାସୋ ହିତାଯ ଵିଦଧେ ପୁରାଣାଖ୍ଯଂ ସୁଧାରସମ୍
ଯେମାନେ ଧର୍ମାଚରଣରେ ଅଭାବ ଓ କଳିରେ ଅଳ୍ପ ଆୟୁ ଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବ୍ୟାସଦେବ ଅମୃତ ସମାନ ପୁରାଣ ରଚନା କରିଛନ୍ତି।
ସୁଧାଂ ପିବନ୍ନେକ ଏଵ ନରଃ ସ୍ଯାଦଜରାମରଃ । ଦେଵ୍ଯାଃ କଥାମୃତଂ କୁର୍ଯାତ୍କୁଲମେଵାଜରାମରମ୍
ଅମୃତ ପିଇଲେ ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ଅଜର ଓ ଅମର ହୁଏ, ଦେବୀଙ୍କ କଥାମୃତ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଳ ଅଜର ଅମର ହୁଏ।
ମାସାନାଂ ନିଯମୋ ନାତ୍ର ଦିନାନାଂ ନିଯମୋଽପି ନ । ସଦା ସେଵ୍ଯଂ ସଦା ସେଵ୍ଯଂ ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ନରୈଃ
ଏଠାରେ କୌଣସି ମାସର ନିୟମ ନାହିଁ, ଦିନର ମଧ୍ୟ ନିୟମ ନାହିଁ। ଦେବୀଭାଗବତକୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସଦା ସେବନ କରିବା ଉଚିତ।
ଆଶ୍ଵିନେ ମଧୁମାସେ ଵା ତପୋମାସେ ଶୁଚୌ ତଥା । ଚତୁର୍ଷୁ ନଵରାତ୍ରେଷୁ ଵିଶେଷାତ୍ଫଲଦାଯକମ୍
ଆଶ୍ୱିନ ମାସ, ମଧୁ ମାସ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ତପୋମାସରେ, ବିଶେଷ କରି ଚାରିଟି ନବରାତ୍ରିରେ, ଏହା ସବୁଠାରୁ ବେଶି ଫଳଦାୟକ।
ଅତୋ ନଵାହଯଜ୍ଞୋଽଯଂ ସର୍ଵସ୍ମାତ୍ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣଃ । ଫଲାଧିକପ୍ରଦାନେନ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଦୋ ନୃଣାମ୍
ଏହି ନବାହ ଯଜ୍ଞ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଠାରୁ ଅଧିକ ଫଳଦାୟକ, ଏହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ବେଶି ପୁଣ୍ୟ ଓ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଯେ ଦୁର୍ହୃଦଃ ପାପରତା ଵିମୂଢା ମିତ୍ରଦ୍ରୁହୋ ଵେଦଵିନିଂଦକାଶ୍ଚ । ହିଂସାରତା ନାସ୍ତିକମାର୍ଗସକ୍ତା ନଵାହଯଜ୍ଞେନ ପୁନଂତି ତେ କଲୌ
ଯେମାନେ କୁଖର ହୃଦୟ, ପାପରେ ଲିନ, ମୂଢ଼, ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେଇଥିବା, ବେଦକୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା, ହିଂସାରେ ଆସକ୍ତ ଓ ନାସ୍ତିକ ମାର୍ଗରେ ଲାଗିଥିବା, ସେମାନେ କଳିଯୁଗରେ ଏହି ନବାହ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
ପରସ୍ଵଦାରାହଣେତିଽଲୁବ୍ଧା ଯେ ଵୈ ନରାଃ କଲ୍ମଷଭାରଭାଜଃ । ଗୋଦେଵତା ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତିହୀନା ନଵାହଜ୍ଞେନ ଭଵନ୍ତି ଶୁଦ୍ଧାଃ
ଯେମାନେ ପର-ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପର-ଧନ ଉପରେ ଲୋଭ କରନ୍ତି, ପାପରେ ଭରିତ, ଗାଁ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ନଥିବା, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନବାହ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
ତପୋଭିରୁଗ୍ରୈର୍ଵ୍ରତତୀର୍ଥସେଵନୈର୍ଦାନୈରନେକୈର୍ନିଯମୈର୍ମଖୈଶ୍ଚ । ହୁତୈର୍ଜପୈର୍ଯଚ୍ଚ ଫଲେନ ଲଭ୍ଯତେ ନଵାହଯଜ୍ଞେନ ତଦାପ୍ଯତେ ନୃଣାମ୍
ଯେଉଁ ଫଳ କଠିନ ତପ, ବ୍ରତ, ତୀର୍ଥସେବନ, ବହୁ ଦାନ, ନିୟମ, ଯଜ୍ଞ, ହୋମ, ଜପ ଦ୍ୱାରା ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ମନୁଷ୍ୟ ନବାହ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପାଇଥାଏ।
ତଥା ନ ଗଙ୍ଗା ନ ଗଯା ନ କାଶୀ ନ ନୈମିଷଂ ନୋ ମଥୁରା ନ ପୁଷ୍କରମ୍ । ପୁନାତି ସଦ୍ଯୋ ବଦରୀଵନଂ ନୋ ଯଥା ହି ଦେଵୀମଖ ଏଷ ଵିପ୍ରାଃ
ଗଙ୍ଗା, ଗୟା, କାଶୀ, ନୈମିଷ, ମଥୁରା, ପୁଷ୍କର, ବଦରୀବନ — ଏମାନେ କେହି ମଧ୍ୟ ଏପରି ସତ୍ୱରେ ପବିତ୍ର କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରେ।
ଅତୋ ଭାଗଵତଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ପୁରାଣଂ ପରତଃ ପରମ୍ । ଧର୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷାଣାମୁତ୍ତମଂ ସାଧନଂ ମତମ୍
ଏହିକାରଣରୁ ଦେବୀଙ୍କ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଉତ୍ତମ ସାଧନ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଆଶ୍ଵିନସ୍ଯ ସିତେ ପକ୍ଷେ କନ୍ଯାରାଶିଗତେ ରଵୌ । ମହାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ହୈକସିଂହାସନସ୍ଥିତମ୍
ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କନ୍ୟା ରାଶିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବାବେଳେ, ମହାଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଦେଵୀପ୍ରୀତିପଦଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଶ୍ରୀଭାଗଵତପୁସ୍ତକମ୍ । ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିପ୍ରାଯ ଯୋଗ୍ଯାଯ ସ ଦେଵ୍ଯାଃ ପଦଵୀଂ ଲଭେତ୍
ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଭକ୍ତିସହିତ ଶ୍ରୀଭାଗବତ ପୁସ୍ତକ ଏକ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କ ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ।
ଦେଵୀ ଭାଗଵତସ୍ଯାପି ଶ୍ଲୋକଂ ଶ୍ଲୋକାର୍ଦ୍ଧମେଵ ଵା । ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଶ୍ଚ ପଠେନ୍ନିତ୍ଯଂ ସ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରୀତିଭାଗ୍ଭଵେତ୍ ॥ ଉପସର୍ଗଭଵଂ ଘୋରଂ ମହାମାରୀସମୁଦ୍ଭଵମ୍ । ଉତ୍ପାତାନଖିଲାଂଶ୍ଚାପି ହଂତି ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରତଃ
ଯିଏ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଦେବୀଭାଗବତର ଗୋଟିଏ ଶ୍ଲୋକ କିମ୍ବା ଅର୍ଧ ଶ୍ଲୋକ ପ୍ରତିଦିନ ପଢ଼େ, ସେ ଦେବୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହୁଏ; ଏହାକୁ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ, ମହାମାରୀ ଓ ସମସ୍ତ ଅପଦ ଦୂର ହୁଏ।
ବାଲଗ୍ରହକୃତଂ ଯଚ୍ଚ ଭୂତପ୍ରେତକୃତଂ ଭଯମ୍ । ଦେଵୀଭାଗଵତସ୍ଯାସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣାଦ୍ଯାତି ଦୂରତଃ
ବାଳଗ୍ରହ, ଭୂତ-ପ୍ରେତ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଭୟ ଦେବୀଭାଗବତ ଶୁଣିଲେ ଦୂରେଇଯାଏ।