ଦେଵୀଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्

ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ନରଙ୍କୁ, ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଓ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପରେ ବିଜୟର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ऋषय ऊचुः। सूत जीव समा बह्वीर्यस्त्वं श्रावयसीह नः । कथा मनोहराः पुण्या व्यासशिष्य महामते

ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ସୂତ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ବଳଶାଳୀ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଓ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆମକୁ ଏଠାରେ ମନୋହର ଓ ପବିତ୍ର କଥାମାନେ ଶୁଣା।

सर्वपापहरं पुण्यं विष्णोश्चरितमद्भुतम् । अवतार कथोपेतमस्माभिर्भक्तितः श्रुतम्

ଆମେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ପବିତ୍ର କାହାଣୀ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ ଏବଂ ଅବତାର କଥାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶୁଣିଛୁ।

शिवस्य चरितं दिव्यं भस्मरुद्राक्षयोस्तथा । सेतिहासं च माहात्म्यं श्रुतं तव मुखाम्बुजात्

ତୁମର କମଳମୁଖରୁ ଆମେ ଶିବଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଚରିତ୍ର, ଭସ୍ମ ଓ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ମହିମା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଇତିହାସ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଛୁ।

अधुना श्रोतुमिच्छामः पावनात्पावनं परम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं नॄणामनायासेन सर्वशः

ଏବେ ଆମେ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା, ଏବଂ ସହଜରେ ଲାଭ ହେଉଥିବା କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।

तत्त्वं ब्रूहि महाभाग येन सिद्ध्यन्ति मानवाः । कलावपि वरं त्वत्तो न विद्यः संशयच्छिदम्

ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏମିତି ତତ୍ତ୍ୱ କହ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି; ଏହି କଳିଯୁଗରେ, ତୁମଠାରୁ ଏହାଠାରୁ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ଯାହା ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରେ।

सूत उवाच। साधु पृष्टं महाभागा लोकानां हितकाम्यया । सर्वशास्त्रस्य यत्सारं तो वक्ष्याम्यशेषतः

ସୂତ କହିଲେ: ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, ତୁମେ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ; ମୁଁ ଏବେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ସାର ତୁମକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି।

तावद्गर्जन्ति तीर्थानि पुराणानि व्रतानि च । यावन्न श्रूयते सम्यग्देवीभागवतं नरैः

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଠିକ୍ ଭାବେ ଦେବୀଭାଗବତ ଶୁଣନ୍ତିନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ପୁରାଣ ଓ ବ୍ରତମାନେ କେବଳ ଅର୍ଥହୀନ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି।

तावत्पापाटवी नॄणां क्लेशदाऽदभ्रकण्टका । यावन्न परशुः प्राप्तो देवीभागवताभिधः

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବୀଭାଗବତ ନାମକ କୁହାଡ଼ି ମିଳିନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖର କାଂଟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାପର ଜଙ୍ଗଲ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥାଏ।

तावत्क्लेशावहं नॄणामुपसर्गमहातमः । यावन्नैवोदयं प्राप्तो देवीभागवतोष्णगुः

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବୀଭାଗବତର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା ବଡ଼ ଅନ୍ଧକାର ରହିଯାଏ।

ऋषय ऊचुः। सूत सूत महाभाग वद नो वदतांवर । कीदृशं तत्पुरायणं हि विधिस्तच्छ्रवणे च कः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ସୂତ, ସୂତ, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମକୁ କହ, ସେଇ ପାଠ କଣ ଏବଂ ତାହା ଶୁଣିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା କଣ?

कतिभिर्वासरैरेतच्छ्रोतव्यं किं च पूजनम् । कैर्मानवैः श्रुतं पूर्वं कान्कान्कामानवाप्नुयुः

କେତେ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଶୁଣିବା ଉଚିତ? କେଉଁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର? କେଉଁ ଲୋକମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଏହା ଶୁଣିଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ କେଉଁ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିଲେ?

सूत उवाच। विष्णोरंशो मुनिर्जातः सत्यवत्यां पराशरात् । विभज्य वेदांश्चतुरः शिष्यानध्यापयत्पुरा

ସୂତ କହିଲେ: ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ଥିବା ଏକ ମୁନି, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପରାଶରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ସେ ବେଦକୁ ଚାରି ଭାଗ କରି, ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ପାଖରେ ପୂର୍ବେ ପଢ଼ାଇଥିଲେ।

व्रात्यानां द्विजबन्धूनां वेदेष्वनधिकारिणाम् । स्त्रीणां दुर्मेधसां नॄणां धर्मज्ञानं कथं भवेत्

ଯେଉଁମାନେ ବାହ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜ ବନ୍ଧୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବେଦ ପାଠରେ ଅଯୋଗ୍ୟ, ନାରୀମାନେ, ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ଲୋକମାନେ ଓ ସାଧାରଣ ପୁରୁଷମାନେ—ସେମାନେ କିପରି ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନ ପାଇପାରିବେ?

विचार्यैतत्तु मनसा भगवान्बादरायणः । पुराणं संहितां दध्यौ तेषां धर्मविधित्सया

ଏହି କଥା ମନରେ ଭାବି, ପୂଜ୍ୟ ବାଦରାୟଣ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ପୁରାଣ ସଂହିତା ରଚନା କଲେ।

अष्टादश पुराणानि स कृत्वा भगवान्मुनिः । मामेवाध्यापयामास भारताख्यानमेव च

ସେ ଭଗବାନ ମୁନି ଅଠାରୋଟି ପୁରାଣ ରଚନା କରି, ମୋତେ ଏବଂ ଭାରତ ନାମକ ଗ୍ରନ୍ଥ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ାଇଥିଲେ।

देवीभागवतं तत्र पुराणं भोगमोक्षदम् । स्वयं तु श्रावयामास जनमेजयभूपतिम्

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ଦେବୀଭାଗବତ ପୁରାଣକୁ, ସେ ନିଜେ ଜନମେଜୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଶୁଣାଇଥିଲେ।

पूर्वं यस्य पिता राजा परीक्षित्तक्षकाहिना । संदष्टस्तस्य संशुद्ध्यै राज्ञा भागवतं श्रुतम्

ଯାହାଙ୍କ ପିତା ପୂର୍ବରୁ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ତକ୍ଷକ ନାମକ ସର୍ପ ଦଂଶନ କରିଥିଲା। ସେହି ପାପ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ, ରାଜା ଭାଗବତ କଥା ଶ୍ରବଣ କରିଥିଲେ।

नवभिर्दिवसै: श्रीमद्वेदव्यासमुखाम्बुजात् । त्रैलोक्यमातरं देवीं पूजयित्वा विधानतः

ନଉ ଦିନ ଧରି, ତିନି ଜଗତର ମାଆ ଦେବୀଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରି, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ମୁଖରୁ କଥା ଶୁଣିଥିଲେ।

नवाह यज्ञे सम्पूर्णे परीक्षिदपि भूपतिः । दिव्यरूपधरो देव्याः सालोक्यं तत्क्षणादगात्

ନବାହ ୟଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଦେବୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

पितुर्दिव्यां गति राजा विलोक्य जनमेजयः । व्यासं मुनिं समभ्यर्च्य परां मुदमवाप ह

ପିତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଗତି ଦେଖି, ରାଜା ଜନମେଜୟ ବ୍ୟାସ ମୁନିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କଲେ।

अष्टादशपुराणानां मध्ये सर्वोत्तमं परम् । देवीभागवतं नाम धर्मकामार्थमोक्षदम्

ଅଠାରଟି ପୁରାଣ ମଧ୍ୟରେ, ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉଛି ଦେବୀଭାଗବତ, ଯାହା ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।

ये शृण्वन्ति सदा भक्त्या देव्या भागवतीं कथाम् । तेषां सिद्धिर्न दूरस्था तस्मात्सेव्या सदा नृभिः

ଯେମାନେ ସଦା ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବୀ ଭାଗବତୀ କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସିଦ୍ଧି କେବେ ଦୂର ନୁହେଁ। ଏହିକାରଣରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସଦା ଏହାକୁ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ।

दिनमर्द्धं तदर्धं वा मुहूर्तं क्षणमेव वा । ये शृण्वन्ति नरा भक्त्या न तेषां दुर्गतिः क्वचित् ॥ सर्वयज्ञेषु तीर्थेषु सर्वदानेषु यत्फलम् । सकृत्पुराणश्रवणात्तत्फलं लभते नरः

ଅଧା ଦିନ, ତାହାର ଅଧା, କିମ୍ବା କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ, କିମ୍ବା ଏକ ମାତ୍ର କ୍ଷଣ ଭିତରେ ଯେମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କେବେ ଦୁର୍ଗତି ହୁଏ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ, ତୀର୍ଥ ଓ ଦାନର ଫଳ ଯେତେ ମିଳେ, ପୁରାଣ ଏକଥର ଶୁଣିଲେ ସେଉଁଠି ମିଳିଯାଏ।

कृता दो बहवो धर्माः कलौ धर्मस्तु केवलम् । पुराणश्रवणादन्यो विद्यते नापरो नृणाम्

ପୂର୍ବରୁ ବହୁତ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ କଳିଯୁଗରେ ପୁରାଣ ଶ୍ରବଣ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧର୍ମ ନାହିଁ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହିଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।

धर्माचारविहीनानां कलावल्पायुषां नृणाम् । व्यासो हिताय विदधे पुराणाख्यं सुधारसम्

ଯେମାନେ ଧର୍ମାଚରଣରେ ଅଭାବ ଓ କଳିରେ ଅଳ୍ପ ଆୟୁ ଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବ୍ୟାସଦେବ ଅମୃତ ସମାନ ପୁରାଣ ରଚନା କରିଛନ୍ତି।

सुधां पिबन्नेक एव नरः स्यादजरामरः । देव्याः कथामृतं कुर्यात्कुलमेवाजरामरम्

ଅମୃତ ପିଇଲେ ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ଅଜର ଓ ଅମର ହୁଏ, ଦେବୀଙ୍କ କଥାମୃତ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଳ ଅଜର ଅମର ହୁଏ।

मासानां नियमो नात्र दिनानां नियमोऽपि न । सदा सेव्यं सदा सेव्यं देवीभागवतं नरैः

ଏଠାରେ କୌଣସି ମାସର ନିୟମ ନାହିଁ, ଦିନର ମଧ୍ୟ ନିୟମ ନାହିଁ। ଦେବୀଭାଗବତକୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସଦା ସେବନ କରିବା ଉଚିତ।

आश्विने मधुमासे वा तपोमासे शुचौ तथा । चतुर्षु नवरात्रेषु विशेषात्फलदायकम्

ଆଶ୍ୱିନ ମାସ, ମଧୁ ମାସ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ତପୋମାସରେ, ବିଶେଷ କରି ଚାରିଟି ନବରାତ୍ରିରେ, ଏହା ସବୁଠାରୁ ବେଶି ଫଳଦାୟକ।