ସୂତ ମୁନି କହିଲେ— ଏହିପରି ଏକ ମହାତ୍ମା କେବେ ବି ଆନନ୍ଦ କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ ଲିନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେପରିକି ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ଦୈତ୍ୟ ଦାନବ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଇଥିଲେ। ଏବେ ତୁମେ ଆମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି ହାରିଗଲା। ଏପରି କହି, ସେଇ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏହା ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମୁଷ୍ଟିରେ ଦ୍ରୁତ ଆଘାତ କରି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; କିନ୍ତୁ ସେଇ ଦୁଇ ଦୈତ୍ୟ ମହାଶକ୍ତିରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୁଷ୍ଟି ଆଘାତ କଲେ। ଏପରି ଦୁଇପକ୍ଷରେ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଏହି ଦୁଇ ଶୂର ବିରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ନାରାୟଣ— ହରି ଦେବୀଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାକି ରହିଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏପରି ଦୟାମୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଲି କହିଲେ— କପିଳାକ୍ଷୀ ଦେବୀ ଦୁଇ ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି ହସିଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବାକ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ, ମନେ ହେଉଛି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ କାମବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ। ଦେବୀ ମୃଦୁ ହସରେ, ପ୍ରେମ ଓ ସ୍ନେହରେ ଭରି, ତାଙ୍କର ବାକ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲେ। ଦୈତ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ଏକ ଅସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାବି, କାମବାଣରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଦେବୀଙ୍କୁ ତାକି ରହିଲେ। ହରି ମଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ବୁଝିଲେ; ଦୈତ୍ୟ ଦୁଇ ଜଣ ମୋହିତ ହେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ସ୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁସାରେ ବୁଝିଲେ। ସେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମୃଦୁ ହସରେ, ମେଘର ଗର୍ଜନ ସ୍ବରରେ କହିଲେ— “ଓ ବୀରମାନେ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ଦେବା ପାଇଁ ବର ଚୟନ କର। ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ଦେଇପାରିବି; ଅନେକ ଦୈତ୍ୟ ଆଗେ ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ପରି ସମାନ କିଏ ବି ଦେଖିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ଯାଉନାହିଁ; ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ତୁମର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ଓ ବଳବାନ ଭାଇମାନେ, ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ବର ଦେଇଦେବି।” ସୂତ କହିଲେ— ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଅଭିମାନ ଓ କାମବିଭ୍ରାନ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ମହାମାୟାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଲୋକଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ତାକି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହରି, ଆମେ କି ଭିକ୍ଷୁକ? ତୁମେ କାହିଁକି ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ, ସମାନ ଭାବରେ ଦିଅ; ଆମେ ଦାତା, ଭିକ୍ଷୁକ ନୁହେଁ। ତୁମେ ହୃଷୀକେଶ, ଯାହା ବର ଚାହୁଁଛ, ଚୟନ କର; ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହିତ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ।” ତାଙ୍କର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଜନାର୍ଦନ କହିଲେ— “ଆଜି ତୁମେ ମୋ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇବେ; ଦୁଇ ଜଣ ମୋ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେବେ।” ସୂତ କହିଲେ— ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଦୈତ୍ୟଦ୍ୱୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ; ମନେ ମନେ ଚିତା କରି, ଦୁଃଖରେ ଭରି, ଠିଆ ରହିଲେ। ମନେ ଚିନ୍ତା କରି, ଦୈତ୍ୟମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ— ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଜଳ ଦେଖି, କେଉଁଠି ଶୁଷ୍କ ଭୂମି ନାହିଁ। “ହରି, ପୂର୍ବରୁ ଦେଇଥିବା ବର, ଜନାର୍ଦନ, ତୁମେ ସତ୍ୟବାନ; ଆମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛୁ, ସେଇ ବର ଦିଅ। ବିଶାଳ ଜଳହୀନ ସ୍ଥାନରେ, ଆମକୁ ହତ କର, ମଧୁସୂଦନ; ମାଧବ, ମୋ ଶବ୍ଦକୁ ସତ୍ୟ କର।” ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ଚକ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ହସି କହିଲେ— “ଆଜି, ବଳବାନମାନେ, ମୁଁ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କୁ ବିଶାଳ ଜଳହୀନ ସ୍ଥାନରେ ହତ କରିବି।” ଏପରି କହି, ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ ତାଙ୍କର ଉରୁକୁ ବିଶାଳ କରି, ଜଳ ଉପରେ ଶୁଷ୍କ ଦେଖାଇଲେ। “ଏଠି କିଛି ଜଳ ନାହିଁ, ଦୈତ୍ୟମାନେ; ମୋ ଉରୁରେ ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ରଖ। ମୁଁ ସତ୍ୟବାନ, ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ହେବି।” ଏହି ସତ୍ୟ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଦୈତ୍ୟମାନେ ମନେ ଚିନ୍ତା କରି, ତାଙ୍କର ଶରୀରକୁ ଏକ ହଜାର ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ କଲେ। ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ଉରୁକୁ ଦୁଇ ଗୁଣା ବଡ଼ କରି, ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ମୁଣ୍ଡ ଉରୁରେ ରଖିଲେ। ତାପରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଉରୁରେ ରଖାଯାଇଥିବା ମୁଣ୍ଡକୁ ରଥର ଧୁରା ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର କାଟିଦେଲେ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ଦୈତ୍ୟ ଜୀବନ ହରାଇଲେ; ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କର ଚର୍ବିରେ ଭରିଗଲା। ସେଇ ଚର୍ବିରୁ ‘ମେଦିନୀ’ ନାମ ପୃଥିବୀକୁ ମିଳିଲା; ଏହିପରି ସାଧୁମାନେ ମାଟିକୁ ଭୋଜନଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ ଭାବି ଘୋଷଣା କଲେ। ଏପରି, ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ, ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଶ୍ଚୟରେ କହିଦେଲି; ମହାଜ୍ଞାନ ଓ ମହାମାୟାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଦୂର୍ବଳ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ସଦା ପୂଜିତ କରିବା ଉଚିତ୍। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତିକୁ ଦେବମାନେ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତେ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍; ତିନି ଲୋକରେ ଏଠାରୁ ଉଚ୍ଚ କିମ୍ବା ବଡ଼ କିଛି ନାହିଁ। ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ଆଉ ସତ୍ୟ— ଏହି ହେଉଛି ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥର ନିଶ୍ଚୟ; ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି, ନିର୍ଗୁଣ କିମ୍ବା ସଗୁଣ, ସଦା ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ୍। ଏଠାରେ ଶିବଙ୍କ ବର ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେଇଥିବା ବିବରଣ ଆସିଛି। ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— “ସୂତ, ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ ଯେ ବ୍ୟାସ, ଅପାର ତେଜର ଧାରୀ, ସମସ୍ତ ପୁରାଣ ରଚି ସୁକ ମୁନିଙ୍କୁ ଶିଖାଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ବ୍ୟାସ କିପରି ତପସ୍ୟା କରି, ସୁକକୁ ଉତ୍ପାଦନ କଲେ? ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କଠାରୁ ଯାହା ଶୁଣିଛ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣ କହ।” ସୂତ କହିଲେ— ମୁଁ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁକଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିର ବିବରଣ କହିବି, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ କିପରି ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁକକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ମେରୁ ପର୍ବତର ସୁନ୍ଦର ଶିଖରରେ, ବ୍ୟାସ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଦୂର୍ବଳ ତପସ୍ୟା କଲେ। ତିନି ନାରଦଙ୍କଠାରୁ ଶିଖିଥିବା ଏକ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର, ବାଣୀର ମୂଳ, ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇଁ, ତପସ୍ୟାର ଧନ ଭାବି, ମହାମାୟାକୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। “ମୋ ପୁତ୍ର ଅଗ୍ନି, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ ଓ ଆକାଶ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉ,” ଏପରି ଅଭିଲାଷ କରିଲେ। ସେ ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଅନ୍ନ ନ ଖାଇ, ମହାଦେବ ଓ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ପୁନଃପୁନଃ ବିଚାର କରି, ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଶକ୍ତି ସ everywhere ପୂଜିତ; ଦୂର୍ବଳମାନେ ସମାଜରେ ଅପମାନିତ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ବହୁତ ସମ୍ମାନିତ।