ମହାନ ଭଗବତୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଏକ ଦିନ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କୁ ଏକଳା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକିଥିଲି, ଏବଂ ସେମାନେ ସହିତ ମହାସାଗର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲି। ତା’ପରେ ମୁଁ ଜାଣିଲି ଯେ, ଆପଣ ଦେଇଥିବା ଅମରତ୍ୱର ଅଦ୍ଭୁତ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସେମାନେ ଅମର ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ତଥ୍ୟ ଜାଣି ଏବେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛି, ଏହି ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେବାରେ ଆପଣ ସର୍ବଦା ଦୟାଳୁ। ମାଆ, ଆପଣ ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ, କାରଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଆପଣଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଶକ୍ତି ପାଇ ସେମାନେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଉତ୍ପୀଡ଼ିତ କରୁଛନ୍ତି ଓ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି, କେଉଁଠି ଯିବି?” ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି ଦେବୀ ମୃଦୁ ହସି କହିଲେ, “ହେ ବିଶ୍ୱନାଥ ବାସୁଦେବ, ଅନନ୍ତ ଦେବ, ତୁମେ ପୁନିଥରେ ସେମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର। ତୁମେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ହୋଇ ସେମାନେଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କର, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ମୋର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିଦେବି, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ସେମାନେଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କର। ମୁଁ ମୋର ଚାଲାକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେବି।” ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ତା’ପରେ ସେଇ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ମହାସାଗରକୁ ଆସିଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ଠାରେ, ଠାରେ, ହେ ମହାନ, ହେ ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଆମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର!” ସେମାନେ କହିଲେ, “ବିଜୟ ଓ ପରାଜୟ ଭାଗ୍ୟରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଆଜି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜିତିପାରେ, ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଜିତିପାରେ। ଏହିକାରଣରୁ, ଏକ ମହାନ ଆତ୍ମା କେବେ ଆନନ୍ଦ କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ ଲୀନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଗତକାଲି ଅନେକ ଦୈତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏବେ ତୁମେ ଆମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି ପରାଜିତ ହେଲା।” ଏପରି କହି ଦୁଇ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ସେମାନେକୁ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ମୁଷ୍ଟିରେ ଆଘାତ କଲେ, ଯାହା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ। ଏହିପରି ଦୁଇପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ବିଷ୍ଣୁ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି ବିଷଣ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କର ତାମ୍ର ନୟନରେ ହସି, ସେଇ ଦୁଇ ଦାନବଙ୍କୁ ବାକ୍ର ଚାହାଣିରେ ମୋହିତ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ମନେ କଲେ ଯେ ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଦୃଷ୍ଟି କୌଣସି ବିଶେଷ ଆକର୍ଷଣ। ଦେବୀଙ୍କ ମୃଦୁ ହସ ଏବଂ ପ୍ରେମଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେମାନେ ମୋହିତ ହୋଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ତକି ରହିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଅବସ୍ଥା ବୁଝିଲେ ଏବଂ ମୃଦୁ ହସି କହିଲେ, “ହେ ଶୂରବୀର, ଆମେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛୁ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ମୋ ଠାରୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗ। ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ ସେଇ ଦେବି। ଅନେକ ଦାନବମାନେ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କେହି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମେ ଭାଇମାନେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ତାହା ଦେବି।” ଦେବୀ ମହାମାୟାଙ୍କୁ ତକି ରହି, ଆକୃଷ୍ଟ ଦୈତ୍ୟଦୁଇଜଣ ଅଭିମାନରେ ଏବଂ ମୋହରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ହରି, ଆମେ ଭିକାରୀ ନୁହେଁ, ଆପଣ କାହିଁକି ଆମକୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି? ଆପଣ ସମାନ ଭାବେ ଦିଅନ୍ତୁ, ଆମେ ଦାତା, ଭିକ୍ଷୁକ ନୁହେଁ। ଆପଣ ହୃଷୀକେଶ, ଆପଣ ଯାହା ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତାହା ଆମଠାରୁ ମାଗନ୍ତୁ; ବାସୁଦେବ ସହ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ।” ସେମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, “ଏହି ଦିନ ତୁମେ ମୋପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ, ମୁଁ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମାରିଦେବି।” ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦୁଇ ଦାନବ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଛି ବୋଲି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ତେବେ ମନେ ଚିନ୍ତା କରି ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ହରି, ଆପଣ ପୂର୍ବେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ, ଆପଣ ସତ୍ୟବାଦୀ। ଆମେ ଏହି ଧରାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳରେ ଭରିଥିବା ଦେଖୁଛୁ, କେଉଁଠି ମାଟି ନାହିଁ। ଏହି ଜଳହୀନ ସ୍ଥାନରେ ଆପଣ ଆମକୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତୁ, ମାଧବ, ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ କଥା ପାଳନ କରନ୍ତୁ।” ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ହସି ତାଙ୍କ ଚକ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କରି କହିଲେ, “ଆଜି ମୁଁ ଦୁଇଜଣକୁ ଏକ ବିଶାଳ ଜଳହୀନ ସ୍ଥାନରେ ମାରିଦେବି।” ଏହିପରି କହି ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ଉରୁକୁ ଅତ୍ୟଧିକ ବଡ଼ କରି ଜଳ ଉପରେ ଶୁଷ୍କ ଦେଖାଇଲେ। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, “ଏଠାରେ କୌଣସି ଜଳ ନାହିଁ, ହେ ଦାନବମାନେ, ତୁମେ ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ମୋର ଉରୁ ଉପରେ ରଖ। ମୁଁ ସତ୍ୟବାଦୀ, ଏବଂ ଆଜି ମୁଁ ସତ୍ୟ ପାଳନ କରିବି।” ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୁଇ ଦାନବ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ହଜାର ଯୋଜନା ବଡ଼ କରିଦେଲେ। ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ଉରୁକୁ ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼ କରିଦେଲେ, ଯାହା ଦେଖି ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ମହାନ ମୁଣ୍ଡ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉରୁ ଉପରେ ରଖିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ରଥର ଧୁରା ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ସେମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଛେଦ କରିଦେଲେ। ଏଭଳି ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ଦୁଇ ଦାନବ ନିଜ ଜୀବନ ହରାଇଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସାଗର ସେମାନଙ୍କ ଚର୍ବିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା। ସେଇ ଚର୍ବିରୁ ଧରାକୁ ‘ମେଦିନୀ’ ନାମ ମିଳିଲା, ଏହି ପରି ଋଷିମାନେ ମାଟିକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ଅଯୋଗ୍ୟ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ ତୁମେ ପଚାରିଥିଲ, ସେସବୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁଁ କହିଦେଲି। ଏହି ମହାଜ୍ଞାନ ଓ ମହାମାୟାକୁ ସଦା ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।