ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଭଗବାନ୍ ହରି ଦୁଇ ଦାନବଙ୍କ ସହ ବିପୁଳ ସମର କରିଥିଲେ। ସେ ଦୁଇଜଣ ଦାନବ ଭୂତଳରେ ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଏକାକୀ ହରିଙ୍କ ସମାନ ବଳବାନ୍ ଥିଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଥିଲା। ଏକ ସମୟରେ ଭଗବାନ୍ ହରି କହିଲେ, “ସତ୍ୟ ସୂରବୀରମାନେ କ୍ଲାନ୍ତ, ଭୟଭୀତ, ଅସ୍ତ୍ରହୀନ, ଭୂଲିପଡ଼ିଥିବା କିମ୍ବା ଶିଶୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ—ଏହିଟି ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ।” ସେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କଲେ ଯେ, “ମୁଁ ଏଠାରେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛି, ମୁଁ ଏକା, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ବଳବାନ୍ ଓ ମୋ ସମାନ। ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ବାରମ୍ବାର ବିଶ୍ରାମ ନେଉଛ, ଏବେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ରାମ ନେଇ ପୁନିଃ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।” ସେ ଦୁଇ ଦାନବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଶକ୍ତିରେ ମଦମସ୍ତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦାଉଡ଼ିଛ, ମୋତେ ଏକଟି ବିଶ୍ରାମ ଦିଅ, ପରେ ମୁଁ ଧର୍ମର ପଥରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।” ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଦୁଇ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୂରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଚତୁର୍ଭୁଜୀ ବାସୁଦେବ ମନେ ଚିନ୍ତା କଲେ—ଏହି ଦୁଇ ଦାନବଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ କ’ଣ? ଧ୍ୟାନ କରି ସେ ଜାଣିଲେ, ଏମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟରୁ ଅଦ୍ଭୁତ ବର ପାଇଛନ୍ତି; ଏହି ଦୁଇଜଣ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଆଶା କରିଲେ ମାତ୍ର ମୃତ୍ୟୁ ହେବେ, ତେଣୁ ସେମାନେ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଉନାହାନ୍ତି। ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଭଗବାନ୍ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ମୋର ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା। ଏମାନେ ତ ଦେବୀଙ୍କ ଦୁର୍ଲଭ ବର ପାଇଛନ୍ତି। ଏଭଳି ବର ଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଲେ ମାତ୍ର ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, କିଛି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ରୋଗ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହେନାହାନ୍ତି, ଏମାନେ ତ ଅହଂକାରରେ ଅନ୍ଧ। ତେବେ, ଏହି ଦୁଇଜଣ କିପରି ମୃତ୍ୟୁ ଆଶା କରିବେ?” ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଭଗବାନ୍ କହିଲେ, “ଆଜି ମୁଁ ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଶରଣ ନେଉଛି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଦୟା ବିନା କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏନାହିଁ।” ଏପରି ଭାବି, ବିଷ୍ଣୁ ଆକାଶରେ ଯୋଗନିଦ୍ରା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଗବାନ୍ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଲେ—ସମସ୍ତ ବରଦାତ୍ରୀ, ଜଗତ୍ ଜନନୀଙ୍କୁ ଦୁଇ ଦାନବର ବିନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, “ନମସ୍କାର ଜଗଦମ୍ବିକା, ମହାମାୟା, ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂହାର କର୍ତ୍ତ୍ରୀ, ଆଦି ଓ ଅନ୍ତହୀନ ଚଣ୍ଡୀ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦାୟିନୀ ଶୁଭେ। ମୁଁ ତୁମ ରୂପ ଜାଣେନି, ତୁମେ ସଗୁଣ କି ନିର୍ଗୁଣ? ତୁମ ଅଗଣିତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ କିପରି ଜାଣିପାରିବି? ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଅନୁଭବ କରିଛି—ମୋତେ ଯେଉଁଠି ନିଦ୍ରା ଆକ୍ରାନ୍ତ କରିଥିଲା, ଏବେ ମୁଁ ସଚେତନ। ଯଦ୍ୟପି ବ୍ରହ୍ମା ପୁନିପୁନି ମୋତେ ଜଗାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ମୋ ଷଡ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିଳୀନ ଥିଲାରୁ ମୁଁ ଉଠିପାରିଲିନି। ଏ ଅମ୍ବିକା, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ଅଚେତନ ହୋଇଥିଲି, ତୁମେ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କରିଲେ, ମୁଁ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧ କଲି। ମୁଁ କ୍ଲାନ୍ତ, ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ କ୍ଲାନ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି, କାରଣ ତୁମେ ବର୍ଦାନ ଦେଇଛ। ଏମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଏମାନେ ମୋତେ ଏକାକୀ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକିଥିଲି, ଏବଂ ସମୁଦ୍ରରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରିଛି। ପରେ ମୁଁ ତୁମ ଅଦ୍ଭୁତ ଅମରତ୍ୱ ବର ବିଷୟରେ ଜାଣିଲି; ଏହି କଥା ଜାଣି, ମୁଁ ତୁମ ଶରଣ ନେଉଛି। ମା, ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କର, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ କ୍ଲାନ୍ତ, ତୁମ ବରରେ ଏମାନେ ଦେବତାମାନେକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛନ୍ତି, ଦୁଃଖ ନାଶିନୀ। ଏହି ଦୁଇ ଦୁଷ୍ଟ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି—ମୁଁ କ’ଣ କରିବି, କେଉଁଠି ଯିବି?” ଏଭଳି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ଦେବୀ ମୃଦୁ ହାସି ସହ କଥା କହିଲେ। ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଇଶ୍ୱର ବାସୁଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦେବଦେବ, ହରି, ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମେ ପୁନିଃ ନିଜେ ଯୁଦ୍ଧ କର। ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରବଳ ଯୋଧାଙ୍କୁ ମୋହିତ କରି ମାର, ମୁଁ ମୋର ମାୟାରେ ଏମାନେକୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେବି।” ଦେବୀ ଅଧିକ କହିଲେ, “ଓ ନାରାୟଣ, ତୁମେ ତ୍ୱରିତ ଏମାନେକୁ ମୋହିତ ସମୟରେ ମାର।" ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେ ପୁଣିଃ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ, ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦଢ଼ିଲେ। ତାଁକୁ ଦେଖି ସେଇ ଦୁଇ ଦାନବ ଆନନ୍ଦରେ ଚିତ୍କାର କଲେ—“ଠିଆ ହ, ଠିଆ ହ, ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଆମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର!” ସେମାନେ କହିଲେ, “ବିଜୟ ଓ ପରାଜୟ ଭାଗ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜିତିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ବଳ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରେ। ତେଣୁ, ମହାତ୍ମାମାନେ କେବେ ଆନନ୍ଦ କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ ଲୀନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପୂର୍ବରୁ ବହୁ ଦୈତ୍ୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇଛି। ଏବେ ତୁମେ ଆମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି ହାରିଛ।” ଏହିପରି କହି ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏହା ଦେଖି, ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ମୁଷ୍ଟିରେ ଦୁଇ ଦାନବକୁ ବେଗରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏହା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା। କିନ୍ତୁ ଦୁଇ ଦାନବ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ। ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ନାରାୟଣ ଦେଖିଲେ, ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି, ସେ ଚିନ୍ତିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସୂତ କହିଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏମିତି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ଦେବୀ ତାଙ୍କ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁରେ ବଡ଼ ହାସି ହେଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କ ତିର୍ଛ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦୁଇ ଦାନବକୁ ଶରବାଣୀ ପରି ଆଘାତ କଲେ। ମୃଦୁ ହାସି ଓ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେବୀ ତିର୍ଛ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଥିବା ସମୟରେ ଦୁଇ ଦୁଷ୍ଟ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଏହାକୁ ଅପୂର୍ବ ଭାବି, କାମବାଣରେ ଶରୀର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରି, ଦେବୀଙ୍କୁ ତାକି ରହିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ବିଷ୍ଣୁ ଦେବୀଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁମାନ କଲେ; ସେ ଜାଣିଲେ ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ ମୋହିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ଭଗବାନ୍ ମୃଦୁ ହାସି ଓ ଘନମେଘର ଭଳି ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ—“ଓ ବୀରମାନେ, ତୁମେ ଯେଉଁ ବର ଚାହଁ, ମୋତେ କୁହ।