ମହାସାଗର ମଧ୍ୟରେ ମଧୁ ଏବଂ କୈଟଭ ଦୁଇ ଦାନବ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ଗୁରୁତ୍ୱ ଆମ୍ଲା ମତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣ ଦାନବ ମତିରେ ମତି ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ପୁନିପୁନି ହାତାହାତି ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ଆକାଶରେ ବସିଥିବା ଦେବୀ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର କ୍ଷୟ ହେଲାନି; ଦୁଇଁଜଣ ଦାନବ ମଧୁ-କୈଟଭ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୟ ହେଲେନି, ବିଷ୍ଣୁ କିନ୍ତୁ କ୍ଷୀଣ ହେଇଯିବାରେ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ ହେବା ପରେ, ହରି ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ବିଚାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। "ପଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଦାନବ କ୍ଷୀଣ ହେଲେନି, ମୁଁ କିନ୍ତୁ ଅତି କ୍ଷୀଣ ହେଇଯିଛି—ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ୟ!" ବିଷ୍ଣୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ମୋର ଶକ୍ତି କେଉଁଠି ଗଲା? ଏହି ଦୁଇଁଜଣ କିଏ ଅବସାନ ହେଲେନି? ମୁଁ ଏହାର କାରଣ ଭାବିବାକୁ ପଡିବ।" ହରିଙ୍କୁ ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ଦେଖି, ଦୁଇଁଜଣ ଦାନବ ଅଭିମାନରେ ମତି, ବଜ୍ର ମେଘର ଧ୍ୱନିରେ ମନେ, କହିଲେ, "ଯଦି ତୁମେ ଶକ୍ତିହୀନ ହେବାରୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରୁନାହିଁ, ତେବେ 'ମୁଁ ତୁମର ଦାସ' କହି, ହାତ ଜୋଡି ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖ।" "ଯଦି ଆଜି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରୁନାହିଁ, ତେବେ ତୁମକୁ ହତ୍ୟା କରି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରିବା।" ସୂତ ଜଣାଇଲେ—ସେମାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବିଷ୍ଣୁ ମହାସାଗର ମଧ୍ୟରେ ମୂଳ୍ୟବାନ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, "ସତ୍ୟବାନ ନାୟକ କ୍ଷୀଣ, ଭୟଭୀତ, ଅସ୍ତ୍ରହୀନ, ପତିତ, କିମ୍ବା ଶିଶୁ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତିନାହିଁ—ଏହା ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ। ପଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ମୁଁ ଏଠାରେ ଏକା ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛି, ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ ମୋତେ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।" "ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ବାରମ୍ବାର ବିଶ୍ରାମ ନେଉଛ; ଏହିପରି, ମୁଁ ବିଶ୍ରାମ ନେଇ ପୁନି ଯୁଦ୍ଧ କରିବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ ଶକ୍ତିରେ ମତି, ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିଛ; ମୁଁ ବିଶ୍ରାମ ନେଇ, ଧର୍ମର ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।" ସୂତ କହିଲେ—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଦୁଇଁଜଣ ଦାନବ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୂରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦୂରେ ଦଢ଼ି ଦେଖି, ଚତୁର୍ଭୁଜ ବାସୁଦେବ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଧ୍ୟାନରେ ବିଷ୍ଣୁ ଜାଣିଲେ—ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଦାନବ ଦେବୀଙ୍କୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହିଁବା ବର ପାଇଛନ୍ତି; ଏହି କାରଣରୁ ସେମାନେ କ୍ଷୟ ହେଲେନି। "ମୁଁ ନିର୍ଥକ ଯୁଦ୍ଧ କରିଛି; ଏହି ପ୍ରୟାସ ବ୍ୟର୍ଥ। ଏହି ନିଶ୍ଚିତତା ଜାଣି, ମୁଁ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲାଇପାରିବି?" "ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ହେଉନାହିଁ, ଏହି ବରମାନ୍ୟ ଦାନବ ମୃତ୍ୟୁରେ ପହଞ୍ଚିବେ କିପରି? ଦେବୀଙ୍କ ବର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ; ମୃତ୍ୟୁ ଚାହିଁଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଃଖ ନଥିଲେ ଅନ୍ୟେ ଚାହିବା ହୁଏନାହିଁ। ଦୁଃଖିତ ବ୍ୟକ୍ତି ମୃତ୍ୟୁ ଚାହିଁନାହିଁ; ତେବେ ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଅଭିମାନରେ ମତି, କିପରି ମୃତ୍ୟୁ ଚାହିବେ?" "ଆଜି ମୁଁ ତାହାର ସ୍ଥାନରେ ଶରଣ ନେଉଛି, ଯାହା ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଶକ୍ତି ଦେଇ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ; ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ ଏହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।" ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ଆକାଶରେ ଯୋଗନିଦ୍ରା ଦେବୀଙ୍କୁ ମନୋହର ରୂପରେ ଦେଖିଲେ। ହାତ ଜୋଡି, ଅପାର ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବରଦାତ୍ରୀ, ଲୋକମାତା ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଦୁଇଁଜଣ ଦାନବ ନାଶ ପାଇଁ ଷ୍ଟୁତି କଲେ। "ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ମହାମାୟା ଦେବୀ, ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ବିନାଶର କାର୍ଯ୍ୟକାରିଣୀ; ଆଦି ଏବଂ ଅନ୍ତହୀନ ଚଣ୍ଡୀ, ଭୋଗ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ଶୁଭା।" "ମୁଁ ତୁମର ରୂପ ଜାଣିନାହିଁ, ଗୁଣସହିତ କିମ୍ବା ନିର୍ଗୁଣ; ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ କିପରି ଜାଣିପାରିବି, ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ ଅସଂଖ୍ୟ।" "ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ଶକ୍ତି ଅନୁଭବ କରିଛି, ଯାହା ବୁଝିବା ଅତି କଷ୍ଟ; ମୁଁ ନିଦ୍ରାରେ ଅଭିଭୂତ ହେଇଥିଲି, ଏବେ ଚେତନା ଫେରିଛି।" "ବ୍ରହ୍ମା ପୁନିପୁନି ମୋତେ ଜାଗାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ମୁଁ ଜାଗିପାରିଲିନାହିଁ; ମୋର ଷଡ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପସଂହୃତ ଥିଲା।" "ଅମ୍ବିକା, ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ଅଚେତନ ହେଇଥିଲି; ତୁମେ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କରିବା ପରେ, ମୁଁ ଜାଗି ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧ କରିଛି।" "ମୁଁ କ୍ଷୀଣ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଇଁଜଣ କ୍ଷୀଣ ହେଲେନି, କାରଣ ତୁମେ ବର ଦେଇଛ; ଦୁଇଁଜଣ ଦାନବ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।" "ମୁଁ ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ସେମାନେକୁ ଏକାଏକା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକିଥିଲି, ଏବଂ ମହାସାଗର ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ସହ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରିଛି।" "ତାପରେ ମୁଁ ଜାଣିଲି, ତୁମର ଅଦ୍ଭୁତ ବର ଦେଇଥିବା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଅମର; ଏହି ଜାଣି, ମୁଁ ଏବେ ତୁମେ ଦୟା କରିବାକୁ ଶରଣ ନେଉଛି।" "ମା, ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କର, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷୀଣ; ତୁମର ବରରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଦୁଇଁଜଣ ଦାନବ ଦେବତାମାନେକୁ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କରୁଛନ୍ତି, ଦୁଃଖ ନାଶ କରିବାରିଣୀ।" "ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ମୋତେ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହୁଛନ୍ତି—ମୁଁ କଣ କରିବି, କେଉଁଠି ଯିବି?" ବିଷ୍ଣୁ ଏପରି ଅନୁରୋଧ କରିବା ପରେ, ଦେବୀ ମୃଦୁ ହାସ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ବାସୁଦେବଙ୍କୁ, ନିତ୍ୟ, ଶରଣ ନେଇଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଦେବୀ କହିଲେ: "ଦେବତାମାନେର ଦେବତା, ହରି, ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମେ ପୁନି ଯୁଦ୍ଧ କର।" "ତୁମେ ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବକୁ ମୋହିତ କରି ମୃତ୍ୟୁ କର; ମୁଁ ମୋର ଚତୁର୍ବଙ୍ଗୀ ଚିହ୍ନରେ ଦାନବମାନେକୁ ମୋହିତ କରିଦେବି।" "ନାରାୟଣ, ତୁମେ ତ୍ୱରିତ ମୋହିତ ଦାନବମାନେକୁ ହତ୍ୟା କର।" ସୂତ କହିଲେ—ଦେବୀଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ବିଷ୍ଣୁ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ମହାସାଗର ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ତାପରେ ଦୁଇଁଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦଢ଼ି ଦେଖି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, "ଦଢ଼ି ରହ, ଦଢ଼ି ରହ, ଚତୁର୍ଭୁଜ! ଆମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର!" "ଜିତିବା ଏବଂ ହାରିବା ଭାଗ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ଆଜି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଜିତିବେ, ଏବଂ ଭାଗ୍ୟରେ ଦୁର୍ବଳ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରେ।" ଏପରି ଭାବରେ, ମହାସାଗର ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀଙ୍କ ଦୟା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବିଚାରରେ ମଧୁ-କୈଟଭ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିଲା।