ଏଭଳି ଏକ ମହାନ ଯୁଦ୍ଧ କୃଷ୍ଣ ଓ ଅପର ପକ୍ଷରେ ଏକୋଇଶି ଦିନ ଧରି ଚାଲିଥିଲା । ସହରବାସୀମାନେ ଗୁହାର ଦ୍ୱାରରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, କୃଷ୍ଣ ଫେରିବେ ବୋଲି ଆଶା କରୁଥିଲେ । ତେବେ, ବାରଟି ଦିନ ପରେ ଭୟରେ ସେମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ ଏବଂ ଘରେ ପହଞ୍ଚି ସମସ୍ତ ଘଟଣା କ୍ରମକୁ କହିଦେଲେ । ସମସ୍ତେ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଡୁବି ଯାଇ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ । ଏହି ଘଟଣା କଥା ଶୁଣି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାସୁଦେବ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପରିବାର ଭୟଙ୍କର ଶୋକରେ ଅଚେତନ ହୋଇପଡ଼ିଲେ । ବେସ୍ତ ଚିନ୍ତାରେ ତିନି ଭାବିଲେ, କିପରି ନିଜ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଛି ହେବାର ଉପାୟ ମିଳିପାରିବ । ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି ନାରଦ ଆସିଲେ । ବାସୁଦେବ ଉଠି ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ଆଦର ସହିତ ସମ୍ମାନ କଲେ । ନାରଦ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ଯାଦବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ, "କଣ ଭାବୁଛନ୍ତି? ମତେ କହନ୍ତୁ ।" ତାହାରେ ବାସୁଦେବ କହିଲେ, "ମୋର ପୁଅ କୃଷ୍ଣ, ଯେଉଁଠିକି ମୋ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ, ସେ ପ୍ରସେନାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ସହରବାସୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ ପ୍ରସେନାଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖିଲେ । ହରି, ପ୍ରସେନାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀ, ଗୁହା ଦ୍ୱାରରେ ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, ସହରବାସୀମାନେ ବାହାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ, ଏବଂ ସେ ନିଜେ ଗୁହା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ଏତେ ଦିନ କଟିଯାଇଛି, ମୋର ପୁଅ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫେରିନାହାନ୍ତି । ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଦୁଃଖିତ; ହେ ମୁନି, କୃପାକରି କହନ୍ତୁ, କିପରି ମୁଁ ମୋ ପୁଅକୁ ପୁଣି ପାଇପାରିବି?" ନାରଦ କହିଲେ, "ହେ ଯାଦବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତୁମର ପୁଅକୁ ପାଇବା ପାଇଁ ଦେବୀ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ପୂଜା କର । ତାଙ୍କର ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସତ୍ବରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ପାଇପାରିବ ।" ବାସୁଦେବ ପଚାରିଲେ, "ହେ ପୂଜ୍ୟ, ଏହି ଦେବୀ କିଏ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କ'ଣ? ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା କିପରି କରାଯାଏ, ମତେ କହନ୍ତୁ?" ନାରଦ କହିଲେ, "ହେ ବାସୁଦେବ, ଏଥିରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା କେବଳ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ଶୁଣ । ଦେବୀଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ମହିମା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କେଉଁଠି ସମ୍ଭବ? ସେ ଚିତ୍ସ୍ୱରୂପା, ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପା, ନିତ୍ୟା, ଶୁଭା; ସେ ସମସ୍ତ ଉପରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ । ଦେବୀଙ୍କ ଦୟାରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ବିଶ୍ୱକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଦୟାଦୃଷ୍ଟିରେ ରୁଦ୍ର ସଂହାର କରନ୍ତି । ସେ ବନ୍ଧନ ଓ ମୋକ୍ଷର କାରଣ, ସେଇ ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ, ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶାସକ । ନବରାତ୍ରି ବିଧିରେ ଜଗଦ୍ୟାନୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଏବଂ ନବଦିନ ଦେବୀଙ୍କ ପୁରାତନ ଭାଗବତ ଶ୍ରବଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା କେବଳ ଶ୍ରବଣ କଲେ ବି ତୁମେ ତୁମ ପୁଅକୁ ତୁରନ୍ତ ପାଇପାରିବ । ଯେଉଁମାନେ ପାଠ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୂର ନୁହେଁ ।" ନାରଦଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ବାସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ଅତି ପ୍ରେମରେ ମହାମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ପୂଜ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କର ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମୋ ଜୀବନର ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଛି । ଏବେ ମୁଁ ଦେବୀଙ୍କ ମହିମାର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିବି, ଶୁଣନ୍ତୁ ।" "ପୁରାତନ କାଳରେ, ଦିବ୍ୟ ଆକାଶବାଣୀ ଦ୍ୱାରା କଂସ ଜାଣିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଦେବକୀଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା ହେବ । ଏହି ଭୟରେ କଂସ ମୋତେ ଓ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦେବକୀଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟତାରେ କାରାଗାରରେ ଦେଲେ । ମୁଁ ଏହି ଚିରନ୍ତନ କାରାଗାରରେ ଦେବକୀ ସହିତ ରହୁଥିଲି, ଏଉଁଠି କଂସ ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ସମୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁଅକୁ ମାରିଦେଉଥିଲେ । ଛଅଜଣ ପୁଅଙ୍କୁ ସେ ହତ୍ୟା କଲେ, ଏବଂ ଏ ସମୟରେ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦେବକୀ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଦିନ ରାତି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିଲେ । ତାପରେ, ମୁଁ ମହାମୁନି ଗର୍ଗଙ୍କୁ ଡାକି, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଆଦର କଲି, ଏବଂ ପୁଅ ଲାଗି ଆଶା କରି ଦେବକୀଙ୍କ ଦୁଃଖ ତାଙ୍କୁ କହିଲି । 'ହେ ପୂଜ୍ୟ, ଦୟାର ସାଗର, ଯାଦବମାନଙ୍କ ଗୁରୁ, ମୋତେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପୁଅ ପାଇବାର ଉପାୟ କହନ୍ତୁ ।' ତାପରେ ଗର୍ଗ ମୁନି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କହିଲେ, 'ହେ ବାସୁଦେବ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୋର ଉତ୍ତମ ଉପାୟ ଶୁଣ । ଭକ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା ଶୁଭ ଦୁର୍ଗାଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କର, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ପାଇବ । ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଚାହିଦା ପାଇଥାନ୍ତି; ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଏହି ବିଶ୍ୱରେ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।' ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଖି, ମୁଁ ଓ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଆନନ୍ଦରେ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହିତ ନମସ୍କାର କଲୁ ଏବଂ ହାତ ଜୋଡି କହିଲୁ, 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ଦୟା ମୋ ପ୍ରତି ଅଛି, ତେବେ ମୋ ପାଇଁ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତୁ । କଂସଙ୍କ ଘରରେ ବନ୍ଧି ରହିଥିଲେ ମୁଁ କିଛି କରିପାରିବି ନାହିଁ, ତେଣୁ ଆପଣ ଏହି ଦୁଃଖ ମହାସାଗରରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ ।' ମୋ ଏହି କଥା ଶୁଣି ମହାମୁନି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ, 'ହେ ବାସୁଦେବ, ତୁମ ପ୍ରତି ମୋର ପ୍ରେମରୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭଲ କାମ କରିବି ।' ତାପରେ ମୋର ଅନୁରୋଧରେ ଗର୍ଗ ମୁନି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସହ କରି ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପୂଜା କରିବାକୁ ବିନ୍ଧ୍ୟାଚଳ ଶିଖରକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ । ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ମୁନି ଜପ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଲିନ ହୋଇ ଭକ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଜଗଦ୍ୟାନୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ । ଉପବାସ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଦେବୀଙ୍କ ଦେହରହିତ ଶବ୍ଦ ହେଲା, 'ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି, ହେ ମୁନି; ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେବ ।' 'ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ମୁଁ ହରିଙ୍କୁ ପଠାଇଛି; ସେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ନିଜ ଅଂଶରେ ଅବତରିବେ । କଂସଙ୍କ ଭୟରେ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି ଶିଶୁକୁ ନେଇ ସିଘ୍ରେ ଗୋକୁଳର ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରକୁ ଦେଇଦେବେ । ଯଶୋଦାଙ୍କ ଝିଅକୁ ନେଇ ନିଜ ଘରକୁ ଆଣିବେ, ଏବଂ କଂସ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ, କିନ୍ତୁ ସେ ପଳାଇଯିବେ ।