ତାପରେ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ମିଶି ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଦୀପ୍ତିମାନ ଆଲୋକ ଆକାଶରେ ଉଦ୍ଭାସିତ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହା ଦେଖି, ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ—‘ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ଏକ ମନ୍ତ୍ର, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।’ ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଏହି ଧ୍ୟାନକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଗୁଣମୟ ଥିଲା। ଏହା ପରେ, ଉପବାସ ଓ ଦମନ ସହିତ, ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ସେମାନେ ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାରଣ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ନିରନ୍ତର ଲିନ ରହିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଦୁଇଜଣେ ମହାତପସ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ନିଜର ସ୍ବରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେମାନେ ଦୁଇ ଦାନବଙ୍କୁ ତପସ୍ୟାରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ ଦୃଢ଼ତାରେ ଦେଖି, ଦେବୀଙ୍କର ଦେହଶୂନ୍ୟ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଗଲା—‘ହେ ଦାଇତ୍ୟମାନେ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହ, ଯେଉଁ ଵର ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବ, ସେହି ଦିଅଁ। ମୁଁ ତୁମର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି।’ ଏହି ଶୁଭ୍ର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ସେ ଦୁଇ ଦାନବ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ—‘ହେ ଦେବୀ, ଆମକୁ ଏହି ଵର ଦିଅ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମ ମୃତ୍ୟୁ ଆମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ହେଉ।’ ଦେବୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—‘ମୋ ଦୟାବଶତଃ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଦାଇତ୍ୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ହେବ। ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଅଜୟ୍ୟ ହେବ—ଏହିଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।’ ଏଭଳି ଦେବୀଙ୍କଠାରୁ ବର ପାଇ, ସେମାନେ ଦୁଇ ଦାନବ ଗର୍ବିତ ହୋଇ ସମୁଦ୍ରରେ ନିଜ ଗଣ ସହ ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ସଂଯୋଗକ୍ରମେ ସେମାନେ ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ପଦ୍ମରେ ବସିଥିଲେ। ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ବଳଶାଳୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ। ତେବେ ସେମାନେ କହିଲେ—‘ହେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ଆମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର। ନାହିଁ ହେଲେ, ଏହି ପଦ୍ମ ଛାଡ଼ି ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା, ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯାଅ। ଯଦି ତୁମେ ଅଶକ୍ତ, ତେବେ ଏହି ଶୁଭ୍ର ଆସନ ଉପରେ ଅଧିକାର କାହିଁକି?’ ‘ଏହି ସ୍ଥାନ ଶୂରବୀରଙ୍କ ପାଇଁ; ତୁମେ କିଏ ଭୟଭୀତ? ଏଠାରୁ ଏଖନି ବେରୋ!’ ଏଭଳି ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମନେ ହେଲା—‘ମୁଁ କଣ କରିବି?’ ଚିନ୍ତାରେ ଦୁବା, ସେ ପଦ୍ମରେ ବସି ଭାବିଲେ। ଏବେ ସୂତ କହିଲେ—ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ବିବେଚନା କଲେ—ସମ୍ମିଳନ, ଦାନ, ଭେଦ, ଦଣ୍ଡ—ଏହି ସମସ୍ତ ବିବାଦ ଶାନ୍ତିର ଉପାୟ ଉପରେ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଥିଲା। ‘ମୁଁ ଏହି ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଠିକ୍ କେତେ ଜାଣିନାହିଁ; ଶତ୍ରୁର ଶକ୍ତି ଅଜ୍ଞାତ ଥିଲେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି ମୁଁ ଏମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିବି, ତେବେ ମୋ ଦୁର୍ବଳତା ପ୍ରକାଶିତ ହେବ। ଏହି ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖି, ତେମାନେ ମୋତେ ହତ୍ୟା କରିପାରିବେ। ଏବେ ଦାନ କିମ୍ବା ସମ୍ମିଳନ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବେ ମଧ୍ୟେ ଭେଦ କିପରି ଘଟିବ? ଆଜି ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରୁତ କରିବି, ଯିଏ ଶେଷ ନାଗ ଉପରେ ଶୟନ କରିଛନ୍ତି, ଚତୁର୍ଭୁଜ ମହାଶକ୍ତିମାନ୍; ସେ ଏହି ବିପଦ ଦୂର କରିବେ।’ ଏପରି ଭାବି, ପଦ୍ମରେ ବସିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଲେ, ଯିଏ ଦୁଃଖ ନାଶ କରନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରୁତ କରିବା ପାଇଁ, ସେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଶବ୍ଦରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—‘ନାରାୟଣ, ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱାମୀ, ଯୋଗ ନିଦ୍ରାରେ ଅଚଳ।’ ‘ହେ ହରି, ଦୁଃଖିତଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ବିଷ୍ଣୁ, ବାମନ, ଉଠ, ମାଧବ! ଭକ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ନାଶକ, ହୃଷୀକେଶ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଜଗତ୍ ସ୍ୱାମୀ! ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ଅପରିମିତ ଆତ୍ମା, ବାସୁଦେବ, ଜଗତ୍ପତି, ଦୁଷ୍ଟ ନାଶକ, ଏକାଗ୍ର, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ! ସର୍ବଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ଉଠ, ଉଠ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଦୁଃଖ ନାଶକ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର! ‘ବିଶ୍ୱର ଧାରକ, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ, ଯାହାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଶ୍ରବଣ କଲେ ପବିତ୍ର, ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ, ନିରାକାର, ସୃଷ୍ଟି-ସ୍ଥିତି-ଲୟର ମୂଳ! ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ, ରାଜନ୍, ହତ୍ୟା ଉଦ୍ୟତ ଓ ଗର୍ବରେ ମଦମତ୍ତ, ତୁମେ ଜାଣନାହଁ କି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, କିପରି ମୁଁ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଛି? ‘ଯଦି ତୁମେ, ମହାବିଷ୍ଣୁ, ମୋତେ ଅନାବଳମ୍ବିତ କର, ଏବଂ ମୁଁ ତୁମ ଶରଣ ନେଇଛି, ତେବେ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ତୁମର କୃତ୍ୟ ଅର୍ଥହୀନ ହେବ।’ ଏପରି ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଶଂସା କଲେ ମଧ୍ୟ, ଭଗବାନ ହରି ଜାଗିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଯୋଗ ନିଦ୍ରାରେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖ। ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା ଆଉ ଭାବିଲେ—‘ନିଶ୍ଚୟ, ବିଷ୍ଣୁ କୌଣସି ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ନିଦ୍ରାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ଜାଗିପାରୁନାହାନ୍ତି; ଏବେ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?’ ‘ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ ଗର୍ବରେ ମଦମତ୍ତ ଓ ହତ୍ୟା ଉଦ୍ୟତ; ମୁଁ କ’ଣ କରିବି, କେଉଁଠାକୁ ଯିବି? ମୋର କୌଣସି ଶରଣ ନାହିଁ।’ ଏପରି ଭାବି, ନିଶ୍ଚୟ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଏବେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଯୋଗନିଦ୍ରାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ବିରାଜିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମନେ ଚିନ୍ତା କଲେ—‘ଏହି ଶକ୍ତି ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଜଡ ଅବସ୍ଥାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଅକ୍ଷେପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଯେପରି ଜୀବନ ନଥିବା ଲୋକ ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣ ଅନୁଭବ କରିପାରେନାହିଁ, ସେପରି ନିଦ୍ରାରେ ବନ୍ଦ ଚକ୍ଷୁ ହରି କିଛି ଅନୁଭବ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି।’ ‘ଏତେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଦ୍ରା ଛାଡ଼ୁନାହାନ୍ତି; ମୋ ମନେ ହେଉଛି ନିଦ୍ରା ତାଙ୍କ ଅଧୀନ ନୁହେଁ, ବରଂ ସେ ନିଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ବଶୀଭୂତ। ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ଅନ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ପଡ଼ିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ଦାସ ହୁଏ; ତେଣୁ ଏହି ଯୋଗନିଦ୍ରା ହରିଙ୍କ ମାଲିକା। ଯିଏ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତିଙ୍କୁ ବଶ କରିପାରିଛନ୍ତି, ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଦେବୀଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ। ମୁଁ, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ସାବିତ୍ରୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଉମା—ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।’ ‘ହରି ମଧ୍ୟ ଏକ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଭଳି ଅଶକ୍ତ ହୋଇ ଅଛନ୍ତି; ଯେତେବେଳେ ସେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଶ, ତେବେ ଅନ୍ୟ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ କଥା କ’ଣ କହିବି?