ବ୍ରହ୍ମା ଦେବ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସମୟ ଯେଉଁଠି ଯାହାକୁ ଆଣିଦେଇଛି, ଭଲ କି ମନ୍ଦ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହାକୁ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ପଡିବ; କିଏ ତାଳିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ?” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ଦେହ ଥିଲେ ଆନନ୍ଦ ଓ ବିଦନା ଅନୁଭବ କରିବା ଅବଶ୍ୟ; ଯେପରି, ଗତକାଳେ ମୋର ମୁଣ୍ଡ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମୟର ପ୍ରଭାବରେ କାଟିଦିଆଗଲା।” ସେ କହିଲେ, “ସେହିଭଳି, ଲିଙ୍ଗର ପତନ ମହାଦେବଙ୍କ ଶାପରେ ହେଲା; ଏବଂ ଆଜି, ହରିଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଲବଣ ସମୁଦ୍ରରେ ପତିଗଲା।” ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ, “ହଜାର ଭାଗର ବିଭାଜନ, ଶଚୀପତିଙ୍କ ଦୁଃଖ, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପତନ, ଏବଂ ପଦ୍ମରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ମାନସ ସରୋବରରେ ବାସ — ଏସବୁ ଘଟିଛି।” ସେ କହିଲେ, “ଏସବୁ ଦୁଃଖର ଅନୁଭବକାରୀ; ଏଠାରେ କିଏ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିନାହିଁ? ଏହି ପୃଥିବୀରେ, ଓ ଶୁଭ ଦେବତାମାନେ, ଏହିପରି ଦୁଃଖକୁ ଛାଡି ଦିଅ।” ସେ କହିଲେ, “ମହାମାୟା, ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ଜ୍ଞାନର ଦେବୀ, ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କର; ସେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିର୍ଗୁଣ ପ୍ରକୃତି, ଆମର କାମ ସାଧନ କରିବେ।” ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ କହିଲେ, “ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ, ବିଶ୍ୱର ଧାରଣ କରିବାରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମାତା; ଯେଉଁଠି ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଗତ, ତିନି ଲୋକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ଜିନିଷ, ସେ ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ।” ସୂତ କଥା କହିଲେ, “ଏପରି ଭାବେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ସାକ୍ଷାତ୍ ଶରୀରୀ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ବେଦମାନଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମ ସାଧନ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ।” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ସେ ଉଚ୍ଚତମ ଦେବୀ, ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ, ଗୁପ୍ତ ଅଙ୍ଗର ଧାରିଣୀ, ମହାମାୟା, ସମସ୍ତ କାମ ସାଧନ କରିଥିବାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତୁ।” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ବେଦ, ମାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ, ଜ୍ଞାନର ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତ ଏବଂ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ମହାମାୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ବେଦମାନେ କହିଲେ, “ତୁମେ ମହାମାୟା, ଶୁଭା, ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତ୍ରୀ; ନିର୍ଗୁଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାୟିକା, ମାତା, ଶଙ୍କରଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିବା। ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଭୂମି, ଜୀବନ; ବୁଦ୍ଧି, ସମୃଦ୍ଧି, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଶାନ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଜ୍ଞାନ, ଦୃଢତା, ମତି, ମୃତ୍ୟୁ। ତୁମେ ଉଦ୍ଗୀଥର ଅର୍ଦ୍ଧ ଅକ୍ଷର, ଗାୟତ୍ରୀ, ଶୁଭ ଉଚ୍ଚାରଣ; ବିଜୟ, ସଫଳତା, ଧାରଣ କରିବା, ଲଜ୍ଜା, ଖ୍ୟାତି, ଆଶା, ଦୟା। ମାତା, ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦୟାର ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମାତା, ଜ୍ଞାନ, ଶୁଭ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଉପକାରୀ, ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଶବ୍ଦର ବୀଜରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଭୟ ନାଶକା। ବ୍ରହ୍ମା, ହର, ଶୌରି, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ବାକ୍ ପତି, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଲୋକ ପାଳମାନେ — ସମସ୍ତେ ତୁମେ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ପ୍ରଥମ ନୁହେଁ; କାରଣ ଚଳ-ଅଚଳ ସମସ୍ତର ମାତା ତୁମେ। ମାତା, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହୁଛ, ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ରୁଦ୍ର ଆଦି ଦେବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କର; ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ନାଶ କର, ଯଦ୍ୟପି ତୁମେ ଏକ; ଦେବୀ, ତୁମେ ବିଶ୍ୱର ନିର୍ବନ୍ଧନ। ସମସ୍ତ ଲୋକରେ କିଏ ତୁମର ରୂପକୁ ଜାଣିପାରିବ? କିଏ ତୁମର ନାମର ଗଣନା କରିପାରିବ? ଏକ ଅଳ୍ପ ଅଂଶ ଧରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ଥିଲେ, କିପରି ଚତୁର ଲୋକ ମନରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ମାପିପାରିବ? ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣିନାହିଁ; ତୁମେ ଏକା ଦେବୀ, ବିଶ୍ୱର ମାତା। ତୁମେ ଏକା ହୋଇ ବିଶ୍ୱ ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା, ବେଦର ବାକ୍ୟରେ ଏହାର ପ୍ରମାଣ ଅଛି। ତୁମେ ଆସକ୍ତିହୀନ, ତଥାପି ସମସ୍ତ ଜଗତର କାରଣ; ଦେବୀ, ତୁମର ଚାଳ ଅଦ୍ଭୁତ, ଆମ ମନ ଅଶାନ୍ତ ନୁହେଁ। ତୁମର ଗୁଣ ଓ ଶକ୍ତି, ଯେଉଁଠି ବେଦ ଅପହ୍ରାଣ କରିପାରିନାହିଁ, କିପରି ଏହାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ? ତୁମେ ଏକା ତୁମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାକୁ ଜାଣିନାହିଁ। ମାତା, ମଧୁ ନାଶକଙ୍କର ମୁଣ୍ଡର ପତନ ଜାଣିନାହିଁ କି? ଶୁଭା, କିମ୍ବା ଜାଣି ତୁମେ ମଧୁ ନାଶକଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଲ? କିମ୍ବା, ମାତା, ଏହି ଦୁଃଖ ଶକ୍ତି ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ? ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କ ସଭାକୁ ଅନଦ୍ୟା କରିଛ? ଏହି ଅତି କଠୋର; ହରିଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ନାଶ ଆମ ପାଇଁ ବଡ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ। ମାତା, ଜନ୍ମର ତାନ କାଟିବାରେ ଦକ୍ଷ, କିନ୍ତୁ ଏହା ବଡ ଦୁଃଖ। ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କର ଦୋଷ ଜାଣି, କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କିଛି ପାପ କରିଥିବାରୁ ଏହିପରି ପତନ ହେଲା? କିମ୍ବା, ମାତା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧର ଅତି ଅଭିମାନ ଥିଲା? ମାତା, ଏହି ଲୀଳାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବମାନେ ଜିତିଲେ କିମ୍ବା ଶୁଭ ଦେଶର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କି, ଯେଉଁଠି ଦେବୀ ଭବାନୀଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିଥିବାମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ? ଏବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ନାଶ — ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ କି, କିମ୍ବା ଭାସୁଦେବଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ବିହୀନ ଦେଖିବାରେ କିଛି ଆନନ୍ଦ ଅଛି? ମାତା, ତୁମେ କାହିଁକି କ୍ଷୋଭିତ, ସମୁଦ୍ର ଦୁହିତା? ପ୍ରଥମା, ଏବେ ଅରକ୍ଷିତା, ତାହାକୁ କାହିଁକି ଦୃଷ୍ଟି କର? ତୁମର ଅଂଶର ଅପରାଧକୁ କ୍ଷମା କର; ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବନ ଦିଅ ଏବଂ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ କର। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବମାନେ ସଦା ତୁମେ ପାଇଁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଦେବୀ, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାୟକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କର, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କର। ମାତା, ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ ହରିଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କେଉଁଠି ଗଲା; ଏବେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଯେପରି ଅମୃତ ଜୀବନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ସେପରି, ଦେବୀ, ତୁମେ ଜଗତକୁ ଜୀବନ ଦିଅ। ସୂତ କହିଲେ, “ଏପରି ଭାବେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ଗୁଣ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ମହାଦେବୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାୟା, ବେଦ ଓ ସାମଗା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।” ତାପରେ ଆକାଶରୁ ଏକ ଶରୀରହୀନ କଣ୍ଠ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲାସ ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ କଥା କହିଲା। “ଦେବମାନେ, ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁନି; ଅମରମାନେ ଶାନ୍ତ ରହନ୍ତୁ। ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲି — ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।