ଏହି ପବିତ୍ର ପୁରାଣର ଶୁଭ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଏମିତି ଜ୍ଞାନ ହୃଦୟର ଗୁହାରେ ଉଦୟ ହୁଏ, ଯାହା ଗୁଣାତୀତ ଓ ହରି, ହରା ଆଦି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଭଲ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଓ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତି ହୁଏ। ଏହି ପୁରାଣ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣିଲେ ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଜ୍ଞାନ ଦେହରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ମାନବ ଜନ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ଏକ ଦେହ ମିଳିବା, ଏବଂ ଏହି ସଂସାର ସାଗର କୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ନୌକା ମିଳିବା, ଏବଂ ଏହି ପୁରାଣ ଶୁଣାଇବାକୁ ଏକ ପାଠକ ମିଳିବା—ଏହି ସମସ୍ତ ଅନୁକୂଳତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ଶୁଣି ନାହିଁ, ସେ ଭାଗ୍ୟର ଠକା ହୋଇ ଏହି ଶୁଭ ପୁରାଣର ଲାଭ ହରାଇ ଦେଉଛି। ମାନବ ଜନ୍ମରେ ଦୁଇଟି କାନ୍ ପାଇଁ, ଯିଏ ସଦା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ନିନ୍ଦା କୁ ଆସକ୍ତି ଭାବରେ ଶୁଣିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହି ପବିତ୍ର ପୁରାଣ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଦେଇଥାଏ ଓ ଅମୃତର ଭଣ୍ଡାର, ତାହା ଶୁଣି ନାହିଁ, ସେ କିପରି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ମୂଢ଼ ନୁହେଁ? ଏହି ମହାପୁରାଣ କଥା ଶୁଣିବା ପରେ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ସୁମନ, ବ୍ୟାସଙ୍କର କେଉଁ ପତ୍ନୀ ଠାରୁ ଶୁକ ଜନ୍ମ ନେଲେ? କିପରି ଏବଂ କେଉଁ ପ୍ରକାରରେ, କିଏ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସଂଗ୍ରହ ପାଠ କଲେ?” ତୁମେ କହିଥିଲା ଯେ ଶୁକ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏହି ବିଷୟରେ ଆମେ ଅତି ଉତ୍ସୁକ୍ତ, ଏବଂ ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଏହି ଶୁକ, ମହାତ୍ମା ତପସ୍ବୀ, ପୂର୍ବରୁ ଗର୍ଭରେ ଯୋଗୀ ଥିଲେ; ଏବଂ ସେ କିପରି ଏହି ବିସ୍ତୃତ ପୁରାଣ ପାଠ କଲେ? ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ଏକଥା ଏହିପରି, ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ବିନ୍ଦୁରେ ବ୍ୟାସ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କର ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମରେ ଦୁଇଟି ଯୁବ ପକ୍ଷୀ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ। ଏକ ଚଉଁ ତାଙ୍କ ଘୋସରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା, ତାହା ଅଣ୍ଡାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଅତି ମନୋହର ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ତାହାର ଚହା, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଶୁଭ ଅଙ୍ଗ ଥିଲା, ଏବଂ ଏଠାରେ ପାଖା ଆରମ୍ଭ ହୋଇନଥିଲା। ସେ ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଖାଦ୍ୟ ଚାଲିବାରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ, ଏବଂ ଚିକ୍କର ଖୋଲା ମୁହଁରେ ଖାଦ୍ୟ ରଖିଥିଲେ। ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଚିକ୍କର ଅଙ୍ଗ ସହିତ ନିଜ ଦେହ ଘସାଇ ଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ଭଲପାଇବାରେ ଚିକ୍କର ସୁନ୍ଦର ମୁହଁକୁ ଚୁମ୍ବନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଯୁବ ପକ୍ଷୀମାନେ ଯେପରି ଭଲପାଇବା ଦେଖିଲେ, ବ୍ୟାସ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ: “ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ନିଜ ସନ୍ତାନ ପ୍ରତି ଭଲପାଇବା ଥିଲେ, ମାନବମାନେ ତାଙ୍କର କ୍ଷେମ ଲାଗି କରିବାରେ କଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ?” ସେ ଭାବିଲେ, “ଏହି ପକ୍ଷୀମାନେ ତାଙ୍କର ଚିକ୍କ ପାଇଁ ବିବାହ କରିବେ କି? ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ କନ୍ୟାର ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଦେଖି ଖୁସି ହେବେ କି? କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଧର୍ମର ଲାଗି ସେବା କରିବେ କି? କିମ୍ବା ଧନ ଅର୍ଜନ କରି ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବେ? କିମ୍ବା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବେ? କିମ୍ବା ଗୟାରେ ପିତୃ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ, ଏବଂ ପିତୃ ତର୍ପଣ କରିବେ?” ସେ ଭାବିଲେ: “ଏହି ଜଗତରେ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୁଖ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଆଲିଂଗନ କରିବା ଓ ତାଙ୍କୁ ପାଳନ କରିବା। ପୁତ୍ର ନଥିଲେ ନା ଗତି ନା ଶ୍ୱର୍ଗ; ପୁତ୍ର ବିନା ପରଲୋକର ଉପାୟ ନାହିଁ। ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ କହିଛନ୍ତି—ଯାହା ପୁତ୍ର ଅଛି, ସେ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯାହା ପୁତ୍ର ନାହିଁ, ସେ କେବେ ନାହିଁ। ଏହି ଗତି ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଛି, ଅନୁମାନ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ; ପୁତ୍ର ଥିଲେ ପାପ ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ଏହି ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଶାସ୍ତ୍ର। ରୋଗ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ, ଜମିରେ ଶୁଇଥିବା ମଣିଷ ପୁତ୍ର ବିନା ଚିନ୍ତା ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଏ। ସେ ଭାବିଥାଏ, 'ମୋ ଘରେ ବହୁ ଧନ, ବହୁ ପାତ୍ର, ଏହି ସୁନ୍ଦର ମାନ୍ଦିର—ଏହାର ମାଲିକ କିଏ?' ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ମନ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଏ; ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ଦୁଃଖଦ, ଏବଂ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ।” ଏପରି ଅନେକ ଚିନ୍ତା କରି ବ୍ୟାସ ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଲେ ଓ ବହୁ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମନରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କରି, ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ସେ ମେରୁ ପର୍ବତ ସମୀପରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେ ଭାବିଲେ: “ମୁଁ କେଉଁ ଦେବତାର ଉପାସନା କରିବି, କିଏ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବେ, କିଏ ଇଚ୍ଛିତ ଦେବାରେ ପ୍ରବୀଣ?” ସେ ଭାବିଲେ: “ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ଦେବମାନ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମା, ଦୂର୍ଗ, ଗଣେଶ, କାର୍ତିକେୟ, ଅଗ୍ନି, ବରୁଣ—କେଉଁଠି ଉପାସନା କରିବି?” ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ମହା ଋଷି ନାରଦ, ତାଙ୍କର ବୀଣା ନେଇ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ମନରେ, ସେଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବହୁ ଖୁସି ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଜଳ ଓ ଆସନ ଦେଇ, ନାରଦଙ୍କର କ୍ଷେମ ଜାଣିଲେ। ନାରଦ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଦ୍ୱୈପାୟନ, ତୁମେ କେଉଁ ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟସ୍ତ? କହ।" ବ୍ୟାସ କହିଲେ: “ପୁତ୍ର ବିନା ମଣିଷର ଗତି ନାହିଁ, ମନରେ ଶୁଖ ନାହିଁ; ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ମୁଁ ବ୍ୟସ୍ତ ଓ ଏହି ଭାବରେ ପୁନଃପୁନଃ ଚିନ୍ତା କରୁଛି। ଆଜି ମୁଁ କିଛି ଦେବତାକୁ ତପସ୍ୟା କରି ସନ୍ତାନ ଦେବାର ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ମୁଁ ତୁମ ସରଣାଗତ ହୋଇଛି। ତୁମେ ଏକ ଅଲ୍ଲକ୍ଷ୍ୟ, ମହା ମୁନି, ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର କହ, କିଏ ଦେବତାକୁ ମୁଁ ଉପାସନା କରିବି, ଯିଏ ମୋତେ ପୁତ୍ର ଦେବେ?” ସୂତ କହିଲେ: “ବ୍ୟାସଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ନାରଦ ବେଦଜ୍ଞ ଏବଂ ଅତି ଆସ୍ତିକ ଭାବରେ କୃଷ୍ଣ ବିଷୟରେ କହିଲେ। ନାରଦ କହିଲେ: “ପରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ଯେପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପୂର୍ବରୁ ମୋ ପିତା ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ କରିଥିଲେ। ମୋ ପିତା ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ଶ୍ରୀନାଥ, ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଜଗତ୍ର ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସେ ହରିଙ୍କୁ କଉସ୍ତୁଭ ମଣିର ଚମକ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରି, ପୀତ ମେଘ ମେଘ ଧାରଣ କରି, ଚତୁର୍ଭୁଜ ଓ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଚେଷ୍ଟ ଦେଖିଲେ। ସେ ଭଗବାନ୍ ବାସୁଦେବ, ଜଗତ୍ର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର କାରଣ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଦେବତା, ଜଗତ୍ର ଗୁରୁ, ମହା ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଦେଖିଲେ।