ଏହି ଉତ୍ତମ ପୁରାଣ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ବଢ଼ିଆ ଶିଷ୍ୟ ଏହିପରି ଗାଥା କହିଥିଲେ: ଉନେଶତମ ସ୍ଥାନରେ ଦେବର୍ଷି ଅତ୍ରି, ତାଙ୍କ ପରେ ଗୌତମ ଏବଂ ଏକୁଶତମ ସ୍ଥାନରେ ହର୍ୟାତ୍ମା ନାମକ ଉତ୍ତମା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି ପରମ୍ପରାରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମହାନ ଋଷିମାନେ ଥିଲେ—ଭେନ, ଵାଜଶ୍ରବା, ସୋମ, ଅମୁଷ୍ୟାୟଣ, ତୃଣବିନ୍ଦୁ, ବ୍ୟାସ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରେ ଭାର୍ଗବ। ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ ଶକ୍ତି, ଜାତୁକର୍ଣ୍ଣ୍ୟ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ମଧ୍ୟ ଅନୁକ୍ରମରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏମିତି କରି ୨୮ ଜଣ ମହାନ ଋଷିଙ୍କ କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ଏହି କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କୁ ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ସେ ମହାନ୍ତ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ରଚନା କରିଥିଲେ—ଏହା ପବିତ୍ର, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ନାଶକ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ଦାୟକ। ଏହି ପୁରାଣ ଅନେକ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ, ମୋକ୍ଷ ଦିଏ, ବେଦର ତାତ୍ପର୍ୟରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ସାରର ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ମୋକ୍ଷ ଚାହାଁଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ସଦା ଏହାକୁ ପ୍ରିୟ ଭାବନ୍ତି। ବ୍ୟାସଦେବ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରାଣ ରଚନା କରି, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଶୁକଦେବଙ୍କୁ ଶିଖାଇଥିଲେ। ଶୁକଦେବ ଦେହବିରାଗୀ, ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ମୁଁ ଏହି ପୁରାଣ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାନ ଋଷିଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଛି, ମୋ ଦୟାମୟ ଗୁରୁଙ୍କ କୃପାରେ ପୁରାଣର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ମୋତେ ଦିଆଯାଇଛି। ସୂତଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ବ୍ୟାସଦେବ ସମସ୍ତ ପୁରାଣର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଖୋଲିଦେଲେ। ମୁଁ ଏହା ସେଇ ଅଜନ୍ମା, ଅଦ୍ଭୁତ ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶୁକଙ୍କୁ ଶୁଣିଛି। ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁକ, ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚାହିଁ, ପ୍ରେମରେ ଭରି ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଭାଗବତକୁ ମନ ଦେଇ ଶୁଣିଥିଲେ—ଏହା ଅନେକ ଗାଥାର ଧନ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ପାଦାମୃତ ସ୍ୱରୂପ। ଏହା ଶୁଣିଲେ କେ ମଣିଷ କଳିଦୋଷ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ ନାହିଁ? ଯେଉଁଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ, ବେଦ ଧର୍ମ ଓ ଶିଷ୍ଟାଚାର ନଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏହି ପରମ ପୁଣ୍ୟମୟ ପୁରାଣକୁ ଅଭିନୟ କରି ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଥାଏ, ସେଉଁଠି ଏଠାରେ ଅନେକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ ଏବଂ ଜୀବନ ସେଷରେ ଯୋଗୀମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁଥିବା ଅଚଳ ଶ୍ରୀହରି ନାମ ଚିହ୍ନିତ ଶୁଭ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ନିର୍ମଳ ପୁରାଣ ଯେଉଁଠି ଶୁଣାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଗୁଣାତୀତ ଜ୍ଞାନ—ଯାହା ହରି, ହର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ—ସେହି ଶ୍ରୋତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଗୁହାରେ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଉଦିତ ହୁଏ। ମଣିଷ ଜନ୍ମ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ସହିତ, ଏହି ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ଏକ ନୌକା ନିମନ୍ତେ ମିଳିଥାଏ। ଏବେ ଯଦି କୌଣସି ଉପଦେଷ୍ଟା ମିଳିଯାଏ, ତେବେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ମୂଢ଼ ଏହି ପୁରାଣ ଶୁଣିନଥିବେ, ତାଙ୍କୁ ଭାଗ୍ୟ ଧୋକା ଦେଇ ସେହି ସୁଖ ନାସ କରିଦେଏ। ଯିଏ ମଣିଷ ଜନ୍ମରେ ଦୁଇଟି କାନ ଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ସବୁବେଳେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବାରେ ଆସକ୍ତ ଥାଏ, ଏହି ନିର୍ମଳ ଅମୃତମୟ ପୁରାଣ ଶୁଣେ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଦାତା ଏହି ପୁରାଣ ଦ୍ୱାରା ସେ କିପରି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ନଷ୍ଟ ହେଉନଥିବେ? ଏହିପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣି, ମୁଁ ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣିଲି: “ମୃଦୁଭାବୀ, ବ୍ୟାସଙ୍କ କେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଶୁକ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ? କିପରି, କେଉଁ ପ୍ରକାରରେ, କିଏ ଏହି ଉତ୍ତମ ସଂହିତା ପାଠ କରିଥିଲେ?” “ତୁମେ କହିଛ, ଶୁକ ଗର୍ଭ ଜନ୍ମ ନୁହେଁ, ଦେବତା ଶିଶୁ ଥିଲେ—ଏହି ଉପରେ ଆମେ ଅନେକ ସନ୍ଦେହ ରଖିଛୁ—ଏହି ବିଷୟରେ ଏବେ କହ, ଓ ଜ୍ଞାନୀ।” “ଶୁଣାଯାଏ, ଏହି ମହାତ୍ମା ଶୁକ ପୂର୍ବରୁ ଗର୍ଭରେ ଯୋଗୀ ଥିଲେ; ତେବେ କିପରି ସେ ଏହି ବିସ୍ତୃତ ପୁରାଣ ପାଠ କରିଥିଲେ?” ସୂତ କହିଲେ: ଏକଥି ହେଉଛି, ଏକଦା ସରସ୍ୱତୀ ତଟରେ, ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଦୁଇଟି ଯୁବ ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଗୋଟିଏ ଘୋସରେ ଏକ ନୂତନ ଶିଶୁ ପକ୍ଷୀ, ଡାଣ୍ଡାରଙ୍ଗା ଚୁଞ୍ଚ, ଶୁଭ ଅଙ୍ଗ, ଏବଂ ଏଉଁଠି ତାଳ ପାଖା ଆରମ୍ଭ ହୋଇନଥିଲା, ସେ ଦେଖିଲେ। ସେଇ ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ, ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜିବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ, ଏବଂ ପୁନିପୁନି ଶିଶୁର ଖୋଲା ଚୁଞ୍ଚରେ ଖାଦ୍ୟ ରଖୁଥିଲେ। ଖୁସିରେ ସେମାନେ ଶିଶୁର ଅଙ୍ଗକୁ ଘସି ଦେଉଥିଲେ, ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଚୁମି ଦେଉଥିଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରେମ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବ୍ୟାସ ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଗଲେ, ମନରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କରିଲେ। “ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ପୁଅ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ମଣିଷମାନେ ସେବା ଫଳ ଆଶା କରି ଏହିପରି କରିବେ, ଏହା କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ।” “ଏହି ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ ତାଙ୍କ ଶିଶୁ ପାଇଁ ବିବାହ କରିବେ କି? ବଧୂର ମୁହଁ ଦେଖି ସେମାନେ ଖୁସି ହେବେ କି?” “କିମ୍ବା ବୟସ୍କ ହେଲେ, ଏହି ପୁଅ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଧର୍ମ ପାଇଁ ସେବା କରିବେ କି? କିମ୍ବା ଧନ ଅର୍ଜନ କରି, ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବେ କି? କିମ୍ବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବେ, ଗୟାକୁ ଯାଇ ପିତୃକର୍ମ କରିବେ କି?” “ଏହି ସଂସାରରେ ପୁଅଙ୍କ ଅଙ୍ଗକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପାଳିବା ମହାନ୍ ସୁଖ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପୁଅ ନଥିଲେ କୌଣସି ଗତି ନାହିଁ, ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ପୁଅ ବିନା ପରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ଉପାୟ ନାହିଁ।” “ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ କହିଛନ୍ତି: ପୁଅ ଥିଲେ ମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଯିବେ, ନଥିଲେ ନୁହେଁ। ଏହି ଜଗତରେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ, ଅନୁମାନ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ—ପୁଅ ଥିଲେ ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏହା ଶାଶ୍ୱତ ନୀତି।” “ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ, ମଣିଷ ପୁଅ ବିନା ଦୁଃଖିତ ଓ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ। ‘ମୋ ଘରେ ଅନେକ ଧନ, ଭାରି ଭାଡ଼ ଭାଣ୍ଡ, ଏହି ଦର୍ଶନୀୟ ଗୃହର ମାଲିକ କିଏ ହେବ?’—ଏହି ଭାବନା ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମନକୁ ଦୁଃଖ ଦିଏ, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ନିଶ୍ଚିତ।” ଏପରି ଅନେକ ଚିନ୍ତା କରି, ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଶେଷରେ ମନରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ସେ ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ନିକଟକୁ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଗଲେ।