ସୂତ ମହାମୁନି ଭଲଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଲେ— ନାରୀମାନେ, ଶୂଦ୍ରମାନେ ଓ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଶୁଣିବାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଉପକାର ପାଇଁ ପୁରାଣ ରଚିତ ହୋଇଛି। ଏହି ଶୁଭ ସପ୍ତମ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଯାହାକୁ ବୈବସ୍ୱତ ମନ୍ବନ୍ତର କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଏଠାରେ ଅଟାଇଶତମ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ଆସିଲେ, ହେ ବରିଷ୍ଠ ଋଷି, ସତ୍ୟବତୀନନ୍ଦନ ବ୍ୟାସ, ମୋର ପ୍ରଶଂସିତ ଗୁରୁ ଓ ଧର୍ମବିଦ୍ୟାର ଜ୍ଞାତା, ଏହି ଏକୋନତିଂଶତମ ଦ୍ୱାପରରେ ଡ୍ରୌଣି ନାମକ ବ୍ୟାସ ରୂପେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବେ। ଏଭଳି, ପୂର୍ବରୁ ସତାଇଶଜଣ ବ୍ୟାସ ହୋଇଚାଲିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ପୁରାଣ ସଂହିତାକୁ ପଠିଛନ୍ତି। ତେବେ, ଋଷିମାନେ ସୂତଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ସୂତ, ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ କିଏ କିଏ ବ୍ୟାସ ହେଉଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ କିଏ ପୁରାଣ ଉପଦେଶକ ଥିଲେ? ସୂତ କହିଲେ— ପ୍ରଥମ ଦ୍ୱାପରରେ ସ୍ୱୟଂ ନିର୍ମାତା (ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ) ବେଦ ବିଭଜନ କରିଥିଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦ୍ୱାପରରେ ପ୍ରଜାପତି ବ୍ୟାସର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ତୃତୀୟରେ ଉଶନା, ଚତୁର୍ଥରେ ବୃହସ୍ପତି, ପଞ୍ଚମରେ ସବିତୃ, ଷଷ୍ଠରେ ମୃତ୍ୟୁ, ସପ୍ତମରେ ମଘବାନ, ଅଷ୍ଟମରେ ବସିଷ୍ଠ, ନବମରେ ସାରସ୍ୱତ, ଦଶମରେ ତ୍ରିଧାମା, ଏଗାରୋତିଏ ଦ୍ୱାପରରେ ତ୍ରିବୃଷ, ତାପରେ ଭୃଗୁବଂଶୀ ଭରଦ୍ୱାଜ, ତେରୋତିଏ ଦ୍ୱାପରରେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ଚଉଦୋତିଏରେ ଧର୍ମ, ପନ୍ଦରୋତିଏରେ ତ୍ରୟାରୁଣି, ଷୋହେରେ ଧନଞ୍ଜୟ, ସତରେ ମେଧାତିଥି, ଅଠରେ ବ୍ରତୀ, ଊଣିଶରେ ଅତ୍ରି, ତାପରେ ଗୌତମ, ଏକୋଇଶରେ ଉତ୍ତମ ଯାହାଙ୍କୁ ହର୍ୟାତ୍ମା କୁହାଯାଏ, ତାପରେ ବେନ, ବାଜଶ୍ରବା, ସୋମ, ଅମୁଷ୍ୟାୟଣ, ତୃଣବିନ୍ଦୁ, ବ୍ୟାସ, ଏବଂ ତାପରେ ଭାର୍ଗବ। ପରେ ଶକ୍ତି, ଜାତୁକର୍ଣ୍ଣ୍ୟ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ— ଏହି ଅଟାଇଶଜଣ ବ୍ୟାସଙ୍କ ବିବରଣୀ ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ମୁଁ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କୁ ଠାରୁ ଏହି ପୁରାଣ— ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରାଣ— ଶୁଣିଛି, ଯାହା ପବିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ନାଶକ। ଏହା ଇଛା ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ବେଦର ତତ୍ତ୍ୱରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ସାରର ଆନନ୍ଦ ଓ ମୋକ୍ଷ ଆଶାବାନ୍ଦେର ପ୍ରିୟ। ବ୍ୟାସ ଏହି ଶୁଭ ପୁରାଣ ରଚନା କରି, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଶୁକଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷାଦେଲେ, ଯିଏ ମହାତ୍ମା, ବିରକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ମୁଁ ଏହି ପୁରାଣର ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ମୋର କୃପାଳୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଦୟାରେ ବ୍ୟାସ ଓ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଶୁଣିଛି। ସୂତ ପଚାରିଲେ ବେଳେ, ଦ୍ୱୈପାୟନ ସମସ୍ତ ପୁରାଣର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ; ମୁଁ ସେ ଅଚୁତ ଜନ୍ମବିହୀନ, ଅଦ୍ଭୁତ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଶକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତିଠାରୁ ଏହା ଶୁଣିଥିଲି। ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁକ, ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚାହିଁ, ଭକ୍ତି ଓ ମନୋନିବେଶରେ ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣିଥିଲେ, ଯାହା ଦେବତାଙ୍କ ଚରଣାମୃତ ଭଣ୍ଡାର ଓ ଅନେକ ଚମତ୍କାର କଥାର ଧାରା। ଏହା ଶୁଣିଲେ କିଏ ନ କଳିଦୋଷର ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ? ଯେଉଁଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ, ବେଦଧର୍ମ ଓ ଶିଳ୍ପ ଶୂନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରାଣ କୃତ୍ରିମ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଲେ ଏହି ଲୋକରେ ବହୁତ ଭୋଗ ଲାଭ କରି, ଜୀବନ ସେଷରେ ଯେଉଁ ଅଚଳ ଶ୍ରୀନାମ ଚିହ୍ନିତ ଦିବ୍ୟ ପଦବି ଯୋଗୀମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ସେଠାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ନିର୍ମଳ ପୁରାଣ ଯେଉଁଠି ନିତ୍ୟ ଶ୍ରବଣ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଗୁଣାତୀତ ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ଯାହା ହରି, ହର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହା ସଦ୍ଜନଙ୍କର ଅତି ପ୍ରିୟ ଓ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତ। ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହା ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ଏକ ନୌକା ଭଳି, ଏବଂ ଏକ ଉପଦେଶକ ମିଳିଲା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଏହି ପୁରାଣ ଶୁଣେ ନାହିଁ, ସେ ମୂଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗ୍ୟରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ସୁଖଦାୟିନୀ ପୁରାଣ ହାରାଏ। ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ଦୁଇଟି କାନ୍ ପାଇଁ, ସେ ଯଦି ସମସ୍ତ ସମୟ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ନିନ୍ଦା ଶୁଣେ କିନ୍ତୁ ଏହି ଅମୃତ ଧାମ ଓ ଚତୁର୍ବିଧ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଦାତା ପୁରାଣ ଶୁଣେ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ମୂଢ଼ ମଣିଷ କିପରି ନଶ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ? ଏଠି ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ— ହେ ସୂତ, ବ୍ୟାସଙ୍କ କେଉଁ ପତ୍ନୀ ଠାରୁ ଶୁକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ? କିପରି, କିଏ ଏହି ଉତ୍ତମ ପୁରାଣ ସଂହିତା ପଠିଥିଲେ? ତୁମେ କହିଛ, ଶୁକ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିତ ନୁହଁନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ଦେବଂଗନାରୁ ଜନ୍ମିତ; ଏହି ବିଷୟରେ ଆମେ ଅନେକ ସନ୍ଦେହ ରଖୁଛୁ— ସେଥିରେ ଆମକୁ ଖୋଲାସା କର। ଶୁକ, ମହାତ୍ମା ତପସ୍ଵୀ, ପୂର୍ବରୁ ଗର୍ଭରେ ଯୋଗୀ ଥିଲେ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ; ତେବେ କିପରି ସେ ଏହି ବିସ୍ତୃତ ପୁରାଣ ପଠିଥିଲେ? ସୂତ କହିଲେ— ଏକଥର ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ କୂଳରେ, ସତ୍ୟବତୀନନ୍ଦନ ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଦୁଇଟି ଯୁବ ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ଗୋଟିଏ ଘୋସ ମାଞ୍ଚରେ ଏକ ନୂତନ ଛୁଆଁ, ଯାହା ତାର ଖୋଲି ଚାଲିଛି, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଚଞ୍ଚୁ, ଶୁଭ ଅଙ୍ଗ, ଏବଂ ଅଜନ୍ମିତ ପକ୍ଷ ଥିଲା। ସେଇ ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ, ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜିବାରେ ଏକାଗ୍ର, ନିରନ୍ତର ଚେଷ୍ଟା କରି, ଛୁଆଁର ଖୋଲା ଚଞ୍ଚୁରେ ଖାଦ୍ୟ ରଖୁଥିଲେ। ଆନନ୍ଦରେ, ସେମାନେ ଛୁଆଁର ଅଙ୍ଗକୁ ଘସି ଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ଦୁଇଜଣ ଏକାଠି ହୋଇ ସେ ଛୁଆଁର ମୁହଁରେ ଚୁମା ଦେଉଥିଲେ। ଏହି ଚମତ୍କାର ପ୍ରେମ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବ୍ୟାସଙ୍କ ମନ ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଗଲା, ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ୍ ହେଲେ— ଜନ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଶିଶୁ ପ୍ରତି ଏତେ ମମତା ଦେଖାଏ, ତେବେ ମଣିଷମାନେ ତ ଏହି ମୂଲ୍ୟ ପାଇଁ ଅଧିକ ଆକାଂକ୍ଷା କରିବେ। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ— ଏହି ଦୁଇ ପକ୍ଷୀ ତାଙ୍କ ଛୁଆଁ ପାଇଁ ବିବାହ ଦେଖିବେ କି? ବିବାହ ପରେ ବଧୂର ମୁହଁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେବେ କି? କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଶୁଶ୍ରୂଷା କରି ଧର୍ମ ଅର୍ଜନ କରିବେ କି? କିମ୍ବା ଧନ ଅର୍ଜନ କରି ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବେ କି? କିମ୍ବା ପିତୃମାତାଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବେ କି? କିମ୍ବା ଗୟାକୁ ଯାଇ ପିତୃତର୍ପଣ କରିବେ କି?