ଦ୍ୱିଜଜନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଶ୍ୟାମା ମଧୁର କଥା କହିଲେ, “ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆପଣ କେଉଁ ଦେଶରୁ ଆସିଛନ୍ତି?” ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଓ କନ୍ୟା, ମୁଁ ଭାରଦ୍ୱାଜ ଆଶ୍ରମରୁ ଆସିଛି। କିଛି କାରଣରୁ ଏହା ଘଟିଛି; ଆପଣ କାହିଁକି ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛନ୍ତି? ମୋତେ କହନ୍ତୁ।” ଶଶିକଳା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହି ଆଶ୍ରମରେ କିଛି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଅଛି କି? କିଛି ବିଶେଷ, ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ କିଛି?” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ଏଠାରେ ଧ୍ରୁବସନ୍ଧିଙ୍କର ପୁତ୍ର ସୁଦର୍ଶନ ବସିଛନ୍ତି, ଓ ଶୋଭାମୟ ନାମ ଯାହା ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ରକୁ ମେଳ ଦେଇଥାଏ। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ମୋତେ ଅପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଗେ, କାରଣ ଏହି ରାଜକୁମାର ସୁଦର୍ଶନ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଗୁଣ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏକଠା କରି ତାଙ୍କୁ ଗଢିଛନ୍ତି; ମୁଁ ଏହି ଗୁଣମାଣ୍ୟ ମଣିମାଣିକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହେଉଛି। ଏହି ରାଜକୁମାର ଆପଣଙ୍କର ବରାବର ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ଏହି ଯୋଗ ମଣି ଓ ସୁନାର ମିଶଣ ଭଳି ଅନୁକୂଳ।” ବ୍ୟାସ କହିଲେ, ଏହି କଥା ଶୁଣି ଶ୍ୟାମାର ମନରେ ପ୍ରେମ ଭରିଗଲା; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏପରି କଥା କହି ଏଠାରୁ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଚାଲିଗଲେ। ଶ୍ୟାମା ପୂର୍ବ ଆସକ୍ତିରୁ ଭରି, ପ୍ରେମରେ ଲୀନ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମନ କାମଦେବଙ୍କର ବାଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହେଲା। ପ୍ରେମରେ ତାଳମାଳ ହୋଇ, ଶ୍ୟାମା ତାଙ୍କର ମନପସନ୍ଦ ସଖୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣି ମୋ ଶରୀରରେ ବଦଳ ଆସିଛି। ଏହି ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରେମର ଯନ୍ତ୍ରଣା ମୋତେ ଭୟଭୀତ କରୁଛି। ଏହି ଉଚ୍ଚ ବଂଶର ରାଜକୁମାର, ତାଙ୍କର ରୁଚି ଓ ଜ୍ଞାନ ମୋତେ ଅଜଣା—କାମଦେବ ମୋତେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛନ୍ତି। ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି?” “ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଲି କି ନାହିଁ, ସେ ଆଉ ଏକ କାମଦେବ ଭଳି; ବିୟୋଗରେ ମୋ ମନ ନରମ ଓ ଦୁଃଖ ଭରି ଜଳିଯାଉଛି। ଓ ସଖୀ, ଚନ୍ଦନ ଲେପ ମୋ ଶରୀରରେ ବିଷ ଭଳି ଲାଗେ; ମାଳା ସାପ ଭଳି, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଲାଗେ। ନ ରାଜମହଲରେ, ନ ଜଙ୍ଗଲରେ, ନ ତଳାପରେ, ନ ପାହାଡରେ, ଦିନ ନିଶା ଏଉଁଠି କିଛି ଶାନ୍ତି ମିଳୁନାହିଁ, କିଛି ଆରାମ ମିଳୁନାହିଁ। ଶୟନ, ପାନ, ଗୀତ, ସଙ୍ଗୀତ ଏକାଉଁ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ; ମୋ ଚକ୍ଷୁ ତୃପ୍ତି ନାହିଁ। ଆଜି ମୁଁ ସେ ଚଳାକ ରାଜକୁମାର ଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବି; ମୁଁ ପରିବାର ଲଜ୍ଜା ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଭୟଭୀତ ମଧ୍ୟ। ଯଦି ଆଜି ପିତା ସ୍ୱୟଂବର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିନାହାନ୍ତି, ମୁଁ କଣ କରିବି? ମୋ ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ଆପଣାପଣି ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ଦେଇଦେବି। ଭୂମିରେ ଅନ୍ୟ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ଶତେଶତ ଧନୀ ରାଜା; ତଥାପି ଆଜି ତାଙ୍କୁ ମୋତେ ମନପସନ୍ଦ ନୁହେଁ—ସୁଦର୍ଶନ ରାଜ୍ୟ ନଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଅତିମୂଲ୍ୟ ଲାଗେ।” ବ୍ୟାସ କହିଲେ, ସୁଦର୍ଶନ ଏକା, ଦରିଦ୍ର, ଦୁର୍ବଳ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଫଳ ଭାକି ବସିଥିଲେ, ଶଶିକଳାରେ ତାଙ୍କର ମନ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବନ୍ଧିଥିଲା। ଶବ୍ଦର ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଫଳତା ଦେଲା। ସେ ଧ୍ୟାନରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ସ୍ୱପ୍ନରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଦେବୀ—ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବିଷ୍ଣୁମାୟା, ଜଗତ୍ ମାତା ଅପରିଚ୍ଛିନ୍ନ ଅମ୍ବିକା, ଯିଁ ଶ୍ରୀ ସମ୍ପତ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏପରେ ନିଷାଦମୁଖ୍ୟ ଶ୍ରିଙ୍ଗବେରପୁରରୁ ଆସି ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଦେଲେ, ସମସ୍ତ ସାଜସଜ୍ଜା ସହିତ। ରଥ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧ୍ୱଜ ଲାଗିଥିଲା; ସେ ରାଜକୁମାର ଭାବେ ଚିହ୍ନି ଏହି ଉପହାର ଦେଲେ। ସୁଦର୍ଶନ ଏହାକୁ ମନସଉତ୍ସାହରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ସଂବାରାଙ୍କୁ ନିଜ ସଠିକ ମିତ୍ର ଭାବେ ଗଣନା କରି ଜଙ୍ଗଲର ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦେଇ ଆଦର କଲେ। ନିଷାଦମୁଖ୍ୟ ଅତିଥି ଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତ ହେଇ ଚାଲିଗଲେ, ତାପସମାନେ ଆନ୍ତରିକ ପ୍ରେମରେ ଏକାଉଁ ମଧ୍ୟରେ କହିଲେ— “ରାଜକୁମାର, ତୁମେ ସିଘ୍ର ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିବ; ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼, ତୁମେ ଶକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ ହେଉ—ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଅମ୍ବିକା ଦେବୀ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତୁମକୁ ଅନେକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଛନ୍ତି, ତୁମର ସଠିକ ମିତ୍ର ସମ୍ପନ୍ନ; ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।” ତାପସମାନେ ମନୋରମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କହିଲେ, “ଓ ଚମକୁଥିବା ମୁହଁର ମହିଳା, ଆଜି ତୁମର ପୁତ୍ର ଭୂମିର ନାଥ ହେବେ।” ମନୋରମା ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଆପଣଙ୍କର କଥା ଫଳବନ୍ତ ହେଉ। ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କର ଦାସୀ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—ସତ୍ୟ ଭକ୍ତିରୁ ଅଦ୍ଭୁତ କୌଣସି ଘଟିବାର ଆଶ୍ଚର୍ୟ କଣ? ଏଠାରେ କିଛି ସେନା, କିଛି ମନ୍ତ୍ରୀ, କିଛି ଧନ, କିଛି ସଠିକ ମିତ୍ର ନାହିଁ—ମୋ ପୁତ୍ର କିପରି ଏଠାରେ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରିବ?” “ନିଶ୍ଚୟ, ଆପଣମାନଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ମୋ ପୁତ୍ର ରାଜା ହେବେ—ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅତି ଜ୍ଞାନୀ।” ବ୍ୟାସ କହିଲେ, ରଥରେ ଚଢ଼ି ସୁଦର୍ଶନ ଜେଉଁଠି ଯାଉଥିଲେ, ସେ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ। ରଥରେ ବସି ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତାଙ୍କୁ ଏହି ଶକ୍ତି ମିଳିଥିଲା। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁଙ୍କଠୁ ଆସିଥିବା କାମରାଜ ବୀଜ ଯେଉଁ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶାନ୍ତ ମନେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରେ। ଶିବ ଓ ଦେବୀଙ୍କର କୃପା ଥିଲେ, ଭୂମିରେ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ କିଛି ଅପରିଗ୍ରହ୍ୟ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ମାତାଙ୍କର ପୂଜାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅତି ଦୁଃଖୀ ଓ ରୋଗଗ୍ରସ୍ତ। ଯିଁ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ମାତା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଆଦିମାତା ଭାବରେ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ। ବୁଦ୍ଧି, ଖ୍ୟାତି, ଧୈର୍ୟ, ଶ୍ରୀ, ଶକ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ବିବେକ, ମେମୋରୀ—ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ। ଯେଉଁମାନେ ଦେବୀଙ୍କର ମାୟାରେ ଭ୍ରାନ୍ତ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜାଣନାହାନ୍ତି, ଅସତ୍ୟ ତର୍କରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ ଜଗତ୍ ନାଥ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରନାହାନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶମ୍ଭୁ, ଭାସୁ, ବରୁଣ, ଯମ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, କୁବେର, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର, ପୂଷଣ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ଭାଗ—ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଏହି ଦେବୀ ଆଦିମାତାରେ ଅଛି।