ସେ ସମୟରେ, ଛୁଆଟି ମନରେ କାମରାଜ ନାମକ ବୀଜ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ଅତି ଭକ୍ତି ସହିତ ମନେ ମନେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ଭାଗ୍ୟର ଚମତ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାମରାଜ ମନ୍ତ୍ର ସ୍୵ଭାବିକ ଭାବରେ ସେଇ ଶିଶୁ ପାଇଗଲେ। ପଞ୍ଚମ ବର୍ଷରେ ସେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ଲାଭ କଲେ, ଯାହା ଋଷିଙ୍କ ଛନ୍ଦ ଓ ଧ୍ୟାନ ନଥିଲା, କୌଣସି ମୁଦ୍ରା ବା ବିଶେଷ କ୍ରିୟା ନଥିଲା। ସେ ମନ୍ତ୍ରକୁ ନିତ୍ୟ ନିରବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ—ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ ବା ଶେଉଥିବା ବେଳେ ସେ କେବେ ଭୁଲି ନଥିଲେ, ଏହାର ତତ୍ତ୍ୱ ସେ ନିଜେ ବୁଝିଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଏଗାରସ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ସମୟରେ, ସେଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଏକ ଋଷି ବ୍ରହ୍ମୋପଦେଶ ଦେଲେ ଏବଂ ଯଥାବିଧି ବେଦ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ। ତାପରେ ସେ ଧନୁର୍ବେଦ ଓ ତାହାର ଶାଖା, ନୀତିଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ କଳା ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ। ଏକ ଦିନ ସେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଲେ ଦେବୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପ—ଲାଲ ପୋଶାକ, ଲାଲ ଚର୍ମ, ଲାଲ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ। ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିବା, ବିଶିଷ୍ଟ ଭାଇଷ୍ଣବୀ ଶକ୍ତି ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ, ମାଆଙ୍କର କୃପାମୟ ମୁହଁ ଦେଖି ସେ ରାଜପୁତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେ ଅରଣ୍ୟରେ ବସି, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ତତ୍ତ୍ୱରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ, ମା ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେବା କରୁଥିଲେ ଏବଂ ନଦୀତଟରେ ବିହାର କରୁଥିଲେ। ସେଠି ଅମ୍ବିକା ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଧନୁଷ୍ୟ, ଇଷ୍ଟିକା ମୁଣ୍ଡ ତୀର, ତୁଣୀ ଓ କବଚ ଦେଇଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ, କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ, ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଶଶିକଳା ନାମକ ସୁପ୍ରିୟା, ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା, ଅତି ଶୋଭାୟମାନ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଓ ବୀରତାର ଧନୀ, ମନ୍ମଥ ସମାନ ସୁଦର୍ଶନ ନାମକ ରାଜପୁତ୍ର ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲେ। ଚାରଣମାନେ ତାଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦେଉଥିବା ସମୟରେ, ସେ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ବାଛିବାକୁ ଆଶା କଲେ। ଏକ ରାତିର ସ୍୵ପ୍ନରେ, ଜଗଦମ୍ବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖାଦେଲେ ଏବଂ ଶାନ୍ତବନ୍ତି କରି କହିଲେ, "ଓ ସୁନ୍ଦରି, ତୁମେ ବର ଚାହିଁ। ସୁଦର୍ଶନ ମୋର ଭକ୍ତ, ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରିପାରିବେ।" ଏହିପରି ମାଆଙ୍କର ଚମତ୍କାର ରୂପ ସ୍୵ପ୍ନରେ ଦେଖି, ଶଶିକଳା ମାଆଙ୍କର ବାଣୀ ସ୍ମରଣ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସକାଳେ ଉଠି, ଏହି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ମାଆ ପୁନିପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶର୍ମାବଧ୍ୟ ଥିବା ଦୁଃଖରେ କାରଣ କହିଲେ ନାହିଁ। ସେ ପୁନିପୁନି ସ୍୵ପ୍ନଟି ସ୍ମରଣ କରି ହସୁଥିଲେ, ଏବଂ ପରେ ଏହି ଘଟଣା ନିଜ ଏକ ମିତ୍ରୀଙ୍କୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଲେ। ଏକ ଦିନ, ବିନୋଦ ପାଇଁ ଶଶିକଳା ତାଙ୍କ ସହେଳୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଚମ୍ପକ ଫୁଲର ଉଦ୍ୟାନକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଫୁଲ ତୁଳୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ ଚମ୍ପକ ଗଛ ତଳେ ଦଢ଼ିଥିବା ସମୟରେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଚାଲୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଶ୍ୟାମା ମିଷ୍ଟି ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କେଉଁ ଦେଶରୁ ଆସିଛନ୍ତି?" ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: "ମୁଁ ଭାରଦ୍ୱାଜ ଆଶ୍ରମରୁ ଆସିଛି, କିଛି କାରଣରେ ଆସିଛି, କାହିଁକି ପଚାରୁଛ?" ଶଶିକଳା ପଚାରିଲେ: "ସେଠି କିଛି ଅଦ୍ଭୁତ କିମ୍ବା ଦର୍ଶନୀୟ ଜିନିଷ ଅଛି କି?" ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: "ଓ ସୁନ୍ଦରି, ସେଠି ଧ୍ରୁବସନ୍ଧିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଦର୍ଶନ ବସୁଛନ୍ତି, ଯିଏ ତାଙ୍କ ନାମ ପରି ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର।" "ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ମନେ ହୁଏ ବ୍ୟର୍ଥ, କାରଣ ସେଇ ସୁଦର୍ଶନ ତୁମକୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଗୁଣ ତାଙ୍କରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏକାଠି କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗୁଣର ଖାନିକୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ତାଙ୍କୁ ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ମିଳିବା ଯୋଗ୍ୟ, ଏହି ବିବାହ ମଣି ଓ ସୁନା ମିଶିବା ପରି।" ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶ୍ୟାମାଙ୍କ ହୃଦୟ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏପରି କହି ଏଠାରୁ ନିଜ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି ଚାଲିଗଲେ। କିନ୍ତୁ, ଶଶିକଳା ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ପ୍ରେମରେ ଆବେଶିତ ହୋଇ, କାମଦେବଙ୍କ ଶରରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଅନୁଗତ ସହେଳୀଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଭରା କଥା କହିଲେ: "ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣି ମୋ ଶରୀରରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଅବସ୍ଥା ଆସିଛି। ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଳର ଏହି ରାଜପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ରୁଚି କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନ ମୋତେ ଅଜଣା, କାମଦେବ ମୋତେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି। କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି?" "ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଥିଲି କି ନାହିଁ, ସେ ମନ୍ମଥ ସମାନ; ବିରହରେ ମୋ ମନ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଜଳିଯାଉଛି। ଚନ୍ଦନ ଲେପ ମୋତେ ବିଷ ସମ, ମାଳା ସର୍ପ ସମ, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଅଗ୍ନି ସମ ଲାଗୁଛି। ରାଜମହଳରେ, ଅରଣ୍ୟରେ, ପୋଖରୀକୁ, ପାହାଡ଼ରେ, ଦିନେ ରାତିରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ମିଳୁନାହିଁ। ବିଛାନା, ତାମ୍ବୁଳ, ଗୀତ, ସଙ୍ଗୀତ ଆଜି ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ, ମୋ ଚକ୍ଷୁ ତୃପ୍ତି ହୁଏନାହିଁ।" "ଆଜି ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବି ଯେଉଁଠି ସେ ଚତୁର ରହିଛନ୍ତି; ଘରର ଲଜ୍ଜା ଓ ବାପାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ଭୟ ଲାଗୁଛି। ଯଦି ଆଜି ମୋ ବାପା ସ୍ୱୟଂବର ଆୟୋଜନ କରିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ନିଜକୁ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ଦେଇଦେବି।" "ପୃଥିବୀରେ ଅନେକ ଧନୀ ରାଜାମାନେ ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆଜି ସେମାନେ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହାନ୍ତି; ସେ ରାଜ୍ୟ ନଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ମୋ ମନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" ଏଠି ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାସଦେବ କହିଛନ୍ତି: ସୁଦର୍ଶନ ଏକା, ଦରିଦ୍ର ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ଅବସ୍ଥାରେ ଅରଣ୍ୟରେ ଫଳ ଖାଇ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ, ଶଶିକଳାଙ୍କୁ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଓଠରେ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ; ଏହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମିଳିଗଲା। ସେ ସମସ୍ତ ମନ ଦେଇ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହୋଇ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ।