ସମ୍ମାନରେ ହାତ ଯୋଡି ଜୟଦ୍ରଥ ଗୁରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ମୁନିମାନ୍ୟଙ୍କର ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ସେଠାରେ, ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ମୁନିମାନ୍ୟଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାରୀମାନେ ଆସି, ବସିଥିବା ରାଜାକୁ ଦେଖି ପଚାରିଲେ, “ଏଇ କିଏ?” ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ ଯଜ୍ଞସେନୀ ଆସିଲେ; ଜୟଦ୍ରଥ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଏକ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, କଳାନେତ୍ରୀ ଏବଂ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନା ପରି ଦେଖାଉଥିବା ଏହି ନାରୀ ଦେଖି, ରାଜା ଧୌମ୍ୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ଏହି କଳାବର୍ଣ୍ଣୀ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ନାରୀ କିଏ? ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତି, ଶ୍ରୀ ଏବଂ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଶଚୀ ପରି, କାହାର ଜୀବନସଂଗିନୀ, କାହାର କନ୍ୟା ଏବଂ ତାଙ୍କର ନାମ କ’ଣ?” ସେଉଁଠି ସେ ଅରଣ୍ୟର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଲବଙ୍ଗଲତା ପରି ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍; ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରମ୍ଭା ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି । “ଏହି ଯୁବତୀ କାହାର ପ୍ରିୟା? ସତ୍ୟକଥା କହନ୍ତୁ, ଏହି ରାଜପତ୍ନୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ମୁନିମାନ୍ୟଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ପରି ନୁହଁନ୍ତି,” ବୋଲି ଜୟଦ୍ରଥ ପଚାରିଲେ । ଧୌମ୍ୟ କହିଲେ, “ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଦ୍ରୌପଦୀ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟା, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଭୂଷିତା, ରାଜା; ପଞ୍ଚାଳୀ ଏହି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ ରହୁଛନ୍ତି ।” ଏହି ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ଜୟଦ୍ରଥ ପଚାରିଲେ, “ସେହି ପାଞ୍ଚ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପାଣ୍ଡବମାନେ କେଉଁଠି ଗଲେ? ସେମାନେ କି ଏଠି ଅରଣ୍ୟରେ ଦୁଃଖହୀନ ଭାବେ ବସୁଛନ୍ତି?” ଧୌମ୍ୟ ଉତ୍ତର କଲେ, “ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଏବେ ଶିକାରକୁ ଗଲେ; ସେମାନେ ରଥ ଚଡ଼ି ଶିକାର କରୁଛନ୍ତି, ଦିନମଧ୍ୟାନରେ ଫେରିବେ, ରାଜା ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜୟଦ୍ରଥ ଉଠି ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ମହାସୁନ୍ଦରୀ, ଆପଣ କେମିତି ଅଛନ୍ତି? ଆପଣଙ୍କର ପତିମାନେ କେଉଁଠି ଗଲେ? ଏକଦଶ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ କଟାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ ।” ଦ୍ରୌପଦୀ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ରାଜପୁତ୍ର, ଆପଣ ଶୁଭ ହେଉନ୍ତୁ; ଆଶ୍ରମ ନିକଟେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତୁ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶୀଘ୍ର ଫେରିବେ ।” ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ଜୟଦ୍ରଥ ଅତି ଆସକ୍ତିରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଝଟକା ଦେଲେ, ଏବଂ ମହାନ ଋଷିମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଅବହେଳା କଲେ । ଏଠି ଆସି, ଅନ୍ୟମାନେ କହିଛନ୍ତି—କାହା ପ୍ରତି କେବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ବାଲିଙ୍କ ଉଦାହରଣ ଦେଖି, ବିଶ୍ୱାସ କରିଥିବା ଲୋକ ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି । ବିରୋଚନପୁତ୍ର, ଧର୍ମିଷ୍ଠ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ଦାନଶୀଳ, ଶରଣଦାତା, ଏବଂ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ ବାଲି କେବେ ଅନ୍ୟାୟ କାମ କରିନଥିଲେ । ସେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ନାତି ଏବଂ ନବ୍ବେଁ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ । ସେ ସଦା ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଚିତ୍ତର ଥିଲେ, ଯେଉଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜନ୍ତି; ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ, କିନ୍ତୁ ଦେବମାନଙ୍କର କାମ ପୂରଣ ପାଇଁ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି । କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଚତୁରତା ଦ୍ୱାରା ବାଲିଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀ ନେଇଥିଲେ । ସେ ସମୟରେ ବିରୋଚନପୁତ୍ର ବାଲି ସତ୍ୟବାଦୀ ଥିଲେ; ତଥାପି ବିଷ୍ଣୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଚତୁରତା କରିଥିଲେ, ଯେପରି ମୁଁ ଶୁଣିଛି । ଯଦି ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଏପରି କାମ କରିପାରନ୍ତି, ତେବେ ଅନ୍ୟ କିଏ ଏପରି କାମ କରିବେ ନାହିଁ କି? ଏହିପରି, କାହା ପ୍ରତି କେବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମନରେ ଲୋଭ ଉପଜିଲେ, କ୍ଲେଶକର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା କେତେ ଭୟଜନକ ପରିଣାମ ହୁଏ! ଯେଉଁମାନେ ଲୋଭରେ ଅନ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଅପରାଧ କରନ୍ତି, ଏ ମୁନି, ତାଙ୍କୁ ପରଲୋକର କେବେ ଭୟ ନାହିଁ । ଲୋଭରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଲୋକେ ଚିନ୍ତା, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ପରର ଧନ ହସ୍ତଗତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି । ଲୋକେ ସଦା ଧନ ଲାଗି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ଅନ୍ୟର ଧନ ବ୍ୟବସାୟ, ଦାନ, ଚୋରି କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନେଇ ଦିଆଯାଏ । ବ୍ୟାପାରୀ ଅଧିକ ଧାନ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିକ୍ରୟ ପାଇଁ ନେଇ, ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜି, ‘ମୋତେ ବଡ଼ ଲାଭ ମିଳୁ’ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରେ । ଏ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ, ବ୍ୟାପାରରେ ଅନ୍ୟର ଧନ ଲାଗି ଇଚ୍ଛା ବ୍ୟତୀତ କ’ଣ ଅଛି? ଲାଭ ସମୟରେ ସେ ଉଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟ ଚାହେ । ଏପରି, ଏ ଦ୍ୱିଜ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସଦା ଅନ୍ୟର ଧନ ହସ୍ତଗତ କରିବାରେ ଚେଷ୍ଟାଶୀଳ; ଏଠି କେଉଁ ବିଶ୍ୱାସ ରହିପାରିବ? ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ବ୍ୟର୍ଥ, ଦାନ ବ୍ୟର୍ଥ, ଅଧ୍ୟୟନ ବ୍ୟର୍ଥ; ଯେଉଁମାନେ ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଆବୃତ, ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍ଫଳ । ତେଣୁ, ମହାଭାଗ, ତାଙ୍କୁ ଘରକୁ ପଠାଇଦିଅନ୍ତୁ; ମୁଁ ମୋ ପୁଅ ସହ ଏଠି ରହିବି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜାନକୀ ପରି ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଋଷି ଯୁଧାଜିତଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଶୂର ବ୍ୟାର୍ଧ୍ୱାଜଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ଚାହିଁଲେ ଆପଣ ନିଜ ନଗରକୁ ଯାଆନ୍ତୁ; ଏହି ମନୋରମା ଯିବେ ନାହିଁ, ସେ ପୁଅ ସହ ଦୁଃଖିତ ।” ଯୁଧାଜିତ କହିଲେ, “ଏ ମୁନି, ଆପଣ ଅପନ ମନୋଭାବ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ମନୋରମାକୁ ପଠାଇଦିଅନ୍ତୁ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଯିବି ନାହିଁ, ଏବଂ ଆଜି ଶକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗ କରି ନେଇଯିବି ନାହିଁ ।” ମୁନି କହିଲେ, “ଯଦି ଶକ୍ତି ଥାଏ, ଆଜି ମୋ ଆଶ୍ରମରୁ ଶକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗ କରି ନେଇଯାଆନ୍ତୁ, ଯେପରି ଏକଦା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଗାଁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ।” ଏହିପରି ଘଟଣା ସମୟରେ, ଵ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ, ଋଷିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାଜା ତାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ଡାକି ଅତି ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ପଚାରିଲେ, “ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏଠି ଆଜି କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ? ମୁଁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହ ନେଇଯିବି । ଏକ ଦୁର୍ବଳ ଶତ୍ରୁକୁ ମଧ୍ୟ ନିରାପଦ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ କେବେ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେ ପରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ରାଜରୋଗ ପରି ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇଥାଏ । ଏଠାରେ କେବେ ଆମକୁ ବାଧା ଦେଇପାରିବା ଏମିତି କୌଣସି ସେନା କିମ୍ବା ଯୋଦ୍ଧା ନାହିଁ; ମୁଁ ଏଠି ଶତ୍ରୁକୁ ଧରି ମାରିଦେବି ।