ମନୋରମା ଦୁଃଖରେ ଭିଜିଥିବା ହୃଦୟ ଏବଂ ହାତରେ ପୁଅକୁ ଧରି, ଗୁପ୍ତରେ ବିଦଲ୍ଲାଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ—“ମୋ ବାପା ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ଶିଶୁ ମୋ ପୁଅ; ରାଜା ଯୁଧାଜିତ୍ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ଏବେ କ’ଣ କରିବି?” ବିଦଲ୍ଲା ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଆମେ ଏଠାରେ ରହିପାରିବୁ ନାହିଁ; ଚଳ, ଆମେ ଏବେ ବାରାଣସୀ ନିକଟରେ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ମୋର ମାମା ସୁବାହୁ ବସନ୍ତି, ସେ ବହୁତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏବଂ ଆମେଁ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେବା। ତୁମର ମନ ଯୁଧାଜିତ୍ଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ସହର ଛାଡ଼ି ରଥରେ ଚଢ଼ି ଦେଖ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।” ବିଦଲ୍ଲାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାଣୀ ଲୀଳାବତୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ସୁନ୍ଦର ନୟନବତୀ, ଆଜି ମୁଁ ମୋ ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଛି।” ଏହା କହି, ସେ ତାଙ୍କ ଦାସୀ ଓ ବିଦଲ୍ଲାଙ୍କ ସହ ରଥରେ ଚଢ଼ି ସହର ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁଃଖରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ରାଣୀ ଯୁଧାଜିତ୍ଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ମୃତ ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆଉ ଅଧିକ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେ ଶୀଘ୍ର ଶବାଂଶ ବିଧି କରି, କମ୍ପିତ ଓ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଦୁଇ ଦିନରେ ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀ କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ନିଷାଦ ଜାତିର କୁଖ୍ୟାତ ଚୋରମାନେ ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ରଥକୁ ଛିନିନେଲେ। ରାଣୀ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିବା, ଶିଶୁକୁ ବୋକାଇ, ଶୋଭା ଅଲଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ଦାସୀଙ୍କ ସହ ଜହ୍ନବୀ ତଟରେ ଚାଲିଗଲେ। ଭୟରେ ତିବ୍ର ହୋଇ, ତିନି ତୁରନ୍ତ ନୌକାରେ ଚଢ଼ି ପବିତ୍ର ଭାଗୀରଥୀ ଅଟକି ତ୍ରିକୂଟ ପର୍ବତକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ। ଦୃତ ଏବଂ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସେ ଭୃଗୁବଂଶୀ ଭାରଦ୍ୱାଜ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଭୟ ଅପସାରି ଗଲା। ଋଷି ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କିଏ? କାହାର ପତ୍ନୀ? ଏତେ କଷ୍ଟ ସହ କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିଲ? ସତ୍ୟ କହ, ଓ ପବିତ୍ର ହସ୍ତିନୀ। ତୁମେ ଦେବୀ ନା ମାନବୀ? ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ତୁମର ଶିଶୁ ସହ ବସୁଛ? ଅପ୍ସରା-ନୟନି, କାହିଁକି ଏପରି ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ରାଜ୍ୟହୀନ ଦେଖାଯାଉଛ?” ଋଷିଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ମନୋରମା କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଦୁଃଖରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ ଏବଂ ବିଦଲ୍ଲାକୁ ଇଂଗিত କଲେ। ବିଦଲ୍ଲା ରୁଷିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ରାଜା ଧୃବସନ୍ଧିଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ମନୋରମା। ରାଘବବଂଶୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏହି ଶିଶୁଙ୍କ ନାମ ସୁଦର୍ଶନ। ତାଙ୍କ ବାପା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, ନାତି ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଯୁଧାଜିତ୍ ଭୟରେ ରାଜପୁତ୍ରୀ ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏଠି ଏହି ଶିଶୁ ସହ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ଓ ମହାଭାଗ ମୁନି, ଦୟାକରି ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ; ବିଶେଷକରି ଭୟଭୀତ ଓ ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଫଳ ମିଳେ।” ମୁନି କହିଲେ, “ଓ ଶୁଭେ, ଏଠି ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ରୁହ, ତୁମ ପୁଅକୁ ଯଥାଯଥି ଚିନ୍ତା କର। ଶତୃଙ୍କୁ ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ। ତୁମ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ପାଳନ କର; ସେ ରାଜା ହେବ। ଏଠି ତୁମେ କେବେ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା କଷ୍ଟ ପାଇବୁ ନାହିଁ।” ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ, ମୁନିଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶରେ ରାଣୀ ମନୋରମା ଶାନ୍ତି ଲାଗିଲେ; ମୁନି ଦିଆ ଝୋପଡ଼ିରେ ଦୁଃଖରହିତ ହୋଇ ରହିଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ଦାସୀମାନେ ଓ ବିଦଲ୍ଲା ମିଶି ମନୋରମା ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ପାଳନ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦ୍ରୁଢ଼ ଯୁଦ୍ଧଶୈଳୀ ଯୁଧାଜିତ୍ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଫେରି ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଆସି, ମନୋରମା କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ଜାଣିବାକୁ ଲୋକ ପଠାଇଲେ, କାରଣ ସେ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ସେ ବାରମ୍ବାର ଦୂତ ପଠେଇ ତାଙ୍କ ଖୋଜ ନେଲେ; ପରେ ଏକ ଶୁଭ ଦିନେ ତାଙ୍କ ନାତିକୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବସିଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କ ସହ ଅଥର୍ବଣ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ନାତିଙ୍କ ଅଭିଷେକ କଲେ। ଡ଼଼ଙ୍ଗ ବଜା, ଶଂଖ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ଧ୍ୱନିରେ ସହର ଉତ୍ସବ ମୟ ହେଲା। ପୁରୋହିତମାନେ ବେଦ ଚାନ୍ତ କଲେ, ଗାୟକମାନେ ଶ୍ରୀବଦ୍ଧ କଲେ, ଅୟୋଧ୍ୟା ଜୟଧ୍ୱନି ଓ ଶୁଭଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା। ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ଏହି ସହର ନୂତନ ରାଜା ସହ ନୂତନ ଦିଗନ୍ତ ପାଇଲା। କିନ୍ତୁ କିଛି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ ଘରେ ରହି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ—“ସୁଦର୍ଶନ ରାଜପୁତ୍ର କେଉଁଠି ଗଲେ? ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମନୋରମା କେଉଁଠି ଗଲେ? ତାଙ୍କ ବାପା ରାଜ୍ୟଲୋଭୀ ଶତୃଜିତ୍ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।” ଏପରି ଭାବି, ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତଃପ୍ରବୃତ୍ତ ହୋଇ ଶତୃଜିତ୍ଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରହିଲେ। ଏପରେ ଯୁଧାଜିତ୍ ନାତିଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଉପରେ ଭରସା ରଖି, ନିଜ ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଖବର ମିଳିଲା ଯେ ସୁଦର୍ଶନ ଋଷିମାନେ ଆଶ୍ରମରେ ଅଛନ୍ତି; ତେଣୁ ସେ ଶୀଘ୍ର ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତକୁ ଯିବାକୁ ଚଲିଲେ, ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ମାରିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ନେଇ। ସେ ନିଷାଦ ରାଜାଙ୍କୁ ସେନାର ଆଗରେ ରଖି, ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଶୃଙ୍ଗବେରପୁର ନାଥ ଦୁର୍ଦର୍ଶଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ମନୋରମା ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ଶିଶୁ ପୁଅ ପାଇଁ ଭୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, କାରଣ ଏବେ ସେନା ଆସୁଛି। ତିବ୍ର ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଜଳଭରା, ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ—“ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? ଯୁଧାଜିତ୍ ଏଠାକୁ ଆସିଯାଇଛନ୍ତି। ମୋ ବାପା ତାଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ନାତିକୁ ରାଜା କଲେ, ଏବେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହ ମୋ ପୁଅକୁ ମାରିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି।