ସମୟଟି ଏପରି ଥିଲା, ଯେଉଁବେଳେ ରାଜାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହେବାର ସମ୍ବାଦ ଚାରିପାଖରେ ଖେଳିଗଲା, ସମସ୍ତ ଉପରାଜା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସେନା ଦୁଃଖ କଷ୍ଟକୁ ଅନୁଭବ କରି, ଯୁଦ୍ଧର ଆଶାରେ ଏକାଠି ହେଇଗଲେ । ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଚାଲାକ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ଶୃଙ୍ଗବେରପୁରରେ ବସୁଥିବା ନିଷାଦମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ରାଜାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଓ ରାଜ୍ୟର ଧନ ଦଳ ଦଳେଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଗଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ରାଜାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଶିଶୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁତୁଆ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଚାଲିଥିବା ଖବର ଶୁଣି, ଅନେକ ଚୋର ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦିଗ୍ଦିଗାନ୍ତରୁ ଏଠାରେ ଏକାଠି ହେଇଗଲେ । ଏହି ଭାବରେ ଏଠା ଉତ୍ତେଜନା ଓ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ଚଞ୍ଚଳତା ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ଯୁଧାଜିତ ଓ ବୀରସେନ, ଦୁଇ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରିୟ ରାଜା, ଏଠାରେ ଏକାଠି ହେଇ ମୁତୁଆ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ହେଲେ । ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ, ଭାରଦ୍ୱାଜ ଋଷିଙ୍କର ଆଶ୍ରମ ଦିଗରେ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ଯୁଦ୍ଧର ମାନ୍ୟ ମଞ୍ଚରେ, ବଡ଼ ହାତ ଥିବା ରାଜା ଯୁଧାଜିତ ତାଙ୍କର ଧନୁ ଉଠାଇ, ସେନା, ରଥ ଓ ସହାୟକମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ । ବୀରସେନ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଉଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କର ନାତିର ମଙ୍ଗଳ ଅନ୍ତରେ ଭାବି, ତାଙ୍କର ତେଜ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା । ରାଜା ବୀରସେନ କ୍ରୋଧ ଓ ସତ୍ୟବୀରତାରେ ଭରି, ଯୁଧାଜିତ ଉପରେ ବିପୁଳ ବାଣ ବର୍ଷା କରିଲେ, ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବର୍ଷା ହେଉଥିବା ଜଳର ଝଡ଼ । ବୀରସେନ ତୀବ୍ର ଓ ସିଧା ଧାର ଥିବା ବାଣରେ ଯୁଧାଜିତଙ୍କୁ ଆବୃତ କରି, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିବା ବାଣଗୁଡିକୁ ନିଜ ବାଣରେ ଚିରି ଦେଲେ । ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ହାତୀ, ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଦେବ, ମାନବ ଓ ଋଷିମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ । ଆକାଶରେ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣର ଆଶାରେ ବଜ୍ରପକ୍ଷୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏକାଠି ହେଇଗଲେ । ଏଠାରେ ରକ୍ତର ଭୟଙ୍କର ନଦୀ ବହିଗଲା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ବୀର ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଏହି ରକ୍ତ ନଦୀକୁ ଉଠାଇ ନେଲେ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ଯେପରି ଏହା ସୂର୍ୟର ପଥ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲା । ମାନବମାନଙ୍କର କଟା ମୁଣ୍ଡ, କେଶରେ ଆବୃତ, ଭଙ୍ଗା ତୀରରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଇ, ଗୁମ୍ଭ ଭଳି ନଦୀରେ ଭାସିବାରେ ଚିତ୍ର ହେଲା, ଯେପରି ଛୋଟ ଛାଟିଆ ଶିଶୁମାନେ ଖେଳିବାକୁ ଏହା ରଖିଛନ୍ତି, ଏହି ସୂର୍ୟର ରୋଶନିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା । ଏକ ବୀର ନିଜ ରଥରୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଲେ, ଏକ ବଜ୍ରପକ୍ଷୀ ତାଙ୍କର ମାଂସ ଭକ୍ଷଣର ଆଶାରେ ଉପରେ ଘୂରିଲା; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆତ୍ମା ନିଜ ଶରୀରକୁ ଫେରି ଆସିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶା କଲା, ଯଦିଓ ଏହା ଅସମ୍ଭବ । ଏକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ରାଜା, ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଡ଼ି ନିଜ ପ୍ରିୟ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, କହିଲେ, “ମୋର ଶରୀରକୁ ଦେଖ, ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛି, ମୋ ପ୍ରିୟ, ତୁମର ଶୁଭ୍ର ଭୁଜ ଦେଖ ।” ଅନ୍ୟ ଜଣେ, ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ହତ, ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟା ସହିତ ଆକାଶକୁ ଗଲେ; ନିଜ ଶରୀରକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଅ捂୍ତିଦାନ କରି, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଏବଂ ସହାୟକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ । ଯୁଦ୍ଧରେ, ଦୁଇ ବୀର ଏକାଠି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରରେ ହତ ହେଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ; ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ, ଏକ ଅପ୍ସରା ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ହେଲେ । ଏକ ଯୁବକ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣ ଓ ବୈଭବ ଥିବା ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାକୁ ପାଇ, ନିଜ ଗୁଣଗୁଡିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଯୋଗରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରେମରେ ଲିନ ହେଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଭୂମିର ଧୂଳି ଚାରିପାଖରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଗଲା, ଆକାଶରେ ରାତି ସୂର୍ୟକୁ ଆବୃତ କଲା; ଏହି ଧୂଳି ହଠାତ୍ ରକ୍ତର ସାଗର ଭଳି ଦେଖାଗଲା ଏବଂ ସୂର୍ୟ ଅସାଧାରଣ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦେଖାଗଲା । କିଏ ଏକାଠି ଆକାଶକୁ ଗଲା, ଦିବ୍ୟ ମୁହଁ ଓ ଭକ୍ତିମୟ ହୃଦୟ ଥିବା ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାକୁ ଦେଖିଲେ; କିନ୍ତୁ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ ହେବାର ଭୟରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ନାହିଁ, ଭାବିଲେ—“ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଶବ୍ଦ ମୋ ପାଇଁ ଅପରିଣାମ ହେବ ।” ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ, ରାଜା ଯୁଧାଜିତ ଭୟଙ୍କର ବାଣରେ ବୀରସେନଙ୍କୁ ହତ କଲେ । ବୀରସେନ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କଟା ହୋଇଗଲା; ତାଙ୍କର ସେନାମାନେ ଭାଙ୍ଗି ଚାରିପାଖରେ ଭାଗିଗଲେ । ମନୋରମା, ତାଙ୍କର ପିତା ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହେବାର ଖବର ଶୁଣି, ଭୟ ଓ ଆଶଙ୍କାରେ ଭରି ଗଲେ, ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁତାକୁ ମନେ ପକାଇଲେ । ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତା ହେଲା—“ଯୁଧାଜିତ ରାଜ୍ୟ ଲୋଭରେ ମୋ ପୁଅକୁ ମାରିଦେବେ; ଏହି ଦୁଃଖ ଭାବି ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶଙ୍କିତ ହେଲି । କଣ କରିବି, କେଉଁଠି ଯିବି? ମୋ ପିତା ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ, ମୋ ପତି ମଧ୍ୟ ଆଜି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୋ ପୁଅ ଏଠି ଶିଶୁ । ଲୋଭ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ—କିଏ ଏହାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଇନାହିଁ? ରାଜାମାନେ ଲୋଭରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, କିଏ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିନାହିଁ? ଲୋଭରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ପିତା, ମାତା, ଭାଇ, ଗୁରୁ, ଆତ୍ମୀୟ, ମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ହତ କରିଦେଇଥାଏ—ଏଠି କୌଣସି ବିଚାର ନାହିଁ । ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲି, ଅଖାଇବା ଖାଇ, ଅଯାଇବା ଠାକୁ ଯାଇ, ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥାଏ ।” “ଏହି ନଗରରେ ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହାୟକ ନାହିଁ; ଯେପରିଅଞ୍ଚି ଏଠି ରହିବି, ମୋ ପୁଅକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଯଦି ରାଜା ଆଜି ମୋ ପୁଅକୁ ହତ କରିଦେଇ, ମୁଁ କଣ କରିବି? ଏହି ସଂସାରରେ ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ରକ୍ଷକ ନାହିଁ, ଯାହା ମୋତେ ନିରାପଦ ରଖିପାରିବ । ଲୀଳାବତୀ, ସଦା ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ହେବେ; ସେ ମୋ ପୁଅ ପ୍ରତି କୌଣସି ଦୟା ଦେଖାଇବେ ନାହିଁ । ଯଦି ଯୁଧାଜିତ ଆସିଲେ, ମୋ ପାଇଁ ରକ୍ଷା ନାହିଁ; ସେ ଜାଣିଛନ୍ତି ମୋ ପୁଅ ଶିଶୁ, ଏହି ଦିନେ ତାଙ୍କୁ କାରାଗାରରେ ରଖିଦେବେ ।