ସମୟ କ୍ରମେ ଯିବା ସହିତ, ଧ୍ରୁବସନ୍ଧି ନାମକ ରାଜା, ଯିଏ ସଦା ଶିକାରରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ, ଏକ ଦିନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ମୃଗ, କୃଷ୍ଣସାର, ବନଶୁକର, ଅଜା, ଶସକ, ମହିଷ, ଶରଭ ଓ ଗଣ୍ଡବିଲ୍ଲା ଇତ୍ୟାଦି ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଶିକାର କରି ଉଲ୍ଲାସରେ ଖେଳୁଥିଲେ। ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀତିଦାୟକ ଜଙ୍ଗଲରେ ରାଜା ଏପରି ଶିକାର କରୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ ବହୁତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ସିଂହ ଝାଡ଼ି ମଧ୍ୟରୁ ବାହାରିଲା। ସେଇ ସିଂହକୁ ପ୍ରଥମେ ରାଜାଙ୍କ ତୀର ଲାଗିଲା, ଏବଂ ସେ କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା। ରାଜାଙ୍କୁ ନଜରପକାଇ ସିଂହ ମେଘ ଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ଧ୍ୱନି କରି ଦହାଡ଼ିଲା। ତା’ପରେ ଶେଷ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଇ ସିଂହ ତା'ର ପୁଛକୁ ଉଠାଇ ଏବଂ ମହାଫାଲ ଫିଲାଇ ଆକାଶରୁ ଲାଫି ରାଜାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଆଗେଇଲା। ଏହା ଦେଖି ରାଜା ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ତଳୱାର ହାତରେ ନେଲେ ଏବଂ ଡାହାଣ ହାତରେ ଢାଲ ଧରି, ଦ୍ୱିତୀୟ ଏକ ସିଂହ ସଦୃଶ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ିରହିଲେ। ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ତୀର ଛାଡ଼ି ସିଂହକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହାଠାରୁ ବଡ଼ ଅଲାରମ୍ ଉଠିଲା ଏବଂ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ତା’ପରେ ସେଇ ଭୟଙ୍କର ସିଂହ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଝାପି ପଡ଼ିଲା। ସିଂହ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ରାଜା ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଗଭୀର ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ସିଂହ ତାଙ୍କୁ କ୍ରୁର ନଖରେ ଆଘାତ କଲା। ସିଂହଙ୍କ ନଖର ଆଘାତରେ ରାଜା ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ତା’ପରେ ସେନାମାନେ ଚିତ୍କାର କରି, ତୀରବାଣ ଦ୍ୱାରା ସିଂହକୁ ମାରିଦେଲେ। ଏଭଳି ଦୁଇଜଣ—ରାଜା ଏବଂ ସିଂହ—ସେଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସେନାମାନେ ଏହି ଘଟଣା ଖବର ଦେଲେ। ରାଜା ଅନ୍ୟ ଲୋକକୁ ଗଲେ ବୋଲି ଶୁଣି, ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗିଏଁ ତାଙ୍କର ଶବକୁ ନେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ବିଧିମତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କରି, ରାଜାଙ୍କ ପରଲୋକ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୃତ୍ୟ କଲେ। ଏହା ପରେ ଜନମାନ୍ୟ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏବଂ ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ଏକାଠି ହୋଇ, ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ରାଜା କରିବା ଉପରେ ଆଲୋଚନା କଲେ। ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କହିଲେ, “ଏହି ବୈଧ ପତ୍ନୀର ପୁତ୍ର ଶାନ୍ତ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଏହି ରାଜସିଂହାସନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।” ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କହିଲେ, “ଏହି ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯଦିଓ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଛୋଟ, ତଥାପି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ରାଜସିଂହାସନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।” ଏହିପରି ବୟସ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ, ତେବେ ଉଜ୍ଜୟିନୀ ନରପତି ଯୁଧାଜିତ ଏହି ଖବର ଶୁଣି ତୁରନ୍ତ ଆସିଲେ। ଲୀଳାବତୀଙ୍କ ପିତା, ତାଙ୍କ ଝିଅର ସ୍ୱାମୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ନାତି ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଅଭିଲାଷାରେ ଖୁବ ଦ୍ରୁତ ଆସିଲେ। ଭୀରସେନ ମଧ୍ୟ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ଭଲ ଚାହିଁ, ଏବଂ କଳିଙ୍ଗ ରାଜା ମନୋରମାଙ୍କ ପିତା ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ରାଜା ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ, ରାଜ୍ୟ ନିମିତ୍ତେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କଲେ। ଯୁଧାଜିତ ପଚାରିଲେ, “ଏହି ଦୁଇ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ କିଏ? ବଡ଼ ପୁତ୍ର ହିଁ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରେ, ଛୋଟ କେବେ ନୁହେଁ।” ତେବେ ଭୀରସେନ କହିଲେ, “ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ବୈଧ ପତ୍ନୀର ପୁତ୍ର ରାଜ୍ୟର ଯୋଗ୍ୟ ଅଟୁଟ ଭାବେ, ଏହି ମୁଁ ଶୁଣିଛି।” ଯୁଧାଜିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହି ଆଗରୁ ବଡ଼ ଏବଂ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ରାଜା ହେବା ଚିହ୍ନ ଥିବା; ସୁଦର୍ଶନ ପ୍ରକୃତ ଏହି ଗୁଣ ନାହିଁ।” ଏହିପରି ଦୁଇ ଲୋଭୀ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୀବ୍ର ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏପରି ଦୁର୍ବୋଧ ଅବସ୍ଥାରେ ସନ୍ଦେହ କିଏ ଦୂର କରିପାରିବ? ଯୁଧାଜିତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଠାରେ କହିଲେ, “ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଜସ୍ୱ ଲାଭ ଚାହୁଁଛ; ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ରାଜା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଧନ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବ।” “ମୁଁ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ଇଙ୍ଗিতରେ ବୁଝିପାରିଛି; ତେଣୁ ମୁଁ ସେନାସମ୍ପନ୍ନ ଶତ୍ରୁଜିତଙ୍କୁ ରାଜା କରିବାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରୁଛି।” “ମୁଁ ବଞ୍ଚିଥିବା ବେଳେ, ଗୁଣ ଓ ସେନା ସହିତ ବଡ଼ ପୁତ୍ରକୁ ଛାଡ଼ି ଛୋଟକୁ କିଏ ରାଜା କରିପାରିବ?” “ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ଏଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି; ତଳୱାରର ଶକ୍ତିରେ ଭୂମି ଦୁଇଭାଗ ହେବ—ତୁମେମାନେ କ’ଣ?” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଭୀରସେନ ଯୁଧାଜିତଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦୁଇଁଜଣେ ଛୁଆଁ ଓ ଉଭୟ ମେଧାବୀ; ଏଠି କ’ଣ ତଫାତ, ହେ ଜ୍ଞାନୀ?” ଏଭଳି ଦୁଇ ରାଜା ବିବାଦ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଜନମାନ୍ୟ ଓ ଋଷିମାନେ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ଏହିବେଳେ ବହୁ ସାମନ୍ତ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଏକଠି ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନଜର ରଖି ଚୁକି ରହିଲେ। ଶୃଙ୍ଗବେରପୁରରେ ବସୁଥିବା ନିଷାଦମାନେ, ରାଜା ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି, ରାଜଧନ ଦଖଳ କରିବା ଆଶାରେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ। ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଛୁଆଁ ଓ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଚାଲିଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଚୋରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଏକଠି ହେଲେ। ଏହାରୁ ବଡ଼ ଆଲୋଡ଼ନ ଉଠିଲା, ଯୁଧାଜିତ ଓ ଭୀରସେନ ଉଭୟ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ହେଲେ। ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ଆଶାଙ୍କାର ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ମଧୁର ଭାରଦ୍ୱାଜ ଆଶ୍ରମ ପଥରେ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏପରି ଅସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାରେ, ଯୁଧାଜିତ ରାଜା ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ହସ୍ତ, ଧନୁଷ ଧରି, ତାଙ୍କ ସେନା, ରଥ, ଅନୁଚରମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଭୀରସେନ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦଢ଼ି ରହି, ତାଙ୍କ ଝିଅର ପୁଅ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଯୋଦ୍ଧାର ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରି, ଦେବେନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁଖମଣ୍ଡଳରେ ଦୃଢ଼ ହେଲେ। ଏହି ରାଜା, କ୍ରୋଧ ଓ ସତ୍ୟ ସୌର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯୁଧାଜିତଙ୍କ ଉପରେ ତୀର ବୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼ ମେଘ ବୃଷ୍ଟିରେ ଭିଜିଯାଏ। ଭୀରସେନ ତୀବ୍ର, ସିଧା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଯୁଧାଜିତଙ୍କୁ ଆବୃତ କରିଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଯୁଧାଜିତଙ୍କ ଛାଡ଼ିଥିବା ବାଣମାନେକୁ ଚେରିଦେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ହାତୀ, ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟ ଲିପ୍ତ ହେଲେ, ଦେବ, ମାନବ ଓ ଋଷିମାନେ ଏହା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ।