ଏହି ଦିବ୍ୟ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ସ୍ୱର ଶୁଣି ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଆଦିପ୍ରକୃତି ପ୍ରତି ଗଭୀର ଭକ୍ତି ଜନ୍ମ ନେଲା। ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦ୍ୱିଜଗଣ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କର ପୂଜା କଲେ, ଯାହା ଚାହିଦା ମତେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଜନମେଜୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ହରିଙ୍କର ବଳି ଓ ମାତୃଶ୍ରୀଙ୍କର ମହିମା ବିସ୍ତୃତ ଶୁଣିଛି। ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋତେ କହ। ମୁଁ ମାତୃଦେବୀଙ୍କ କୃତ୍ୟ ଶୁଣି ଏବେ ଉତ୍ତମ ବଳି କରିବି। ତୁମେ କୃପା କରି, ମତେ ଶୁଧ୍ଧ କର।" ତେବେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ, "ରାଜନ୍, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃତ୍ୟ ଓ ପୁରାତନ କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି।" କୋଶଳ ରାଜ୍ୟରେ ସୂର୍ୟବଂଶର ଏକ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନାମ ଧ୍ରୁବସନ୍ଧି, ପୁଷ୍ୟଙ୍କର ପୁତ୍ର। ସତ୍ୟବାନ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ସମାଜର ସମସ୍ତ ବର୍ଗ ଓ ଆଶ୍ରମର ମଙ୍ଗଳ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ଏହି ରାଜା ଏୟୋଧ୍ୟା ନଗରୀକୁ ନିୟମିତ ଓ ପବିତ୍ର ଆଚରଣରେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଥିଲେ। ଏଠାରେ କୌଣସି ଚୋର, ନିନ୍ଦକ କିମ୍ବା ଠକିବା ଲୋକ ଥିଲେ ନାହିଁ; ଚଳାକ, କୃତଘ୍ନ କିମ୍ବା ମୂର୍ଖ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସୁନଥିଲେ। ଏପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜ୍ୟରେ ଧ୍ରୁବସନ୍ଧିଙ୍କର ଦୁଇଟି ରାଣୀ ଥିଲେ—ମହାସୁନ୍ଦରୀ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ। ପ୍ରଧାନ ରାଣୀ ମନୋରମା ଦେଖିବାରେ ସୁନ୍ଦର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଥିଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଣୀ ଲୀଳାବତୀ ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ଗୁଣବତୀ ଥିଲେ। ରାଜା ଦୁହିଁ ରାଣୀ ସହ ରାଜମହଳ, ଉଦ୍ୟାନ, ମନୋରମ ପାହାଡ଼, ପୋଖରୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମହଳରେ ବିହାର କରୁଥିଲେ। ଏକ ଶୁଭ ଦିନେ, ମନୋରମା ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହାର ନାମ ରଖାଯାଇଲା ସୁଦର୍ଶନ—ରାଜସମ୍ପତିର ଚିହ୍ନ ସହିତ। ଏହା ପରେ, ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଲୀଳାବତୀ ମଧ୍ୟ ଏକ ଶୁଭ ତିଥିରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ରାଜା ଦୁହିଁ ପୁଅ ପାଇଁ ଜନ୍ମସଂସ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ସବ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଦେଲେ। ଦୁହିଁ ପୁଅ ପ୍ରତି ସମାନ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଲେ, ମନରେ କେବେ ପ୍ରଭେଦ ରଖିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ଧନ-ଯୋଗ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ଓ ସ୍ନେହରେ ଦୁହିଁ ପୁଅଙ୍କର ଚୂଡାକର୍ମ ସଂସ୍କାର କଲେ। ମୁଣ୍ଡନ ସଂସ୍କାର ପରେ ଦୁହିଁ ସୁନ୍ଦର ପୁଅ ଖେଳି ରାଜାଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କଲେ। ଦୁହିଁ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ସୁଦର୍ଶନ, ଲୀଳାବତୀଙ୍କ ପୁଅ ଶତୃଜିତ, ଯିଏ ମୃଦୁଭାଷୀ ଓ ସୁନ୍ଦର ଚରିତ୍ରର। ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ, ମୃଦୁଭାବରେ କଥା କହୁଥିଲେ, ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦର; ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଗୁଣ ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଗୁଣ ଦେଖି ରାଜା ତାଙ୍କୁ ବେଶି ଭଲପାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟ ଓ ଅଲ୍ପ ଗୁଣ ଥିବା ମନ୍ଦଭାଗକୁ ଏତେ ସ୍ନେହ କରୁନଥିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ସମୟ କଟୁଥିଲା। ଏକ ଦିନ ଧ୍ରୁବସନ୍ଧି ରାଜା, ଶିକାରରେ ଆସକ୍ତ, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ହରିଣ, ନୀଳଗାଏ, ବନଶୁଆର, ଅଜ, ମହିଷ, ସରଭ, ଗଣ୍ଡପିଲା ଇତ୍ୟାଦି ଶିକାର କରି ମଜା କରୁଥିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ଭୟଭୀତ ସିଂହ ବହୁତ କ୍ରୋଧରେ ଜାଡ଼ିଠୁ ବାହାରିଲା। ରାଜାଙ୍କ ତୀରରେ ପ୍ରଥମେ ଆହତ ହୋଇ, ସିଂହ ରାଜାକୁ ଦେଖି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲା। ପଛରେ ଚେଞ୍ଚଳ ପୁଛ ଉଠାଇ, ଭୟଙ୍କର ଦାଢ଼ି ଫେଲି, ସିଂହ ଆକାଶରୁ ଲାଫି ରାଜାକୁ ମାରିବାକୁ ଆସିଲା। ଏହା ଦେଖି ରାଜା ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଓ ଢାଳ ନେଇ, ଅନ୍ୟ ଏକ ସିଂହ ପରି ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଦଢ଼ାଇ ରହିଲେ। ରାଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାଥୀମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଏକାଏକି ତୀର ମାରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ବଡ଼ ହଲ୍ଲା ହେଲା, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ ସିଂହ ରାଜା ଉପରେ ଝାପି ପଡ଼ିଲା। ରାଜା ତଳୱାର ଦେଇ ଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସିଂହ ତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଆସି କ୍ରୂର ନଖର ଦେଇ ଚିରିଦେଲା। ସିଂହଙ୍କର ନଖର ଆଘାତରେ ରାଜା ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଜୀବନ ହରାଇଲେ। ସେପଟେ ସେନାମାନେ ଚିତ୍କାର କରି ତୀର ମାରି ସିଂହକୁ ମାରିଦେଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ ସିଂହ ଓ ରାଜା ଦୁହେଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସେନାମାନେ ଏଥିରେ ପହଞ୍ଚି ଏହି ଖବର ଦେଲେ। ରାଜା ପରଲୋକକୁ ଗଲେ ବୋଲି ଶୁଣି, ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତେଷ୍ଟିକ୍ରିୟା କଲେ। ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ ପିତୃକ୍ରିୟା କରି, ପରଲୋକରେ ମଙ୍ଗଳ ଆଣିଲେ। ପ୍ରଜା, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ମିଶି ଆଲୋଚନା କଲେ—ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ରାଜା କରିବାକୁ। ବଡ଼ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କହିଲେ, "ଏହି ଧର୍ମପତ୍ନୀର ପୁଅ ଶାନ୍ତ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣର ଅଧିକାରୀ, ଏହିଁ ରାଜସିଂହାସନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।" ବସିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କହିଲେ, "ଏହି ରାଜପୁତ୍ର ଯଦିଓ କମ୍ବୟସ୍କ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଏଠାରେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।" ବଡ଼ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ। ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ଉଜ୍ଜୟିନୀର ରାଜା ଯୁଧାଜିତ୍ ତୁରନ୍ତ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ। ଲୀଳାବତୀଙ୍କ ବାପା ତାଙ୍କ ଝିଅଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ନାତିର ମଙ୍ଗଳ ଚିନ୍ତା ନେଇ ତୁରନ୍ତ ଆସିଲେ। ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବୀରସେନ ଏବଂ ମନୋରମାଙ୍କ ବାପା କଳିଙ୍ଗ ରାଜା ମଧ୍ୟ ସେନା ସହ ଆସିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ରାଜା ତାଙ୍କର ସେନା ସହ ଦୁଃଶ୍ଚିନ୍ତାରେ ଥିବାବେଳେ, ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଆଲୋଚନା କଲେ।